Autoriteiten bewaken een plaats delict in El Salvador.
Autoriteiten bewaken een plaats delict in El Salvador. © ANP

Bendegeweld in El Salvador ontaardt in oorlog

Het geweld in El Salvador loopt volledig uit de hand. Criminele bendes voeren aanvallen uit op politie en leger, de regering reageert met de inzet van meer en zwaarder bewapende militairen.

De mara's, zoals de bendes in El Salvador heten, domineren sinds de jaren negentig de straten van het Midden-Amerikaanse land. Ze verdienen hun geld met drugshandel, ontvoeringen, afpersing en huurmoorden. De twee grootste bendes Mara Salvatruchas 13 (MS-13) en Barrio 18 voeren onderling een bloedige oorlog om territorium. Het maakt El Salvador - een klein land met zes miljoen inwoners - tot een van de gevaarlijkste landen ter wereld.

In 2012 en 2013 was een informeel staakt-het-vuren van kracht. In die tijd nam het aantal moorden af van vijftien naar vijf per dag. Begin 2014 kwam er een einde aan het pact en sindsdien is het geweld weer opgelaaid. Vorige maand werden 481 moorden gepleegd, het hoogste aantal sinds 2009.

Specifieke opdracht

Recentelijk zijn de pijlen van de mara's gericht op de staat. Ze vallen politiebureaus en legerbases aan met granaten, en hebben sinds begin dit jaar zes militairen, 22 politieagenten, een rechter en een openbaar aanklager vermoord. Volgens een naar lokale media gelekt rapport van de inlichtingendienst hebben bendeleiders van MS-13 hun leden specifiek opdracht gegeven politieagenten te vermoorden. Ook zou er sprake zijn van samenwerking tussen de MS-13 en de uitermate gewelddadige Mexicaanse criminele organisatie Zetas.

Afgelopen weekend kondigde president Salvador Sánchez Cerén nieuwe maatregelen aan. Drie extra militaire bataljons met 1.200 manschappen worden de straat opgestuurd. Enkele uren later vonden negen bendeleden de dood in een schietpartij met het leger. Die avond namen ze wraak door een sergeant voor de ogen van zijn familieleden te executeren. Maandag werd nog een soldaat gedood bij een aanval op een marinebasis.

Bedreiging

'We raken verzeild in een oorlog tussen bendeleden en ordetroepen', zei veiligheidsexpert Jeanette Aguilar tegen persbureau Télam. 'Dat is ontzettend gevaarlijk.' Ze benadrukt dat veel acties tegen de bendes buiten de wet plaatsvinden, zoals buitengerechtelijke executies. Ook waarschuwt ze voor het gevaar van paramilitaire groepen 'die zich bezig houden met uitroeiing of sociale reiniging'.

Op 6 april verscheen een video online van een man in politie-uniform die de politie en het leger oproept zich niet te laten intimideren door de bendeleden. 'Voor iedere agent of militair die ze doden, vermoorden wij er tien', zegt hij met pistool in de hand. 'Het is tijd het recht in eigen handen nemen.' Hij roept ook de bevolking op de wapens op te pakken en criminelen te vermoorden. 'Het is overwinnen of sterven.'