Park ging eind 2016 door het stof.
Park ging eind 2016 door het stof. © AFP

Definitieve val van oud-president Zuid-Korea: Park veroordeeld tot 24 jaar cel

Corruptie aan de top schering en inslag in Zuid-Korea

De Zuid-Koreaanse oud-president Park Geun-hye is veroordeeld tot 24 jaar gevangenisstraf voor haar rol in het sensationele corruptieschandaal dat in 2016 leidde tot haar gedwongen vertrek.

Samen met een vertrouwelinge, 'paleisfluisteraar' Choi Soon-sil, zette Park (66) tijdens haar presidentschap topmannen van het Zuid-Koreaanse bedrijfsleven onder druk om - in ruil voor wederdiensten - miljoenen te doneren aan twee vage stichtingen die onder controle stonden van Choi. Samen haalden de twee ruim 50 miljoen euro op. Volgens de rechter was sprake van machtsmisbruik, omdat 'het moeilijk was voor bedrijven een verzoek van de president te weigeren'. Ook accepteerde Park steekpenningen, hanteerde ze een zwarte lijst met critici van haar bewind en liet ze Choi meebeslissen over staatszaken.

Het schandaal leidde eind 2016 tot massale protesten. Op het hoogtepunt gingen meer dan een miljoen mensen in Seoul de straat op om het aftreden van Park te eisen. In december 2016 werd ze door het Zuid-Koreaanse parlement afgezet. Het constitutioneel hof bekrachtigde die uitspraak in maart 2017. Snel daarna werd ze opgepakt. De aanklager had 30 jaar cel geëist.

Veroordeelde presidenten en ceo's kunnen meestal rekenen op gratie door de zittende president

Slagveld

Het onderzoek van justitie leidde tot een slagveld in de top van de Zuid-Koreaanse politiek en het bedrijfsleven. Een trits van hoge ambtenaren, ministers en zakenmannen zit inmiddels achter de tralies. In februari werd de baas van Lotte, een grote hotel- en warenhuisketen, veroordeeld tot 2,5 jaar cel omdat hij in ruil voor een handelsvergunning 5,4 miljoen euro doneerde. Ex-vertrouwelinge Choi zit inmiddels een straf van twintig jaar uit.

Vorig jaar augustus werd ook de baas van Samsung, Lee Jae-yong, veroordeeld tot vijf jaar cel vanwege de miljoenen die hij doneerde aan onder meer de paardensport van Choi's dochter. In hoger beroep werd de straf verlaagd en omgezet in een voorwaardelijke straf, waardoor Lee inmiddels weer op vrije voeten is. Het hooggerechtshof buigt zich nu over de zaak. Volgens de zakenmannen werden zij zodanig onder druk gezet dat zij niet konden weigeren. 

Corruptie aan de top is de normaalste zaak van de wereld in Zuid-Korea, waar de overheid lange tijd enkele tientallen bedrijven bevoordeelde zolang zij de export omhoog stuwden. Dit model zorgde voor een ongekende economische groei, maar ook voor een staande praktijk van geven en nemen waar tot op de dag van vandaag geen machthebber aan lijkt te kunnen ontkomen.

Corruptieprocessen

Sinds de democratisering raakten alle zeven presidenten verstrikt in corruptieprocessen van zichzelf of hun kinderen

Sinds de democratisering van het land, eind jaren tachtig, raakten alle zeven presidenten verstrikt in corruptieprocessen van zichzelf of hun kinderen. Naast Park werden nog twee andere ex-presidenten veroordeeld. In 2009 pleegde ex-president Roh Moo-hyun (2003-2008) zelfmoord nadat er een corruptieonderzoek naar zijn familie was gestart. Sinds vorige maand zit Parks voorganger, Lee Myun-bak, ook achter de tralies omdat hij tijdens zijn presidentschap (2008-2013) 7,6 miljoen euro aan steekpenningen in ontvangst zou hebben genomen.

Het vonnis werd vrijdag live op televisie voorgelezen. Park was niet bij de uitspraak aanwezig. Ze boycot haar zaak sinds oktober omdat volgens haar sprake is van een politiek proces.

Hoewel in Zuid-Korea vaak strenge straffen worden uitgedeeld, betekent dit niet dat de elite ook lang blijft opgesloten. Veroordeelde presidenten en ceo's kunnen meestal rekenen op gratie door de zittende president. De kans bestaat dat dit ook met Park Geun-hye zal gebeuren, zeker als een conservatieve president het roer weer overneemt.

Definitieve val

De veroordeling van Park betekent de definitieve val van de voormalige kroonprinses van Zuid-Korea. Park is de dochter van oud-dictator Park Chung-hee, die het land in de jaren zestig en zeventig (met ijzeren hand) uit de as van de Koreaanse oorlog wist op te bouwen. Nadat haar moeder in 1974 bij een aanslag door een Noord-Korea-sympathisant om het leven kwam, vervuld Park Geun-hye enkele jaren de rol van first lady.

In 1979 werd haar vader doodgeschoten door de baas van de Zuid-Koreaanse inlichtingendienst. Park verdween daarna bijna twee decennia uit de publiciteit. In 1998 werd ze verkozen in het parlement, waar ze mede dankzij haar vaders naam opklom in de rangen van de conservatieve partij. In 2012 werd ze verkozen als president. Een van haar beloftes was om af te rekenen met de corruptie.