Meer dan een miljoen Turken verzamelden zich zondagmiddag op verzoek van president Erdogan in Istanbul.
Meer dan een miljoen Turken verzamelden zich zondagmiddag op verzoek van president Erdogan in Istanbul. © AFP

Ankara roept diplomaten terug om banden Gülenbeweging, critici vrezen heksenjacht

Vijf diplomaten van de Turkse ambassade in Den Haag zijn teruggeroepen naar Ankara omdat ze infiltranten van de Gülenbeweging zouden zijn. Critici vrezen dat 'de heksenjacht' zich uitbreidt naar Nederland.

De Turkse ambassade in Den Haag is in één klap eenderde van haar diplomaten kwijt (er werken in totaal zo'n 25 mensen op de post, maar slechts een vijftiental medewerkers had de diplomatieke status). De vijf diplomaten zijn volgens de ambassade nog niet ontslagen, maar werden ruim een week geleden wel met spoed teruggehaald naar Turkije. Er loopt nu een onderzoek naar mogelijke banden met de Gülenbeweging, die volgens de Turkse autoriteiten achter de mislukte couppoging in juli zat.

De 'zuivering' van de ambassade in Nederland gebeurde kort nadat de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Mevlüt Çavusoglu, een groot onderzoek naar Güleninfiltranten binnen zijn departement aankondigde. Bronnen bij de Turkse ambassade in Den Haag erkennen dat de vijf stafmedewerkers eerder geen enkel wantrouwen opriepen. Ook tijdens de coup hebben ze geen verdachte acties ondernomen.

Volgens de Turkse autoriteiten is dat geen bewijs van onschuld. Aanhangers van Fethullah Gülen, een moslimgeleerde die al ruim vijftien jaar in ballingschap leeft in de VS, zouden vanaf jonge leeftijd zijn opgeleid om 'een staat binnen een staat' te vormen. Misleiding is 'hun tweede natuur', aldus een Turkse diplomaat. 'Ze infiltreren geruisloos', zei waarnemend ambassadeur Kurtulus Aykan gisteren in het AD.

Bij andere ambassades in Europa zijn inmiddels ook 'verdachte' Turkse diplomaten teruggeroepen, bevestigt een ingewijde.

Wrevel over kritische Nederlanders

In een schriftelijke verklaring riep de Turkse ambassade in Den Haag gisteren 'bondgenoten' op meer actie te ondernemen tegen FETO, zoals de Gülenbeweging door de Turkse autoriteiten wordt genoemd. Aanhangers van de beweging zouden ook de overheidsapparaten van Westerse landen hebben geïnfiltreerd. 

'We vertrouwen erop dat de betrokken landen noodzakelijke maatregelen nemen tegen deze gevaarlijke organisatie,' aldus de persverklaring. 'Met de dag wordt duidelijker dat FETO achter de mislukte coup van 15 juli zat. Net als de gruwelijkheden van ISIS, vond de couppoging plaats voor de ogen van de hele wereld... Meer bewijslast is er niet nodig.'

Bij de Turkse ambassade in Den Haag bestaat wrevel over de kritische Nederlandse reacties op de arrestaties van Gülenaanhangers. Net als veel andere Europese landen zou Nederland 'naïef' zijn. In het AD zei zaakgelastigde Aykan dat Turkse-Nederlanders die de Gülenbeweging steunen zich mogelijk schuldig maken aan terroristische activiteiten.

'Slachtofferrol'

Sinds de mislukte coup groeien de spanningen binnen de Turkse gemeenschap in Nederland

Sinds de mislukte coup groeien de spanningen binnen de Turkse gemeenschap in Nederland. Bij een Turkse stichting in Rotterdam werden ramen ingegooid en in Deventer was er een poging tot brandstichting. Volgens de Turkse ambassade zijn die incidenten in scene gezet door Gülenaanhangers die zich in 'een slachtofferrol' willen manoeuvreren.

Critici wijzen er juist op dat sympathisanten van Gülen op sociale media voortdurend worden geïntimideerd, ook door imams die door het Turkse ministerie van Godsdienstzaken naar Nederlandse moskeeën zijn gestuurd.

'Turkije exporteert de heksenjacht naar Nederland,' meent Mehmet Cerit, de hoofdredacteur van de krant Zaman Vandaag die geïnspireerd is door de Gülenbeweging. 'Als de waarnemend ambassadeur in Nederland ons beschuldigt van terroristische activiteiten moet hij met bewijzen komen. Ik nodig hem uit dat te doen. Zo werkt de rechtsstaat. In Turkije is de bewijslast nu omgekeerd. Iedereen die ooit kritisch is geweest, loopt gevaar. Iemand die een boek van Gülen in huis heeft, kan al gearresteerd worden. Daarna moet je maar bewijzen dat je niets met de coup te maken hebt.'

Cerit sluit niet uit dat er Gülenaanhangers voor de Nederlandse overheid werken. 'Maar dat is iets heel anders dan infiltratie. De Gülenbeweging is sterk gericht op onderwijs. Daarom zijn er relatief veel mensen op hoge posities.'