Twan Huys
Twan Huys © .

De president en ik

Min of meer bekende Nederlanders blikken terug op hun ultieme Obama-moment van de afgelopen acht jaar.

Charles Groenhuijsen

spreker, columnist, schrijver van twee boeken over Amerika

'Mijn bezoek aan de Democratische Conventie in 2004 was indrukwekkend. Obama was een onopvallende senator, ik wist nog net dat hij uit Illinois kwam. Bijzonder was dat juist hij de ster van die conventie werd, dankzij de fameuze woorden: 'There is not a black America and white America and Latino America. There is only one United States of America.' Iedereen dacht: holy shit, dit is geen doorsnee speech waarna je overgaat tot de orde van de dag. Amerika realiseerde zich toen dat het weleens een zwarte president kon krijgen - een revolutionaire en voor velen tegelijkertijd afschrikwekkende gedachte.

Obama heeft het presidentschap op een chique manier ingevuld. Het is de krachtige lobby, de Republikeinen, rechtse talkshowhosts, rechts Amerika, nooit gelukt iets aan vuiligheid te laten beklijven. Omdat het er niet was. Als het kon, zou ik in 2016 weer op Obama stemmen. Hij zou hebben gewonnen, daarvan ben ik overtuigd. Met Michelle heeft hij de rol van first family op een knappe, integere, smaakvolle manier vervuld.'

Ik riep: 'Mr. President, can I please get your signature?'

Giulia Turnu

Giulia Turnu

18 jaar, uit Amsterdam, ontmoette Obama in het Rijksmuseum op 24 maart 2014

'Honderd leerlingen van het Sweelinck College mochten president Obama ontmoeten, geselecteerd op basis van schoolprestaties en interesses. Ik was die ochtend een halfuur te vroeg en ongelooflijk zenuwachtig. Onze school ligt op vijf minuten lopen van het Rijksmuseum; de straten waren afgesloten. Na veel beveiligingsinstructies kwam de president de hal binnen. Ik vond het spannend, stond helemaal vooraan. We mochten absoluut geen handtekeningen vragen, maar mijn leraar zei dat ik gewoon moest schreeuwen. Dus daar ging ik: 'Mr. President, can I please get your signature?' Obama signeerde het jaarboek met zijn quote Dream big dreams. Hij vroeg hoe ik heette, zei dat ik goed Engels sprak en vroeg welke schoolvakken ik kreeg. Ik vond het bijzonder dat hij een gesprek aanging; dat wat ik vertelde hem interesseerde.

De dag erna verliep hectisch. Op school waren journalisten en camera's. Ik stond op de voorpagina van De Telegraaf en werd te gast gevraagd bij RTL Late Night. Ik nam mijn moeder mee naar de uitzending; voelde me beroemd voor een dag. Op elk diploma dat mijn oude middelbare school nu uitreikt, staat Obama's citaat.'

Philip Huff

schrijver, columnist NRC, woont in New York

'Begin 2015 verhuisde ik naar Amerika. Wat ik sindsdien te weten ben gekomen: binnen de bandbreedte van de Amerikaanse politiek en retoriek is Barack Obama een beleefde neoliberaal. Beleefd, om zijn rust en welsprekendheid, omdat hij zich bewust is van zijn voorbeeldfunctie. Beschaafd, om zijn bezwaard geweten bij excessen die een kleine groep minderbedeelden treffen (Guantanamo Bay, Standing Rock, alle mass shootings). Als de groep groter wordt, of rijker, wordt Obama een stuk neoliberaler: Black Lives Matter, de BP-olieramp in de Golf van Mexico, de bankiers die de crisis veroorzaakten - Obama sprak zich niet sterk genoeg uit of trad niet hard genoeg op.

Obama was welsprekend, omdat hij vanuit een 'wij' spreekt en zijn woorden weegt.

Maar die woorden hebben niet tot daden geleid. Obama's zalvende toon heeft niet veel veranderd aan de ontrafeling van boerderij, fabriek, school en sociale moraal; aan het handjevol miljardairs dat evenveel bezit als 30 procent van de bevolking.

Wat Obama had kunnen doen: Amerika voorbereiden op óók inhoudelijk een sociale agenda. Neem die van Bernie Sanders, die het progressieve alternatief van Clinton hoopte te zijn en campagne voerde tegen het grote geld, de banken en de invloed van rijke geldschieters in de politiek. Nu heeft Obama kwaad bloed gezet bij een grote groep achterblijvers.

Mijn Obama-moment is het moment dat nooit is gekomen: de dag dat hij zich uitsprak voor Bernie Sanders, en daarmee de droom versterkte om daadwerkelijk iets te doen aan de ongelijkheid in Amerika.'

