EU waarschuwt: doodstraf maakt Turks lidmaatschap onmogelijk
© ANP

EU waarschuwt: doodstraf maakt Turks lidmaatschap onmogelijk

De Europese Unie waarschuwt Turkije de rechtsstaat niet verder uit te hollen in de nasleep van de mislukte staatsgreep afgelopen weekend. Herinvoering van de doodstraf, waarop de Turkse president Erdogan zinspeelde, betekent volgens Brussel het einde van de onderhandelingen over een Turks EU-lidmaatschap.

De zuivering in het staatsapparaat en het leger die Erdogan doorvoert, baart de EU grote zorgen. 'Een ernstig gevaar voor de Turkse democratie', zei EU-chef buitenland Mogherini maandag na afloop van overleg met de Europese ministers van Buitenlandse Zaken. Volgens minister Koenders dreigt een 'bijltjesdag' en een 'afrekening' in Turkije.

Vele duizenden mensen zijn gearresteerd als vergelding voor de militaire coup, nog eens duizenden ambtenaren (ook rechters) zijn ontslagen of worden overgeplaatst. Het versterkt bij ministers de vrees dat Erdogan de geflopte staatsgreep aangrijpt om zijn machtspositie te versterken ten koste van de democratische beginselen.

Koenders en Europees Commissaris Hahn (Uitbreiding) suggereerden dat de zuivering al vóór de couppoging was voorbereid. 'Je ziet dat er kennelijk in de achterzak een heleboel lijsten zaten met mensen die nu gearresteerd worden', aldus Koenders. 'Het geeft aan dat dit voorbereid was en op een gegeven moment moest gebeuren', aldus Hahn. Ankara noemt deze aantijgingen 'onacceptabel'.

De EU-ministers zochten maandag een manier om de arrestaties scherp te veroordelen zonder de deur voor Ankara dicht te gooien

De EU-ministers zochten maandag een manier om de arrestaties scherp te veroordelen zonder de deur voor Ankara dicht te gooien. In hun slotverklaring onderstreepten de bewindslieden dat Turkije kandidaat is voor het EU-lidmaatschap en een belangrijke partner in de strijd tegen terreurorganisatie IS en bij het indammen van de vluchtelingenstroom. Geen van de ministers vroeg volgens Mogherini om opschorting van de onderhandelingen over het lidmaatschap.

Ze sloot niet uit dat die vraag op tafel komt als de arrestatiegolf aanhoudt. Volgens Mogherini is Turkije nog steeds veilig genoeg om vluchtelingen naar terug te sturen, de basis onder het vluchtelingenakkoord dat de EU in maart met Ankara sloot. De Duitse minister Steinmeier benadrukte dat de kans kleiner dan ooit is dat Turkije zijn antiterreurwetten zal aanpassen. De EU eist dat alvorens ze de visumplicht voor Turken opheft.

Kerry

De discussie over Turkije leidde ertoe dat tumult uitbleef bij het Brusselse debuut maandag van de Britse minister Johnson

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Kerry, die zijn EU-collega's bij een werkontbijt ontmoette, zei dat de VS nog geen verzoek hebben ontvangen van Ankara om de moslimgeestelijke Gülen uit te leveren. Volgens Erdogan zit deze ex-imam - de aartsvijand van de Turkse president - achter de poging tot staatsgreep, iets wat Gülen ontkent. De VS zijn alleen bereid Gülen te arresteren als Ankara met harde bewijzen komt over diens betrokkenheid bij de coup.

De discussie over Turkije leidde ertoe dat tumult uitbleef bij het Brusselse debuut maandag van de Britse minister Johnson. De Brexiteer, die de EU eerder op één lijn stelde met Napoleon en Hitler, gedroeg zich volgens Koenders beleefd en bescheiden. Johnson benadrukte dat zijn land uit de EU vertrekt, maar niet uit Europa en dat het een 'leidende rol' wil blijven spelen bij Europese samenwerking buiten EU-verband.