Catalaanse leider Puigdemont geeft zich aan.
Catalaanse leider Puigdemont geeft zich aan. © AFP

Catalaanse leider Puigdemont op voorwaarden vrijgelaten in Brussel

De afgezette Catalaanse premier Carles Puigdemont en zijn vier ministers zijn zondagavond onder voorwaarden vrijgelaten. Ze hadden zich 's ochtends vrijwillig aangegeven bij de Brusselse politie. Tegen de vijf Catalaanse politici loopt een Europees aanhoudingsbevel. Een Belgische onderzoeksrechter besloot hen na ondervraging voorlopig vrij te laten, maar ze moeten wel in België blijven.

Puigdemont en co werden zondagochtend om 9.17 uur van hun vrijheid beroofd, nadat ze zich in gezelschap van hun advocaten bij de Brusselse politie hadden gemeld. De onderzoeksrechter die over de zaak beslist, had drie opties. Hij kon beslissen het Europese aanhoudingsbevel af te wijzen; Puigdemont en co in detentie te houden, of het vijftal vrij te laten onder voorwaarden. Voor dat laatste is nu dus gekozen.

Daarbij werd een afweging gemaakt over het vluchtgevaar, dat Puigdemont de afgelopen dagen in tweets en interviews heeft proberen te minimaliseren. Hij zei daarin juist met het Belgische gerecht te willen samenwerken.

Over de grond van de kwestie - of Puigdemont en de vier andere afgezette regeringsleden aan Spanje moeten worden overgeleverd of niet - wordt daarna beslist door de Raadkamer. Die moet binnen vijftien dagen een oordeel vellen. Ook is nog beroep en cassatieberoep mogelijk, waardoor de totale procedure anderhalve tot twee maand kan duren. Die timing is belangrijk, want op 21 december vinden in Catalonië vervroegde verkiezingen plaats.

De timing is belangrijk, want op 21 december vinden in Catalonië vervroegde verkiezingen plaats

Puigdemont en zijn advocaat Paul Bekaert lieten al weten alle mogelijkheden te zullen uitputten om een overlevering aan Spanje te verhinderen. Zij noemen de Spaanse justitie gepolitiseerd en vrezen dat een eerlijk proces in Spanje niet mogelijk is.

Normaal is een Europees aanhoudingsbevel een formaliteit, maar Bekaert wist in het verleden al verschillende uitleveringen aan Spanje te stoppen of te vertragen. In 2013 hield hij de uitlevering tegen van Maria Espina, een voormalig lid van de Baskische afscheidingsbeweging ETA die door het Spaanse gerecht verdacht werd van medeplichtigheid aan aanslagen. In beroep ging de rechter mee in Bekaerts betoog dat de mensenrechten van ETA-militanten in Spanje niet gegarandeerd zijn.

Puigdemont en zijn voormalige regeringsleden, die een ongrondwettelijk referendum over de onafhankelijkheid van Catalonië organiseerden, zijn in Spanje aangeklaagd voor rebellie, opruiiing en misbruik van belastinggeld. Ze riskeren een maximumstraf van dertig jaar. Acht andere leden van de afgezette regering, die wel in Spanje bleven, werden in voorlopige hechtenis genomen. 

Hoe het referendum in Catalonië afgleed naar een politieke crisis

Spaanse aanklager vraagt rechter om arrestatiebevel Puigdemont, acht Catalaanse ex-ministers zitten vast
Een deel van de democratisch gekozen regering van Catalonië zit in de gevangenis. Het gaat om acht van de negen afgezette Catalaanse bewindslieden die donderdag kwamen opdagen bij een rechtszitting in Madrid.

Opinie op Zondag - Thomas von der Dunk: 'Brussel moet bemiddelen in Catalaanse crisis'
Of zijn vlucht naar Brussel enig praktisch effect heeft, valt te bezien, maar het is een morele meesterzet van Puigdemont dat hij het Catalaanse probleem voor de deur van de Europese Unie heeft gedeponeerd.

Geen afscheiding, wel meer autonomie
Door het uitschrijven van vervroegde verkiezingen is een gewelddadige confrontatie voorlopig afgewend. Lees hier meer over de keuze om vervroegde verkiezingen uit te schrijven

Puigdemont, de geboren 'independentista'
Als het om 'zijn' regio gaat, is bakkerszoon Carles Puigdemont bereid ver te gaan. Hij is een geboren strijder voor een onafhankelijk Catalonië, die weigert tol te betalen bij de poortjes waar geen Catalaanse teksten op staan. Lees hier het profiel van Puigdemont.

Wat heeft de Catalaanse hang naar onafhankelijkheid zo doen oplaaien?
Het 'land' Catalonië heeft eigenlijk alles wat Spanje ook heeft: natuurschoon, een bruisende hoofdstad en hordes toeristen. Maar pas sinds een paar jaar is de roep om onafhankelijkheid écht serieus te nemen. Waarom? (+)