David Davis en Michel Barnier
David Davis en Michel Barnier © EPA

Brexit-onderhandelingen na derde ronde muurvast

De Brexit-onderhandelingen tussen Groot-Brittannië en de Europese Unie zitten vast. De derde onderhandelingsronde eindigde donderdag zonder resultaat. Net als bij scheidingen tussen echtparen is geld een van de grootste obstakels. Er is nog geen begin van overeenstemming over wat de Britten moeten betalen wanneer zij het huis uit gaan.

De twee toponderhandelaars, de Fransman Michel Barnier en de Britse Brexit-minister David Davis, waren het op een persconferentie in Brussel zelfs niet eens over hoe de derde ronde was verlopen. Barnier zei dat er op de hoofdpunten 'geen doorslaggevende vooruitgang' was geweest. Davis had nog wel 'enige vooruitgang' gezien. Maar tegelijkertijd vroeg hij van de EU meer 'flexibiliteit', waarmee hij tussen de regels toegaf dat het niet opschiet.

De twee partijen zijn het eigenlijk over alles oneens. Ze zijn verdeeld over de drie belangrijkste dossiers en over hoe het verder moet met de onderhandelingen. Barnier zei dat er een 'vruchtbaar gesprek' was geweest over wat er straks moet gebeuren met de grens tussen de Ierse Republiek en Noord-Ierland. Maar als het gaat om de eindafrekening en de rechten van EU-burgers in Groot-Brittannië liggen de twee partijen ver uiteen. Zo ver dat Barnier zei dat hij in oktober de Europese leiders onmogelijk kan mededelen dat er 'voldoende vorderingen' zijn gemaakt om te kunnen overgaan naar de tweede fase van de besprekingen: de toekomstige handelsrelatie tussen de EU en Groot-Brittannië. 

Dat laatste wil Londen zo snel mogelijk. Maar de EU stelt dat er eerst uitzicht moet zijn op een akkoord in de drie scheidingsdossiers: de financiële afrekening, de rechten van Europese expats op Britse bodem en de Ierse grens. Pas als er afspraken zijn over een 'ordelijke' scheiding, kan de toekomst aan de orde komen. Met cartesiaanse strakheid blijft Fransman Barnier hameren op die logica.

Wat de rekening van de scheiding betreft, heeft men nog niet het stadium van concrete bedragen bereikt. Het lukt al niet tot overeenstemming te komen over wat de Britten wettelijk verplicht zijn te betalen. De EU wil de Britten aanslaan voor alle financiële verplichtingen die zij zijn aangegaan in het kader van de Europese meerjarenbegroting voor de periode 2014-2020.  Die verplichtingen gelden dus ook voor een aantal jaren na 29 maart 2019, de dag dat de Britten de EU verlaten. Londen wil niks meer betalen na die vertrekdatum, zei Barnier. Davis verklaarde dat zijn land zijn wettelijke en soms ook morele verplichtingen erkent, maar ter wille van de Britse belastingbetaler kan Londen volgens hem niet anders dan 'rigoureus' vraagtekens plaatsen bij de EU-eisen.

Net als bij scheidingen tussen echtparen is geld een van de grootste obstakels

De EU schat de rekening op rond de 60 miljard euro netto. De Britse regering zou niet verder willen gaan dan 40 miljard. Een recente opiniepeiling wees uit dat ruim 70 procent van de Britse kiezers niet meer wil betalen dan 32 miljard euro.

Barnier blijft de Britten inpeperen dat zij zelf hebben besloten de EU te verlaten. 'Brexit betekent Brexit. Vertrekken betekent vertrekken. En dat heeft gevolgen.' De Fransman zei in een van de Britse onderhandelingsdocumenten al een zekere 'nostalgie' te hebben geproefd naar de voordelen van de interne markt. Die zouden de Britten graag willen veiligstellen in een toekomstige vrijhandelsakkoord. Maar dat kan niet, volgens Barnier, want bij de interne markt hoort vrij personenverkeer en dat wil Londen juist inperken vanwege de bezwaren van de Brexit-kiezers tegen massa-immigratie. Zonder lasten echter geen lusten, zeggen de overige 27 EU-landen.

Donderdag werd nog weer eens duidelijk wat de rolverdeling is in de onderhandelingen: vooralsnog zijn de Britten de vragende dus onderliggende partij. Mogelijk zal premier Theresa May in september pendeldiplomatie gaan bedrijven om in directe contacten met EU-leiders te proberen het Europese eenheidsfront te doorbreken. Dit met het oog op de EU-top in oktober.

Tot dusver spelen Barnier en de EU27 hardball.  De Europese onderhandelaar bestreed dat hij gefrustreerd en boos is. 'Ik ben kalm als een bergbeklimmer', aldus de verstokte liefhebber van bergwandelingen.