Harriet Duurvoort

journalist, columnist, diversiteitsexpert

'In de maand voor de presidentsverkiezingen van 2008 werkte en verbleef ik in New York. De sfeer was er elektrisch, alsof Barack Obama de straten onder stroom had gezet. De New Yorkers waren bevangen door verkiezingskoorts. Hope, change, yes we can, waren hun optimistische mantra's. Op mijn blog Holland for Obama schreef ik: 'Zo enorm inspirerend aan Obama is dat hij mensen weer leert dromen; gemeenschappelijke noemers zoeken, die afkomst, ras of geloof overstijgen.' Ik projecteerde mijn progressieve idealen op een Amerikaanse president. Gaandeweg liet het vernis van Obama's presidentschap los. De gedroomde messias bleek ook maar gewoon een mens, een vleugellamme leider. Betere tijden voor zwart Amerika bleven uit. Trayvon Martin, Eric Garner, Michael Brown: allemaal doodgeschoten om hun huidskleur. Nu Donald Trump is verkozen, hangt er iets tragisch over de historische acht jaar - maar de herinnering aan die ene oktobermaand neemt niemand mij af.'

Ik vond Obama veruit de coolste president die ik heb meegemaakt

Jon Tarifa

Daphne Koster

voetbalster bij Ajax en Oranje, eerste Nederlandse vrouw die in Amerika een profcontract tekende

'In 2010 heb ik een jaar bij Sky Blue gespeeld, een club uit New Jersey. Omdat het team net landskampioen was geworden, werden we ontvangen door Obama in het Witte Huis. Ik ben hartstikke nuchter, maar moet toegeven dat die ontmoeting veel indruk maakte. Het feit dat Obama sporters ontvangt, laat zien hoe belangrijk hij sport vindt; welk aanzien hij het geeft. Het is maar de vraag of de volgende president dat ook gaat doen.'

Jon Tarifa

Haagse popmuzikant uit Amerika

'Mijn nummer Don't Go ging in eerste instantie niet over Obama, maar over een gevoel dat iedereen kent: niet willen dat iemand vertrekt. Via Facebook vroeg ik fans naar video's van hun Don't Go-momenten. Maandenlang kregen we vijf video's per dag. Een daarvan was een compilatievideo over Obama. Die clip ging viral en gaf het nummer veel betekenis. Ik realiseerde me hoe goed Obama was als president, als wereldleider; wat de wereld moet gaan missen. Ik vond Obama veruit de coolste president die ik heb meegemaakt.'

Obama's meest onderschatte kwaliteit is fatsoen

Twan Huys

Twan Huys

journalist, presentator, oud-correspondent Amerika

'Ik denk dat Obama de komende jaren in de top-3 komt te staan van beste Amerikaanse presidenten. Hij volbracht het meest schandaalvrije presidentschap dat het land ooit heeft meegemaakt. Vergeleken met het huidige klimaat van agressie tussen politici is Obama maagdelijk wit gebleven. Er is geen smetje te bekennen, iets wat over geen elke andere president gezegd kan worden. Obama is een baken van wellevendheid. Zijn antwoorden in interviews kunnen nogal professoraal zijn, maar als je ze uitschrijft staat er iets op papier waarvan je denkt: aha, zo zit het. Het klopt. Obama's meest onderschatte kwaliteit is fatsoen. Dat klinkt heel braaf, heel CDA, maar ik denk dat iedereen dát, terugkijkend op zijn presidentschap, zal inzien. Omdat daar zo'n groot gebrek aan is op dit moment.'

Jan Emous

radiomaker

'De helft van 2016 heb ik doorgebracht in Amerika. In de staat Maryland richtte ik online-radiostation Paperback Radio op. En misschien door de voortdurende loftuitingen op de zittende president - tot in de supermarkt toe - druppelde er iets Obama-achtigs in mijn playlists. Toch maar wat meer Stevie Wonder of Herbie Hancock? Heb ik genoeg McCartney? Artiesten die in het Witte Huis optraden voor de Obama's.

Mijn Obama-moment was toen ik me realiseerde wie er in datzelfde Witte Huis zou optreden als Hillary verloor. Ted Nugent, Trump-fan van het eerste uur, Heavy Metal-gitarist die even hard praat als hij speelt, die zich door angst laat regeren en vindt dat iedereen bewapend de straat op moet. Teds laatste cd heet Shut Up & Jam.

Maar ach, waar maakte ik me druk om? Zo'n vaart zou het niet lopen...'

Stephan Sanders

columnist de Volkskrant, redacteur De Groene Amsterdammer

'Ik vind het fascinerend hoe macht een lichaam kan krijgen. Daar let ik op: hoe zet een president zijn lichaam in? Negeert hij het, gebruikt hij het? Hoe beweegt hij? John F. Kennedy was de eerste president die een duidelijk te onderscheiden lichaam bezat, een tv-lichaam ook nog eens. Bill Clinton: ook zeer lichamelijk. Van alle presidenten die Amerika heeft gehad, is het lichaam van Obama het opvallendst. Hoe hij met een basketballoopje en een ingehouden souplesse ieder preekgestoelte bestormt, alsof-ie ter plekke moet beslissen: was ik nu sporter of de president? Tijdens het spreken kijkt hij telkens opzij - naar onzichtbare tekstbladen? In ieder geval toont hij zijn gehoor om en om de andere wang. Zijn stem, die diepe bariton, werkt zich vanuit de buik omhoog. Obama's lichaam was een optimistisch symbool van een niet bestaand Verenigd Raciaal Amerika.'