Een vrouw met de Catalaanse vlag wacht zondagavond in Barcelona op de uitslag van het referendum.
Een vrouw met de Catalaanse vlag wacht zondagavond in Barcelona op de uitslag van het referendum. © GETTY

Hoe gaat het nu verder in Catalonië? En vier andere vragen over het referendum

Vijf vragen over Catalaans referendum

Het verboden Catalaanse referendum liep zondag uit op een harde confrontatie tussen de kiezers en de Spaanse politie: er vielen honderden gewonden en er werden tientallen stembureaus gesloten. Toch gingen Catalanen massaal stemmen, en het grootste deel van de kiezers koos voor onafhankelijkheid. Een dag later kan niemand doen alsof het een 'gewone maandag' is. Wat gaat er gebeuren - en vier andere vragen over het referendum.

Nog even de cijfers: hoeveel mensen zijn gaan stemmen, en wat was de uitslag?

De Catalaanse kiezers hebben in het omstreden referendum massaal gekozen voor onafhankelijkheid: ruim 90 procent heeft 'ja' gestemd. Het regiobestuur meldt dat van de 5,3 miljoen Catalaanse kiezers, 2,6 miljoen mensen naar de stembus zijn gegaan.

Daarvoor waren er in eerste instantie 2.315 stemlokalen beschikbaar, waarvan er volgens het Catalaanse bestuur 319 door de Spaanse nationale politie zijn gesloten.

Zo'n 176.500 mensen (7,8 procent) stemden tegen onafhankelijkheid. Verder brachten ongeveer 45.500 mensen (2 procent) een blanco stem uit en werden ruim 20 duizend stemmen (0,9 procent) ongeldig verklaard.

Wat gaat er vandaag gebeuren?

De Catalaanse president Carles Puigdemont is vanmorgen om half elf met zijn kabinet bijeengekomen. Het is speculeren waar dat straks mee naar buiten komt, maar gisteren liet Puigdemont al weten dat 'wij burgers van Catalonië het recht hebben gewonnen om een onafhankelijke staat te hebben in de vorm van een republiek'.

Volgens de (ongeldig verklaarde) referendumwet moet het Catalaanse parlement binnen twee dagen na de uitslag bij elkaar komen om de onafhankelijkheid van Catalonië uit te roepen. Er staat reeds een vergadering gepland voor woensdag 4 oktober.

De Spaanse premier Rajoy ontmoet vanmiddag zijn gedoogpartners. Om half vijf komt Pedro Sánchez, de leider van de sociaal-democraten, langs op het regeringspaleis Moncloa. Albert Rivera, de uit Catalonië afkomstige leider van de partij Ciudadanos ('Burgers'), volgt om zes uur.

Voor morgen hebben de grote Catalaanse verenigingen voor de onafhankelijkheid opgeroepen tot een algemene staking, om 'te laten zien dat niets en niemand op kunnen tegen de Catalaanse instituties en vrijheden. Iedereen de straat op!'

Waarom koos Madrid voor keiharde repressie?

De Spaanse premier Rajoy noemt het referendum 'onwettig'. Dat klopt, zei ook de rechter eerder: volgens de grondwet zou het niet mogen worden gehouden. Daarmee staat Madrid volgens Rajoy volledig in zijn recht om ervoor te zorgen dat het referendum niet gehouden kon worden: stembureaus moesten worden gesloten, stembussen werden meegenomen en de website waarop moest worden gecontroleerd of de kiezers staan ingeschreven, werd steeds gesaboteerd.

Wat meespeelt: de rest van Spanje wil niet dat Catalonië haar onafhankelijkheid uitroept, en zeker de partij van Rajoy, de Partido Popular (PP), heeft zich hier altijd fel tegen uitgesproken. Het harde optreden gaat de PP dus geen stemmen kosten.

