Duitse flitstrein met de naam Anne Frank? Deutsche Bahn twijfelt er nu zelf ook aan
© EPA

Duitse flitstrein met de naam Anne Frank? Deutsche Bahn twijfelt er nu zelf ook aan

Een Duitse hogesnelheidstrein met de naam Anne Frank. Als het aan de Deutsche Bahn ligt, rijdt die trein vanaf december rond. Op de roodwitte neus zal, naast de naam, een portretje komen te staan van het meisje dat in 1944 door de nazi's naar de dood in kamp Bergen-Belsen werd gevoerd, dwars door Duitsland. Per trein.

De Anne Frank Stichting reageerde maandag al vol verbazing op het voornemen van de Duitse Spoorwegen: 'Dit roept associaties op met de deportaties tijdens de Tweede Wereldoorlog', zei directeur Ronald Leopold. 'Piëteitsloos', twitterde maandagavond CSU-parlementariër Iris Eberl.

Prijsvraag

Maandagavond kwam er een nieuwe reactie van de Duitse Spoorwegen: 'We willen de nagedachtenis aan Anne Frank niet beschadigen', staat in een wat besmuikte reactie op alle ophef. De jury die voor Anne Frank als nieuwe naam voor één van de nieuwe flitstreinen koos, heeft inmiddels toegezegd opnieuw in beraad te gaan over de omstreden naamkeuze.

Het idee voor de Anne Franktrein is volgens de Duitse Spoorwegen geboren uit niets dan goede bedoelingen. De Deutsche Bahn (DB) had een prijsvraag uitgeschreven voor de naamgeving van 25 nieuwe hogesnelheidstreinen die eind dit jaar in gebruik zullen worden genomen op het traject Hamburg-Stuttgart. Het moesten namen zijn van mensen die een voorbeeldfunctie hebben, vanwege getoonde moed of ontdekkingslust.

Rechtsopvolger

Ze representeert de vreedzame co-existentie tussen verschillende culturen

Voorzitter Antje Neubauer

Van de in totaal bijna twintigduizend inzendingen was Anne Frank volgens de jury een van de meest genoemde namen. 'Ze representeert de vreedzame co-existentie tussen verschillende culturen', lichtte voorzitter Antje Neubauer de keuze toe. 

Zo bezien paste Anne Frank inderdaad in het profiel dat de DB zocht. Maar waar de juryleden in hun ijver blijkbaar niet over hadden nagedacht, is dat treinen en spoorlijnen in de beeldtaal belangrijke metaforen van de holocaust zijn geworden. Geen concentratiekampfilm of -documentaire zonder camera op het spoor, als even onheilspellende als onherroepelijke voorbode van de gruwel die daarop volgde.

Daar komt bij dat de huidige Deutsche Bahn de rechtsopvolger is van de Reichsbahn, de organisatie die verantwoordelijk was voor de ongekende logistieke efficiëntie achter de massavernieting van Joden en andere bevolkingsgroepen die volgens het nationaalsocialistische wereldbeeld het leven niet waard waren.

Definitief van de baan is het idee voor de Anne Franktrein nog niet. Maar de Deutsche Bahn neemt de bedenkingen bij de naam Anna Frank serieus en gaat intern in discussie, staat in het statement. Daarbij zullen ze worden bijgestaan door joodse organisaties.

Onder de overige winnende treinnamen waren onder andere de oud-bondskanseliers Konrad Adenauer en Ludwig Erhard, Karl Marx, Albert Einstein en Marlene Dietrich, maar ook opvallend veel andere tegenstanders van de nazi's: van filosofe Hannah Arendt, theoloog Dietrich Bonhoeffer en de Duitse verzetshelden Sophie en Hans Scholl. Deze laatste twee moeten een trein delen.