De Turkse president Erdogan op de begrafenis van mensen die bij de couppoging om het leven zijn gekomen.
De Turkse president Erdogan op de begrafenis van mensen die bij de couppoging om het leven zijn gekomen. © EPA

Erdogan: invoeren doodstraf kan niet worden uitgesteld

De Turkse president Erdogan zegt dat hij het opnieuw invoeren van de doodstraf niet kan uitstellen, meldt persbureau Reuters. De Turkse regering zal dit bespreken met de oppositie, aldus Erdogan.

De president sprak bij zijn huis een groep aanhangers toe die opriepen de doodstraf opnieuw in te voeren. 'Dit kunnen we niet negeren', reageerde Erdogan. Turkije heeft de doodstraf in 2004 afgeschaft om aan de toelatingscriteria van de Europese Unie te voldoen. In het land was sinds 1984 al niemand meer geëxecuteerd.

Erdogan riep zijn supporters bovendien op om tot vrijdag op straat en op de pleinen te blijven protesteren tegen de staatsgreep omdat de dreiging 'nog niet helemaal is verdwenen'.  

Dodental opgelopen

Het dodental door de mislukte coup in Turkije is gestegen naar 290. In totaal zijn er 1.400 mensen gewond geraakt, aldus het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken zondag. Het grootste deel van de slachtoffers waren regeringsgezinde veiligheidstroepen of burgers. 104 rebellerende militairen werden gedood en onder hen zijn zo'n twintig mensen die de staatsgreep hadden beraamd.

Het ministerie onderstreepte dat er geen twijfel over bestaat dat de islamitische prediker Fethullah Gülen het brein achter de coup is. Gülen, een aartsvijand van president Erdogan, woont in ballingschap in de Verenigde Staten en zegt zelf niets met de staatsgreep te maken te hebben. Volgens hem heeft Erdogan de couppoging in scene gezet.

Erdogan beweert dat Gülen de leider van 'een terreurgroep' die de Turkse gewapende troepen heeft 'geruïneerd'. Maar de coup is 'door de nationale wil' neergeslagen, aldus de president.

'Verwijderen van virus'

Turkije wil dat de Verenigde Staten Gülen uitlevert, maar heeft nog geen formeel verzoek ingediend. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry, heeft gezegd dat er serieus naar een verzoek gekeken zou worden, maar ook dat er bewijs nodig is, 'en niet alleen beschuldigingen'. Gülen heeft zondag zelf gezegd dat hij mee zal werken, mochten de VS besluiten hem uit te leveren.

Binnen alle rangen van het Turkse leger worden aanhangers van Gülen opgepakt, zei Erdogan zondag. Tijdens een begrafenisdienst van mensen die bij de couppoging om het leven kwamen, bezwoer Erdogan door te zullen gaan met het verwijderen van het 'virus', verantwoordelijk voor de coup, uit alle instituties van het land.

Ook de belangrijkste militair adviseur van Erdogan is zondag gearresteerd. Volgens Turkse media zitten na de aanhouding van kolonel Ali Yazici nu alle kopstukken die de staatsgreep zouden hebben beraamd vast. Eerder op de dag maakten de Turkse autoriteiten al bekend dat ook generaal Bekir Ercan Van was opgepakt. Hij was de commandant van de luchtmachtbasis Incirlik in de buurt van Adana. Het militaire vliegveld, waar Amerikaanse toestellen en die van bondgenoten zijn gestationeerd voor de strijd tegen IS, is heropend. De missies zijn hervat. De elektriciteit op de basis is nog afgesloten. De buitenlandse troepen die er zijn gelegerd behelpen zich met noodaggregaten.

Bankensysteem

Volgens premier Yildirim is het leven in Turkije ondertussen weer genormaliseerd. Het bankensysteem werkt volgens hem als vanouds en ook op de kapitaalmarkten werkt alles naar behoren. 'Maar ons werk is niet voorbij. We zullen snel een zuiveringsoperatie uitvoeren', zei Yildirim zondag.

Ondertussen waren er zondag botsingen tussen veiligheidstroepen en coupplegers op het tweede vliegveld van Istanbul en een luchtmachtsbasis in centraal Turkije, meldt een Turkse official. Nadat er een aantal waarschuwingsschoten waren gelost, konden er arrestaties worden gedaan op de luchthaven Sabiha Gokcen. De situatie zou nu onder controle zijn.

Groepen militairen

Lees ook:

Wie is Gülen, de plaaggeest en voormalige bondgenoot van Erdogan? Lees hier het profiel terug dat onze buitenlandverslaggever Rob Vreeken in 2014 schreef over Gülen. (+)

Honderden Turkse Nederlanders kwamen zaterdag samen in Rotterdam vanwege de mislukte coup in Turkije. 'Recep Tayyip Erdogan', scanderen ze. (+)

De poging tot staatsgreep in Turkije is voor de meeste mensen geen reden om hun vakantie in dat land af te zeggen.

In Istanbul zouden nog enkele groepen militairen zijn die zich niet hebben overgegeven, maar de regering denkt niet dat zij een nieuwe couppoging kunnen ondernemen. Een aantal belangrijke militairen zijn nog niet gepakt, maar de overheidsfunctionaris verwacht dat dit snel zal gebeuren.

'Alles zal weer snel bij het oude zijn in ons land', laat vice-premier Mehmet Simsek weten via Twitter. 'Wij staan sterk, met steun van onze bevolking en verstevigde politieke stabiliteit.' Simsek zegt verder dat de macro-economische fundamenten van Turkije 'solide' zijn, maar dat de Turkse overheid 'alle nodige voorzorgsmaatregelen' neemt. Vandaag zal er een teleconferentie worden gehouden met buitenlandse investeerders. 'Wij hebben de macht. Het is niet nodig om je zorgen te maken.'

Poetin

De Russische president Poetin heeft de Turkse president Erdogan zondag per telefoon gecondoleerd met de slachtoffers die tijdens de coup zijn gevallen. Hij waarschuwde zijn ambtsgenoot ook dat er geen maatregelen moeten worden genomen die indruisen tegen de grondwet. Verder zei hij te hopen dat Turkije de veiligheid van Russische toeristen kan garanderen.

Onlangs kwam er een einde aan een acht maanden durende Russische boycot van Turkije, die was ingesteld nadat Turkije een Russisch gevechtstoestel uit de lucht had geschoten. Volgens het Russische persbureau RIA, dat zich baseert op bronnen uit het Kremlin, zullen Poetin en Erdogan elkaar mogelijk in augustus persoonlijk ontmoeten.

Arrestaties

Tot nu toe zijn er in totaal zesduizend mensen vastgezet in verband met de coup, zo citeert het tv-station NTV minister van Justitie Bekir Bozdag. Bozdag zegt te verwachten dat er nog meer arrestaties volgen. Eerder werd bekend dat er ook ruim 2.700 rechters op non-actief zijn gezet.

Vrijwel alle onderdelen van de krijgsmacht staan weer onder regeringsgetrouwe functionarissen. De stafchef werd tijdens de couppoging ontvoerd, maar is inmiddels bevrijd en op een veilige locatie. In Istanbul heerste zaterdagavond een feeststemming. Duizenden mensen verzamelden zich op straat om het mislukken van de staatsgreep te vieren.