Boris Johnson en Priti Patel
Boris Johnson en Priti Patel © AFP

De ene na de andere minister van de regering-May moet vertrekken - hoe lang nog tot de premier volgt?

Na het vertrek van Defensieminister Michael Fallon is ook de minister van Ontwikkelingssamenwerking Priti Patel opgestapt. Er gaan steeds meer stemmen op dat premier May moet opstappen.

De regering-May is woensdagavond verder uiteengevallen. Precies een week na het vertrek van Defensieminister Michael Fallon moet de Britse premier nu ook verder zonder Priti Patel. De invloedrijke minister van Ontwikkelingssamenwerking nam onder druk van May ontslag omdat ze een eigen Israël-beleid bleek te hebben gevoerd, daarbij gebruik makend van Mays verzwakte positie. Minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson was een dag eerder nog nipt aan ontslag ontsnapt wegens een ernstige blunder.

Met de climax van de Brexitbesprekingen in zicht is May 'in office', maar niet 'in power'. Binnen de Conservatieve fractie gaan daarom steeds meer stemmen op om May te dwingen een vertrekdatum bekend te maken. Voor de premier komt de bestuurscrisis ongelegen met oog op de climax van de Brexitbesprekingen. Vanuit andere Europese landen wordt meewarig naar de politieke farce in Londen gekeken. 'Sterk en stabiel'. Zelden zal een verkiezingsslogan zo misleidend zijn geweest als die van Theresa May. Sinds de dag waarop de Conservatieve Partij de meerderheid verloor, dobbert Mays regering stuurloos rond. Hoe zwak de positie van May is, bleek reeds in de dagen na de verkiezingen toen ze tot ieders verrassing haar oude rivaal Michael Gove weer in het kabinet opnam. Later in de zomer, tijdens Mays vakantie, probeerde minister van Financiën Phil Hammond het Brexitbeleid te veranderen, waarna er een gevecht uitbrak met de Brexiteers.

Andere Europese landen kijken meewarig naar de farce in Londen

May probeerde kracht te tonen door te beloven dat ze tot de verkiezingen van 2022 zou aanblijven. Hammond en enkele andere ministers weigerden hun steun uit te spreken bij dit streven. Gefrustreerd met het visieloze beleid van zijn bazin kon Johnson aan de vooravond van het partijcongres straffeloos een ongeautoriseerd Brexitessay van 4.200 woorden schrijven. Dat er tijdens haar congrestoespraak van alles misging was niet haar schuld, maar droeg wel bij tot het imago van een premier die iets cruciaals mist: geluk.

Onfortuinlijk was ook dat haar regering werd overspoeld door 'Weinstein'-achtige affaires. Ze bleek niet in staat te zijn om haar steun en toeverlaat Fallon van de ondergang te redden. Vervolgens wekte May de woede van partijgenoten door de onervaren Gavin Williamson tot diens opvolger te benoemen, de man die haar leiderschapscampagne had geleid en een van haar weinige vrienden in Westminster is. Dit werd gezien als vriendjespolitiek en het had er alle schijn van dat de machtige Williamson zichzelf had benoemd, profiterend van de zwakte van zijn bazin.


Priti Patel loog tegen May

Tijdens het recente congres viel ze op door een pittige toespraak met passages die niet zouden misstaan in de kolommen van The Daily Mail

Patel had maandag al een reprimande van May gekregen omdat ze tijdens haar zomervakantie zonder medeweten van het kabinet ontmoetingen had met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en een bezoek had gebracht aan de Golan-hoogte. Ze had May verzekerd dat het daarbij was gebleven. Daarna werd bekend dat ze ook een Israëlische bewindsman had ontmoet. May sommeerde haar meteen terug te keren uit Kenia, waar ze op werkbezoek was. Haar Kenya Airways-vlucht werd door duizenden Britten online gevolgd.

Met Patels vertrek hebben de Brexiteers een belangrijke stem aan de kabinetstafel verloren. De 45-jarige dochter van een Oegandees-Indiase familie die de terreur van Idi Amin was ontvlucht, had tijdens het EU-referendum bekendheid verworven door samen met Johnson en Gove campagne te voeren voor de Brexit. Als devoot thatcheriaan werd Patel populair bij de Conservatieve achterban en tijdens het recente congres viel ze op door een pittige toespraak met passages die niet zouden misstaan in de kolommen van The Daily Mail.

In gezelschap van de voorzitter van de pressiegroep Conservative Friends of Israel Lord Polak, had ze haar geheime werkbezoeken aan Israël af afgelegd. Ze beloofde het Israëlische leger ontwikkelingsgeld, bedoeld voor de hulp aan gewonde Syrische vluchtelingen. Een dag na Mays diner met Netanyahu ter gelegenheid van de verjaardag van de Balfour-verklaring, vorige week, onthulde de BBC Patels freelancediplomatie. De Jewish Chronicle meldde dat May wel degelijk iets wist van de ontmoetingen, maar dit heeft Downing Street ontkend.


Boris Johson ontsnapt aan ontslag

Boris is Boris. Dat is doorgaans de lacherige reactie als Boris Johnson in een vreemd bed opduikt of een bevriend staatshoofd beledigt. Meestal is het lollig, maar dat geldt zeker niet voor de blunder die hij vorige week beging tijdens een verhoor bij een Kamercommissie over het lot van een Brits-Iranese die al negentien maanden gevangen zit in Iran. Nazanin Zaghari-Ratcliffe, een moeder van een dochtertje, was op familiebezoek toen ze door de Iraanse autoriteiten werd opgepakt wegens 'propaganda tegen het regime' en tot 5 jaar cel werd veroordeeld.

Tot ieders schrik zei Johnson dat ze er 'journalisten aan het trainen' was. Een paar dagen later werd Zaghari-Ratcliffe opnieuw voor de rechter gesleept, waar deze uitspraak tegen haar werd gebruikt. Normaal gesproken zou dat tot ontslag leiden, iets waar de oppositie en prominente partijgenoten ook in deze zaak voor hebben gepleit.

De minst gedistingeerde minister van Buitenlandse Zaken sinds de Tweede Wereldoorlog

The Financial Times over Boris Johnson

De minister begaf zich dinsdag naar het Lagerhuis waar hij na drie kwartier spreken 'sorry' zei 'als mijn woorden verkeerd zijn uitgelegd'. Slechts negen Conservatieven Kamerleden waren in de Kamer aanwezig.

The Financial Times noemde hem 'de minst gedistingeerde minister van Buitenlandse Zaken sinds de Tweede Wereldoorlog'. De achteloze opmerking kan niet alleen gevolgen hebben voor Zaghari-Ratcliffe, maar ook voor de rol van de Britten bij het redden van de nucleaire overeenkomst tussen Iran en de Verenigde Staten. Toevallig is Johnson nu in Washington om daarover te praten.