De Turkse president Erdogan (m) gisteren in Ankara.
De Turkse president Erdogan (m) gisteren in Ankara. © EPA

Erdogan tekent eerste decreet sinds noodtoestand: duizend private scholen op slot

De Turkse president Erdogan heeft zijn eerste decreet uitgevaardigd sinds de noodtoestand van kracht is die dat mogelijk maakt. Dat melden Turkse media zaterdag. Hij laat onder andere meer dan duizend private scholen sluiten. Verder maakt hij het mogelijk bepaalde verdachten langer (tot dertig dagen) vast te houden zonder officiële aanklacht.

Turkije voerde op voorspraak van Erdogan de noodtoestand in na de mislukte staatsgreep door een deel van het leger op 15 juli. Door het uitroepen van de noodtoestand kregen Erdogan en de Turkse regering meer bevoegdheden.

Verder werd zaterdagochtend bekendgemaakt dat de hoogste militaire raad van Turkije volgende week donderdag bij elkaar komt om te praten over een 'herstructurering' van het leger. Dat meldde persbureau Reuters. De raad komt gewoonlijk ieder jaar in augustus bijeen, maar dat is door de bijzondere gebeurtenissen van afgelopen weken iets naar voren gehaald. De bijeenkomst vindt dit jaar plaats in het presidentiële paleis in plaats van op het militaire hoofdkwartier.

Rapporteren

Vrijdag vroeg de regering van Erdogan nog aan Turken die in het buitenland wonen om sympathisanten van de Gülenbeweging te rapporteren, dat meldde de Zweedse radio. Op een Facebookpagina voor aanhangers van de regerende AK-partij van president Erdogan, worden mensen opgeroepen een Turks nummer te bellen als ze informatie hebben over aanhangers van Gülen. Toen de Zweedse evenknie van de NPO dat deed, kwam ze uit bij het kantoor van de president waar bevestigd werd dat ze interesse hadden in informatie over Gülen-supporters in Zweden en dat ze 'alles wilden wat ze konden krijgen, persoonlijke data, en adressen'.

Toen persbureau Reuters vrijdag contact probeerde op te nemen op hetzelfde nummer, werd er niet opgenomen. De Turkse ambassadeur in Zweden, Kaya Turkmen, was niet op de hoogte van de uitzending maar vond het logisch dat de Turkse Staat geïntereseerd was in zulke informatie.

'Iedere staat heeft het recht om informatie te verzamelen als het gaat om activiteiten die gericht zijn tegen die staat, zelfs als het individuen in Zweden betreft', zei Turkmen tegen de Zweedse radio, die toevoegde dat er vergelijkbare berichten op sociale media in Duitsland en Oostenrijk verschenen.

Tweede couppoging

In Turkije wordt gevreesd voor een tweede couppoging. 'Het gevaar is nog niet voorbij, maar onze burgers hoeven niet bang te zijn', aldus de Turkse premier Binali Yildirim vrijdag. Yildirim drong er bij burgers op aan kalm te blijven en het normale leven weer op te pakken. 'Er is geen ruimte voor zelfgenoegzaamheid', aldus de premier.

Vrijdag verscherpte de regering-Erdogan de controle van Turkse burgers die naar het buitenland willen. Reizigers moeten op internationale vliegvelden niet alleen hun paspoort laten zien, ook moeten ze kunnen aantonen wat hun beroep is. De maatregel, die onmiddellijk kon worden genomen door het uitroepen van de noodtoestand, is volgens Turkse autoriteiten bedoeld om te voorkomen dat mensen die op de een of andere manier betrokken waren bij de mislukte staatsgreep Turkije ontvluchten.

Eerder vandaag meldde de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Mevlut Cavusoglu, dat de Verenigde Staten een commissie willen opzetten die het Turkse uitleveringsverzoek van de geestelijke Fethullah Gülen moet onderzoeken. Turkije is bereid om hier aan deel te nemen, aldus Cavusoglu. Desondanks lopen de spanningen tussen de twee landen op. De Turken verweten de Amerikanen 'op te komen voor beesten'. Beschuldigingen dat Amerika vooraf op de hoogte was van de couppoging werden door de VS van de hand gewezen.

Volgens Cavusoglu hoeft het geen jaren te duren voordat Gülen wordt uitgeleverd. Turkije wil dat de VS de geestelijke uitleveren, maar de VS zijn daartoe pas bereid als Turkije bewijs levert. Volgens Amerikaanse advocaten kan een uitleveringsproces echter jaren duren.

Turkije is volgens de minister bang dat Gülen de wijk naar een ander land neemt als de procedure lang gaat duren. Gülen en president Erdogan waren lange tijd politieke bondgenoten, maar sinds 2013 zijn het bittere tegenstanders. Erdogan meent al jaren dat Gülen de macht wil grijpen en zijn Gülen-beweging de rol van zijn eigen partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AK) wil overnemen.

Tienduizend mensen opgepakt

Na de mislukte couppoging vorige week vrijdag hebben de Turkse autoriteiten al ruim tienduizend mensen opgepakt. De politie is permanent bezig met het arresteren van mensen. Staatspersbureau Anadolu meldde vandaag dat 4.060 mensen van de opgepakte personen officieel in voorlopige hechtenis zijn genomen.  

De meeste aangehouden personen zijn militairen, 7.423 in getal. Verder werden 287 politiemensen, 2014 rechters en openbaar aanklagers en 686 burgers opgepakt.

Zo'n zestig cadetten die werden opgepakt zouden volgens hun families niet bewust zijn van hun deelname aan de coup. Zij dachten dat ze meededen aan een 'surprise party' voor het nieuwe hoofd van de academie, meldt persbureau AP. De familie van de jonge cadetten zeiden dat ze de jongens niet meer hebben gezien na de couppoging.

Een zoon zou zijn vader hebben gebeld met de boodschap dat hem een ongeladen pistool werd gegeven en verteld werd om een camouflage-uniform en kogelvrij vest te dragen. Familieleden hebben zich verzameld voor een jeugdgevangenis en aan persbureau AP laten weten dat ze een klacht hebben ingediend tegen de commandant.

Erdogan heeft de dag van de verijdelde machtsgreep uitgeroepen tot Dag van de Martelaren. Dat maakte hij vandaag tijdens een persconferentie bekend. 'De komende generaties zullen de helden van de democratische weerstand van 15 juli, of het nou burgers, politiemensen of soldaten waren, nooit vergeten', aldus Erdogan. Tijdens de mislukte coup kwamen 260 mensen om het leven. Het is noodzakelijk dat de gebeurtenissen voor de geschiedenis van het Turkse volk bewaard blijven, zei de president.