Premier Mark Rutte (rechts) tegenover Thomas Erdbrink zondagavond in Zomergasten.
Premier Mark Rutte (rechts) tegenover Thomas Erdbrink zondagavond in Zomergasten. © VPRO

Ankara boos over Ruttes 'pleur op' tegen Turkse Nederlanders

De Turkse regering in Ankara is verbolgen over het 'pleur op' van premier Mark Rutte richting Turks-Nederlandse demonstranten. 'Een premier onwaardig', schreef het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken dinsdag op zijn site. Rutte toonde zondag in Zomergasten zijn woede over Turkse-Nederlanders die tijdens een demonstratie in Rotterdam een NOS-verslaggever hadden lastiggevallen. 'Lazer zelf op', was zijn reactie. 'Ga zelf terug naar Turkije.'

De uitspraken vallen verkeerd in Ankara. In een tijd van toenemende xenofobie in Europa gooit Rutte olie op het vuur met zijn generaliserende opmerkingen, stelt het Turkse ministerie. Het gedrag van de demonstranten is niet goed te keuren, maar de reactie van Rutte is 'ongepast'. 'Dit soort uitspraken zijn schadelijk voor de gezamenlijke inspanningen die de Nederlands-Turkse gemeenschap levert om deel te nemen aan het sociale leven in Nederland.'

Nederland zou in deze moeilijke tijd Turkije juist moeten bijstaan, schrijft het ministerie. Het heldhaftige Turkse volk heeft op 15 juli een staatsgreep van de terroristische Gülenbeweging voorkomen, maar daarvoor leeft weinig sympathie bij bevriende landen, stelt Ankara. 'Dit verdiept onze teleurstelling in onze bondgenoten en bevriende landen, van wie we juist steun verwachtten.'  

Dat zijn geen Turkse Nederlanders, dat zijn Turken in Nederland

Rutte neemt de Turkse reactie 'voor kennisgeving aan', laat zijn woordvoerder weten. Hij blijft bij zijn woorden, hij deed ze niet voor niks. De premier greep de uitzending van het VPRO-programma aan om een stevig standpunt te ventileren over de spanningen in de Turks-Nederlandse gemeenschap. 80 procent van hen is geïntegreerd, zei hij, maar 20 procent staat 'met twee benen' buiten de Nederlandse samenleving. 'Dat zijn geen Turkse Nederlanders, dat zijn Turken in Nederland.'

Om die groep te illustreren liet hij een fragment zien van het NOS-journaal waarin journalist Robert Bas in Rotterdam verslag deed van protesten tegen de coup in Turkije op 15 juli. Bas werd omringd door Turks-Nederlandse mannen en moest na enkele minuten zijn verslag staken omdat de mannen hem insloten en scheldend de cameraman sommeerden om te stoppen met filmen. 'Geen leugens uitzenden!' en 'Oprotten hier!', werd er geschreeuwd.

Het is alles of niets, het is geen cafetariamodel

Het vervulde Rutte met woede. Deze mannen shoppen in de waarden van Nederland, stelde hij: wel gebruikmaken van het recht om te demonstreren, maar niet de persvrijheid respecteren. 'Met onze verworvenheden, onze normen en waarden, is het alles of niets. Het is geen cafetariamodel.' Tegen dat soort types was zijn 'Haagse' reactie: 'Pleur op.'

De Turkse reactie tekent een nieuw dieptepunt in de diplomatieke relatie tussen Nederland en Turkije. Sinds de mislukte coup op 15 juli drong het kabinet er meermaals bij Ankara op aan om te proberen te voorkomen dat Turkse spanningen overslaan naar Nederland. Het weerhield het Turkse staatspersbureau er niet van om, daags na een bezoek van minister Koenders van Buitenlandse Zaken, een lijst van vermeende Gülenaanhangers in Nederland te publiceren.