Een project van Hivos in onder andere Kenia om de positie van vrouwen in het arbeidsproces te verbeteren.
Een project van Hivos in onder andere Kenia om de positie van vrouwen in het arbeidsproces te verbeteren. © Frank Schall

Forse ontslagronde bij grootste hulporganisaties

De vier grootste Nederlandse organisaties voor ontwikkelingshulp ontslaan een kwart tot de helft van hun personeel. Het viertal Oxfam Novib, Cordaid, Hivos en Icco trekt zich terug uit landen als Zuid-Afrika, Rwanda en Bangladesh.

De Grote Vier zijn op zoek naar een nieuw verhaal

Het kabinet draait de geldkraan voor de vier grootste ontwikkelingsorganisaties, ooit oppermachtig, dicht. Wat betekent dat? Lees het hier.

De ontslagronde is het gevolg van bezuinigingen die minister Ploumen (Handel en ontwikkelingssamenwerking, PvdA) eerder dit jaar doorvoerde. De organisaties leveren vanaf 1 januari volgend jaar meer dan 80 procent van hun structurele overheidssubsidie in. Ze gaan terug van circa 50 miljoen euro per jaar nu naar 7- tot 10 miljoen euro straks. Alleen OxfamNovib houdt meer over: 15,6 miljoen euro.

Hivos, Icco, OxfamNovib en Cordaid gelden in de ontwikkelingshulp sinds jaar en dag als de vier 'medefinancieringsorganisaties': particuliere organisaties die door het Rijk zijn aangewezen om subsidie te verdelen en projecten aan te sturen in derdewereldlanden. In Den Haag is men al jaren bezig om dit decennia oude stelsel open te breken. De bezuinigingen waarmee dit gepaard gaat, noemen de vier organisaties disproportioneel.

'Het is kapitaalvernietiging', zegt Edwin Huizing, directeur van Hivos, dat 50 van de 145 medewerkers moet ontslaan op het Nederlandse kantoor. Bij OxfamNovib vertrekken in Nederland bij benadering 75 van de 325 medewerkers, bij Cordaid 69 van de 250 en bij Icco zelfs 175 van de 350 personeelsleden. Huizing: 'Ons werk verdwijnt deels. Voor zover het blijft bestaan, raakt het versplinterd.'

Lobby and advocacy

Het is goed dat minister Ploumen schrapt in de subsidies voor goede doelen

  • 57% (1850)

    Ja

  • 43% (1373)

    Nee

3223 stemmen

De organisaties zeggen volgend jaar hun financiering te staken aan projecten over de hele wereld. De Nederlandse tak van Oxfam Novib stopt alle initiatieven in Rwanda, Soedan, Zimbabwe en Bangladesh. 'Arme landen ja, want uit de minder arme landen zijn we allang vertrokken', zegt directeur Farah Karimi. Icco trekt zich terug uit Zuid-Afrika, Colombia, Peru en Brazilië. Hivos staakt onder meer steun aan een project om meisjesbesnijdenis te stoppen in Iraaks Koerdistan, dat internationaal als succesvol geldt.

Ploumen stopt grotendeels de subsidie voor gewone ontwikkelingshulp, zoals het helpen van keuterboeren in Afrika om door te breken op de lokale markt. Zij wil subsidie beperken tot initiatieven die de bevolking in derdewereldlanden helpt op te komen voor hun rechten iets dat de minister aanduidt met de term 'lobby and advocacy'.

Bij de presentatie van haar nieuwe beleid noemde Ploumen de bezuinigingen 'pijnlijk, maar de wereld is echt veranderd. Het belang van officieel ontwikkelingsgeld voor de ontwikkeling van een land neemt af. Het is ook niet meer de enige financieringsstroom. Bedrijven dragen tegenwoordig op allerlei manieren bij. Het begrip ontwikkelingshulp zal uiteindelijk zelfs verdwijnen. De definitie is van begin jaren zestig.'

Riskante strategie

Ons werk verdwijnt deels. Het is kapitaalvernietiging

Edwin Huizing, directeur Hivos

Deze strategie is riskant, waarschuwen de vier ontwikkelingsorganisaties. 'Je hebt alleen de legitimiteit om ook iets aan aan lobby and advocacy doen als je al ter plaatse actief bent', zegt Marinus Verweij, directeur van Icco. 'Anders is het niet geloofwaardig.'

Het 'Dutch Good Growth Fund', 50miljoen euro die het Rijk beschikbaar stelt voor hulp en handel, is slecht toegankelijk voor ontwikkelingsorganisaties, zegt Bart Romijn, directeur van de branchevereniging Partos. 'Het is moeilijk om aan de criteria te voldoen. De overheid wil binnen een half jaar resultaat. Organisaties als Oxfam en Cordaid zijn juist sterk op lange termijn. Die staat onder druk.'

De vier grote hulporganisaties zijn bij het grote publiek nog steeds populair, blijkt uit een recente enquête van onderzoeksbureau Kaleidos Research. Bij de koers van Ploumen kan de gemiddelde burger zich weinig voorstellen. 'Nederlandse burgers kijken heel traditioneel naar ontwikkelingssamenwerking', zegt onderzoeker Gabi Spitz. 'Ze vinden dat de overheid geld moet geven aan klassieke hulporganisaties, om mensen uit de armoede te helpen. Juist daarop wordt bezuinigd.'