De Turkse president Recep Tayyip Erdogan.
De Turkse president Recep Tayyip Erdogan. © AFP

Erdogan: VS maken van Syrië 'een zee van bloed'

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan heeft woensdag fel uitgehaald naar de Verenigde Staten vanwege de steun die Washington verleent aan Koerdische rebellen in Syrië. Volgens Erdogan snappen de Amerikanen de ware aard van de Koerdisch-Syrische Democratische Unie Partij (PYD) niet en hebben ze daarmee van de regio 'een zee van bloed' gemaakt.

Koerden in Rojava zien zich als model voor heel Syrië?

Kunnen de Koerden in Syrië bijdragen aan een oplossing of zijn hun banden met de Turkse PKK daarvoor te sterk? Lees de reportage van Volkskrant-verslaggever Rob Vreeken hier

De slag om Kobani: grootste nederlaag voor IS tot nu toe

Ging Islamitische Staat opnieuw een groep uitmoorden? Met de Iraakse Yezidi's nog op het netvlies grepen de Syrische Koerden en de VS in. Hoe verliep de strijd die IS de stad uit joeg? Lees de reconstructie van Volkskrant-verslaggever Remco Andersen hier

'Staan jullie aan onze kant of aan de kant van de terroristische PYD- en PKK-organisaties?', zei Erdogan in een toespraak in Ankara. De VS steunen de PYD, die in Syrië een van de effectiefste bestrijders van terreurbeweging Islamitische Staat is. Zo verdreven strijders van de Koerdische PYD vorig jaar IS uit de Syrische grensplaats Kobani. Vorige week was president Obama's speciale gezant Brett McGurk even op bezoek in de Syrische grensplaats om te zien hoe de strijd tegen de terreurbeweging verloopt.

Begin deze week beklaagde Erdogan zich tegenover diverse journalisten ook al over de Amerikaanse steun voor de Koerdische PYD. 'Ben ik jouw partner of zijn dat de terroristen in Kobani?', zei een boze Erdogan. De Turkse president is bang dat een Koerdische vrijstaat in het noorden van Syrië een bedreiging voor Turkije zal zijn.

Het Turkse leger strijdt al jaren in het zuidoosten van Turkije tegen de Koerdische afscheidingsbeweging PKK, die meer autonomie voor de Turkse Koerden nastreeft. Erdogan beschouwt de Koerdische PYD als onderdeel van de Koerdische afscheidingsbeweging PKK en ziet beide groepen als terreurorganisaties.

Kritiek op Verenigde Naties

Bewaking van Turke grens krijgt mogelijk militaire versterking van NAVO

De oorlog in Syrië, de Russische bombardementen, wanhopige vluchtelingen uit Aleppo die zich verdringen bij de grens met Turkije, de Europese race tegen de klok om voor de naderende lente de vluchtelingenstroom onder controle te krijgen - dit alles leidt de komende dagen tot koortsachtig diplomatiek overleg.

Erdogan haalde woensdag ook uit naar de Verenigde Naties. Volgens de Turkse president zou de volkerenorganisatie allerlei eisen stellen aan de Turken met betrekking tot de opvang van Syrische vluchtelingen, maar zelf tekort schieten in de eigen inspanningen. Tienduizenden vluchtelingen zitten bij de Turks-Syrische grensovergang Oncupinar, die de laatste dagen nagenoeg gesloten bleef. De vluchtelingen verblijven aan de Syrische kant van de grens en krijgen voedsel en andere voorraden van hulporganisaties.

De VN spoorden Turkije dinsdag nog aan de grens te openen. Dit gebeurde echter slechts mondjesmaat en voornamelijk voor gewonden en families met kleine kinderen. Volgens Erdogan zou Turkije al zeker 10 miljard dollar hebben uitgegeven aan de opvang van Syrische vluchtelingen, terwijl de tegemoetkoming in de kosten door de VN slechts een schamele 455 miljoen zouden bedragen. In heel Turkije zijn naar schatting 2,5 miljoen Syrische vluchtelingen.

Daarnaast liet Erdogan woensdag weten dat de strijd in Syrië en de daaruit voortvloeiende vluchtelingenstromen voor Turkije inmiddels 'een binnenlandse aangelegenheid' zijn geworden. Hierdoor zou Turkije volgens het internationale recht ruimere bevoegdheden hebben om in te grijpen als de eigen veiligheid in het geding is.

Afgelopen november sloten EU-regeringsleiders nog een ontwerpakkoord met Erdogan, met als belangrijkste afspraak dat Brussel drie miljard euro vrijmaakt voor de opvang van Syrische vluchtelingen. Maandag lekte uit dat Erdogan daarbij de Europese Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker en Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad, diverse malen onder druk zou hebben gezet om meer geld te krijgen. Zo zou Erdogan volgens de notulen van het overleg hebben gedreigd: 'We kunnen elk moment de deuren naar Griekenland en Bulgarije openen en de vluchtelingen in bussen zetten.'

Turkije is het belangrijkste tussenstation voor vluchtelingen die op doorreis zijn naar Europa. In 2015 arriveerden 850 duizend mensen in Griekenland via Turkije, op het totale aantal van één miljoen personen die de Europese Unie binnenkwamen.