Grace Mugabe.
Grace Mugabe. © AFP

Dramatische ontknoping in Zimbabwe: weg vrij voor Mugabes vrouw na plots ontslag uitverkoren opvolger

Grace Mugabe is vooral bekend om haar kooplust en haar opvliegendheid, maar ze lijkt nu toch echt op te gaan als opvolger van haar 93-jarige echtgenoot als president van Zimbabwe. Robert Mugabe heeft namelijk de man ontslagen die lange tijd gold als zijn verwachte opvolger, vicepresident Emmerson Mnangagwa. Hiermee komt mogelijk de weg vrij voor de 52-jarige Grace - bijgenaamd Gucci Grace - om vicepresident te worden.

De ontslagen Mnangagwa is Zimbabwe ontvlucht, zo werd woensdag duidelijk. Hij houdt zich naar verluidt op in buurland Zuid-Afrika. Mnangagwa maakt in een verklaring gewag van 'onophoudelijke bedreigingen' tegen hem en zijn familie. Hij zou in augustus een poging tot vergiftiging hebben overleefd.

Machtsstrijd

De aftocht van Mnangagwa (75) vormt de dramatische culminatie van een machtsstrijd binnen regeringspartij Zanu-PF over de vraag wie straks de oude Robert Mugabe zal opvolgen. De voorlopige ontknoping van de machtsstrijd kan tevens het begin vormen van een periode van onzekerheid. Mnangagwa was decennialang de geweldpleger namens Mugabes bewind, hij was eerder minister van Defensie en stond een tijdlang aan het hoofd van Zimbabwe's algehele veiligheidsapparaat, het gevreesde Joint Operations Command. Vraag is hoeveel steun Mnangagwa momenteel geniet binnen het veiligheidsapparaat, waarbij hij zich kennelijk wel dermate onzeker voelt dat hij besloten heeft om uit Zimbabwe te vertrekken.

De politieke richtingenstrijd speelt zich af tegen een achtergrond van een economische crisis die zich almaar verder voortsleept. Mugabes jarenlange wanbestuur en de plundering van de staatshuishouding door zijn coterie hebben ertoe geleid dat de meeste Zimbabweanen vooral bezig zijn met overleven. Zimbabwe's geruïneerde economie kampt met een tekort aan harde valuta.

Uit de gratie

Emmerson Mnangagwa valt met zijn ontslag hetzelfde lot ten deel als zijn voorganger als vicepresident, Joice Mujuru. Zij ging in december 2014 af door de zijdeur en ook zij zou zich schuldig hebben gemaakt aan samenzwering tegen Robert Mugabe. En ook toen werd de verbale campagne tegen de vicepresident aangevoerd door Grace Mugabe. De positie van vicepresident ging na december 2014 naar Emmerson Mnangagwa, die nu dus op zijn beurt uit de gratie is geraakt.

Het vertrek van Mnangagwa baart opzien want zijn samenwerking met Robert Mugabe ging decennia terug, tot de gewapende onafhankelijkheidsstrijd in de jaren zeventig tegen het blanke bewind van wat toen nog Rhodesië heette. Uit die tijd stamt Mnangagwa's bijnaam 'de krokodil'. Na de onafhankelijkheid van Zimbabwe in 1980, toen Mugabe aan de macht kwam, bleef 'de krokodil' instrumenteel. Al ontkent hij betrokkenheid bij de geweldscampagne in de jaren tachtig tegen Zimbabwe's Ndebele-volk. Rond Zimbabwe's tumultueuze verkiezingen van 2008 liet Mnangagwa een terreurcampagne los tegen oppositieaanhangers.

Niet erg geliefd

De groep rond Mnangagwa kwam in de afgelopen jaren bekend te staan als Team Lacoste, een verwijzing naar zijn bijnaam van de krokodil. In de verklaring die hij woensdag uitgaf, betreurt hij de wat hij noemt 'teloorgang van de oorspronkelijke idealen van Zanu-PF', een partij die nu gecontroleerd wordt door 'ongedisciplineerde' en 'egoïstische' figuren die hun macht ontlenen aan 'twee individuen' - lees: Robert en Grace Mugabe.

Grace Mugabe is niet erg geliefd onder de bevolking en ze ontbeert een verleden in Zimbabwe's onafhankelijkheidsstrijd. Wel heeft ze de steun van de vrouwenafdeling en van de jeugdafdeling van Zanu-PF, die reeds heeft verklaard dat Grace vicepresident moet worden. Zanu-PF houdt volgende maand een partijcongres.