Juist de harde opstelling van de PP heeft volgens critici de onafhankelijkheidszin van de Catalanen aangewakkerd. Tien jaar geleden, toen er met Madrid nog over autonomie werd onderhandeld, droomden maar weinig Catalanen van afscheiding. Toen de PP die onderhandelingen afbrak, en geen enkele dialoog over het onderwerp aanging, zette dat kwaad bloed en groeide het aantal mensen dat zonder Spanje verder wilde.

(Tekst gaat verder onder de tweet.)

Hoe reageert de Europese Unie op de situatie?

De Europese Commissie ziet vooralsnog geen reden zich te bemoeien met de crisis in Catalonië. Voorzitter Juncker riep maandagmiddag de Spaanse en Catalaanse regering op tot 'dialoog' en vertrouwt erop dat de Spaanse premier Rajoy de kwestie zal oplossen. De Commissie veroordeelt het geweld zondag tegen burgers die wilden stemmen maar weigert de Spaanse politie te benoemen als de geweldplegers.

In een speciale verklaring noemde de Commissie het onafhankelijkheidsreferendum van de Catalaanse regering 'niet legaal'. Ze beschouwt de patstelling tussen Madrid en Barcelona als een 'binnenlandse aangelegenheid'. 'Op dit moment zien we geen rol voor ons weggelegd', zei de woordvoerder van Juncker.

Wel belt Juncker vanmiddag met Rajoy. Over het doel daarvan, wilde de woordvoerder niets zeggen.

De Commissie benadrukte dat de huidige tijden vragen om 'eenheid en stabiliteit, niet om verdeeldheid en versplintering.' Juncker riep 'alle partijen' op tot dialoog. 'Geweld kan nooit een middel in politiek zijn'. Alleen als Madrid én Barcelona daarom gezamenlijk vragen, is de Commissie bereid als bemiddelaar op te treden.

Eerder op de ochtend onthield ook EU-president Tusk zich van commentaar op het referendum zondag in Catalonië en het geweld daarbij tegen burgers die wilden stemmen. Als voorzitter van de Europese regeringsleiders - dus ook de Spaanse premier Rajoy - wil hij geen oproep doen aan Madrid of Barcelona. Net als Juncker veroordeelt hij het geweld van de Spaanse politie maar dit moet volgens Tusk door de bevoegde Spaanse autoriteiten onderzocht worden. Zondagmiddag riepen de Belgische en Sloveense premiers op tot dialoog.

De Groenen in het Europees Parlement vragen vanmiddag om een spoeddebat over de Catalaanse kwestie.

Hoe staat Nederland in de kwestie?

Premier Mark Rutte meent dat de Spaanse regering in haar recht staat om zich tegen het Catalaanse referendum voor onafhankelijkheid te keren. 'Premier Rajoy heeft het juridische gelijk aan zijn zijde,' zei Rutte maandag.

De premier verwees daarbij naar de uitspraak van Constitutionele Hof dat eerder bepaalde dat het referendum geen doorgang mocht vinden. Rutte noemde de beelden van ordetroepen die zondag hard optraden tegen Catalaanse kiezers wel 'heel heftig'. 'We roepen alle partijen op om dit met een dialoog tot rust te brengen.'

D66-leider Alexander Pechtold suggereerde dat de Europese Unie wellicht een bemiddelende rol kan spelen in het conflict tussen Madrid en Barcelona. 'De beelden zijn afschuwelijk,' zei Pechtold, voor het begin van een nieuwe onderhandelingsdag in de formatie. 'Er moet een structurele oplossing komen.'

Wat voltrok zich dit weekend in Catalonië (en wat moeten we ervan denken)?

Ontruimingen, rubberkogels en 'pseudovrijheid' - onze correspondent zag het dit weekeinde in Catalonië. Lees haar verslag van het referendumweekend. (+) 

Heeft u gisteren het nieuws niet gevolgd? Lees alle ontwikkelingen in sneltreinvaart terug in ons liveblog van het referendum.

De Spaanse regering heeft met haar harde optreden slechts olie op het separatistische vuur gegooid, is het commentaar van de Volkskrant. Het wordt tijd dat Madrid de grondwettelijke dwangbuis iets laat vieren.