Britse ouderen opeens 'illegaal' in eigen land

Overheid zit Windrush-generatie op de huid

In het Verenigd Koninkrijk is ontstemd gereageerd op de kille manier waarop de overheid omgaat met bejaarde immigranten die al van kinds af aan op het eiland wonen.

Elwaldo Romeo was 4 jaar oud toen hij 59 jaar geleden met zijn ouders Antigua verliet om zich in Engeland te vestigen. Dat was voordat de immigratie uit de Gemenebest aan banden werd gelegd. Elwaldo ging hier naar school, vond een baan voor het leven, kreeg een Brits paspoort, kocht een huis en hoopte op zijn oude dag te kunnen genieten van zijn kinderen en kleinkinderen.

Totdat er een brief van de Immigratiedienst kwam. 'U heeft GEEN recht tot verblijf gekregen volgens de Immigratiewet van 1971', stond er. De 63-jarige Londenaar werd gesommeerd zich te melden bij de Immigratiedienst en zijn terugkeer naar de Cariben voor te bereiden, een plek waar hij niemand kent.

Ingrijpen van het parlementslid uit haar kiesdistrict voorkwam dat ze op het vliegtuig werd gezet.

Geen incident

Hoe ernstig de dreiging is, bleek uit het geval van de even oude Paulette Wilson, een Jamaicaanse die op haar 10de in Engeland kwam wonen met haar ouders, en nu opeens een illegale immigrant bleek te zijn. Ze verloor haar huursubsidie en daarmee haar woning. Lange tijd logeerde ze bij vrienden totdat ze naar een detentiecentrum werd gestuurd. Ingrijpen van het parlementslid uit haar kiesdistrict voorkwam dat ze op het vliegtuig werd gezet.

Er duiken steeds meer van zulke verhalen op. De 66-jarige Brit Michael Braithwhite, op zijn 9de uit Barbados gekomen, kreeg een sommatie en verloor als 'illegaal' zijn baan als docent. Een 64-jarige man die al 44 jaar in Engeland woont kreeg te horen dat hij opeens moet betalen voor zijn kankerbehandeling.

Falende bureaucratie

De genoemde wet van 1971, die een einde maakte aan het vrije verkeer van personen tussen het Gemenebest en het Britse moederland, bepaalde dat Gemenebest-immigranten die reeds in het Verenigd Koninkrijk woonden een automatisch recht van verblijf kregen. Het probleem is dat de overheid niet heeft bijgehouden aan welke burgers dat recht is verleend, en dat er geen bevolkingsregister bestaat. 

Voor mensen als Romeo, Wilson en Braithwhite is het onbegonnen werk om aan de hand van officiële documenten aan te tonen hoe lang ze al in het land zijn. Politici, kerkleiders en duizenden ondertekenaars van een petitie bepleiten nu amnestie voor de zogeheten Windrush-generatie: Britten die tussen 1948 en 1971 als minderjarige naar Engeland zijn gekomen. De Windrush is de naam van het schip dat de eerste immigranten van Jamaica naar Engeland bracht.

De problemen zijn een veeg teken voor EU-burgers in het land, die na de Brexit allemaal een verblijfsdocument moeten aanvragen.

Commotie

Dat het nu pas een probleem is geworden, komt doordat het ministerie van Binnenlandse Zaken een strenger immigratiebeleid is gaan voeren. De huidige premier Theresa May heeft in haar tijd als minister op dat departement 'een vijandiger klimaat' gecreëerd voor illegale immigranten. Zo moeten werkgevers en huisbazen bijvoorbeeld veel beter kijken naar de verblijfsstatus van personeel en huurders. 

Inmiddels heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken beloofd de dossiers van de in opspraak geraakte Windrush-Britten snel te herzien. Het zou niet de bedoeling zijn om mensen die er vijftig tot zestig jaar lang een leven hebben opgebouwd het land uit te zetten. De problemen zijn een veeg teken voor EU-burgers in het land, die na de Brexit allemaal een verblijfsdocument moeten aanvragen.

Het Windrush-probleem valt toevallig samen met de vijftigste verjaardag van de beruchte toespraak waarin de conservatieve politicus en classicus Enoch Powell in 1968 'rivieren van bloed' voorspelde als de ongecontroleerde immigratie uit de voormalige koloniën bleef doorgaan. De BBC heeft de toespraak, met commentaar, zondag opnieuw uitgezonden, wat de omroep op kritiek kwam te staan.

De commotie valt samen met de bijeenkomst van de 53 Gemenebestlanden die deze week in Londen wordt gehouden. Voor May is het van groot belang om, met oog op het verlaten van de EU, de banden met de oude vrienden in oost en west te versterken.