Propagandafoto van de afscheidsplechtigheid van de Chinese Nobelprijswinnaar Liu Xiaobo.
Propagandafoto van de afscheidsplechtigheid van de Chinese Nobelprijswinnaar Liu Xiaobo. © EPA

Chinese dissident Liu Xiaobo gecremeerd, maar wie zijn die aanwezigen?

Liu Xiaobo, de Chinese winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede die eerder deze week is bezweken aan leverkanker, is zaterdag met een eenvoudige ceremonie gecremeerd. Volgens de autoriteiten werd de plechtigheid bijgewoond door zijn vrouw en enkele naaste vrienden, maar de Britse krant The Guardian meldt dat zijn vrienden helemaal niet aanwezig waren. Activisit Mo Zhixu, vriend van Liu, meldde op Twitter dat hij geen van de vrienden herkende die op de propagandafoto's van het afscheid te zien zijn.

Xiaobo werd nog geen drie weken geleden vrijgelaten uit een Chinese gevangenis en werd opgenomen in een ziekenhuis in de stad Shenyang. Ondanks meerdere verzoeken van zijn vrouw mocht hij van de autoriteiten niet naar het buitenland voor een medische behandeling. Xiaobo is de eerste winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede die in gevangenschap is gestorven sinds de Duitse pacifist Carl von Ossietzky in 1938 bezweek onder bewaking van de nazi's.

Op propagandafoto's die de overheid heeft vrijgegeven is te zien hoe een groep mensen, onder wie de vrouw van Xiaobo, rondom een kist staat, die is omringd met witte chrysanten. Op een zwart spandoek dat aan de muur hangt staat met witte letters: 'Een vaarwel-ceremonie voor de heer Liu Xiaobo'. Volgens een regeringswoordvoerder werd het requiem van Mozart afgespeeld.

'Ernstig bezord'

Zijn vrouw, de dichter en fotograaf Liu Xia, kreeg na afloop de as van haar gestorven man mee. 'Ze was er slecht aan toe', zei de woordvoerder tegen persbureau AFP. Xia is in 2010 onder huisarrest geplaatst. Ze is nooit formeel aangeklaagd, maar leeft afgezonderd van de samenleving: ze mag onder begeleiding boodschappen doen en kon één keer per maand op bezoek bij haar echtgenoot. Ze zit verder zonder telefoon of internet opgesloten in haar appartement.

De autoriteiten zeggen dat haar huisarrest nu is opgeheven, maar volgens haar advocaat Jared Genser is dat niet waar. 'De wereld moet alles op alles zetten om haar te redden - en snel!', schreef Genser in een verklaring. Vrijdag, de dag dat Xiaobo is overleden, zei het comité van de Nobelprijs voor de Vrede al 'ernstig bezorgd' te zijn, en drong er bij China op aan om haar vrij te laten.

Lees meer over de dood van Liu Xiaobo

Het doodsbericht van het Juridisch Bureau van de stad Shenyang had donderdag een strak rood kader. De 61-jarige dissident Liu Xiaobo stierf zoals hij de afgelopen acht jaar had geleefd: in handen van de eenpartijstaat China. De dorre mededeling riep wel zijn veroordeling wegens aanzetten tot omverwerping van de staat in herinnering, maar liet vanzelfsprekend onvermeld dat de mensenrechtenactivist in 2010 de Nobelprijs voor de Vrede heeft ontvangen.

Drie minuten nadat was aangekondigd dat schrijver en mensenrechtenactivist Liu Xiaobo de Nobelprijs voor de Vrede had gewonnen ging de ene na de andere website op zwart, net zo lang tot op het Chinese internet die hele Nobelprijs niet meer bestond. Zoveel reactie had Liu niet eerder in zijn leven opgeroepen. Liu overleed donderdag op 61-jarige leeftijd aan leverkanker.

Zelfs na zijn dood boezemt de Chinese dissident Liu Xiaobo de communistische leiders van zijn land nog steeds angst in. Westerse benauwdheid steekt schril af bij Xiaobo's moed. Lees hier het Volkskrantcommentaar over de dood van Liu Xiaobo.