Een demonstrant tijdens protest tegen de afzetting van Rousseff in Sao Paulo.
Een demonstrant tijdens protest tegen de afzetting van Rousseff in Sao Paulo. © AFP

Afzetting Dilma Rousseff was rechtse staatsgreep

Politieke onrust Brazilië

In Brazilië is alles in het werk gesteld om de verwijdering van een democratisch gekozen president de schijn van legaliteit en legitimiteit te geven.

'De afzetting van de Braziliaanse president is goed nieuws voor de democratie in Brazilië.' Aldus Ineke Holtwijk (O&D, 5 september). Dilma Rousseff zou een socialiste zijn met denkbeelden uit de jaren vijftig. De PT, de Arbeiderspartij van Dilma, wordt beticht van machiavellisme. Een partij die zou geloven dat het doel alle middelen heiligt.

Even de feiten op een rij. Ondanks alle pogingen van de oppositie om haar in een kwaad daglicht te stellen, werd nooit bewezen dat president Dilma Rousseff zelf corrupt handelde. Net als in andere Braziliaanse partijen bestaat er in haar partij corruptie. De opbrengsten van 3 tot 7 procent van alle infrastructurele werken verdwijnen systematisch in de partijkas.

Wat is dan de reden voor de afzettingsprocedure? Eigenlijk een fiscale manoeuvre die de budgettaire tekorten tijdelijk maskeert en die de vorige presidenten ook hebben toegepast, zonder dat er sprake was van een misdrijf. De ironie wil nu dat de fiscale manoeuvres die hebben geleid tot Dilma's afzetting ondertussen door de nieuwe regering zijn geformaliseerd en gelegaliseerd.

Blijft over dat een legitiem gekozen president afgezet is door een rechtse oppositie, die de verkiezingen in 2014 verloor en regeert zonder mandaat van het volk. Resultaat: een gebroken en gecorrumpeerd politiek systeem. Een rechtse putsch zonder militairen en tanks.

Wat is de feitelijke situatie? Een legitiem gekozen president - die juist alles in het werk had gesteld om corruptieschandalen aan het daglicht te brengen en corruptie te bestrijden - is afgezet door een parlement, waarvan een groot deel van de congresleden zelf in een corruptiezaak verwikkeld is. Volgens The New York Times van 14 april staat 60 procent van de 594 congresleden terecht voor zware aanklachten, zoals electorale fraude, omkoping en zelfs moord.

De nieuwe regering telde zeven ministers die in dezelfde situatie zaten. President Michel Temer werd zelfs veroordeeld door het electoraal tribunaal in São Paulo en kan zich in de komende zeven jaar niet kandidaat stellen voor een politieke functie.

De eerste beslissingen van de nieuwe regering spreken boekdelen

Anders dan Ineke Holtwijk komt Paulo Pinheiro in The Guardian van 1 september tot de enige juiste conclusie: alles is in Brazilië in het werk gesteld om de arbitraire verwijdering van een legitiem en democratisch gekozen president de schijn van legaliteit en legitimiteit te geven. Net zoals in Honduras en Paraguay gaat het om een moderne vorm van staatsgreep, niet tot stand gekomen door tanks, maar door een samenzwering van het grootkapitaal, de grootgrondbezitters en de pers.

De afzettingsprocedure werd geleid door conservatieve congresleden met een sterk religieus-fundamentalistische inslag. De huidige conservatief-liberale regering zet alle middelen in om de constructie van de welvaartsstaat in Brazilië structureel een halt toe te roepen.

De eerste beslissingen van de nieuwe regering spreken boekdelen. Naast de afschaffing van de ministeries van cultuur, wetenschap en technologie is de aanval geopend op de verdere sociale ontwikkeling van het land en de positie van minderheden. Geen wonder dat de straten van de belangrijkste grote steden van het land steeds vaker volstromen met protesterende mensen. Ze zijn bang. De democratische ontwikkeling van Brazilië lijkt een kort leven beschoren te zijn geweest.

Tijdens de opening van de Paralympische Spelen werd Michel Temer als kaper van de democratie door het volk uitgejoeld. Niemand heeft die man verkozen en iedereen weet hoe het politieke beleid voor de komende jaren geduid moet worden: een ontmanteling van de sociale zekerheid waaraan zoveel Brazilianen de laatste jaren bestaanszekerheid hebben ontleend.

Een hard neoliberaal beleid wordt aangevoerd door een stuurman zonder mandaat van het volk. Corruptie zal wederom hoogtij vieren en corruptieschandalen zullen in de doofpot verdwijnen. Goed nieuws voor de Braziliaanse democratie? Het is maar hoe je het bekijkt.

Fernando Suárez Müller is docent ethiek en duurzaamheid aan de Universiteit voor Humanistiek. Frederic Vandenberghe is hoogleraar sociale en politieke studies in Rio de Janeiro. Simon Marijsse is filosoof.

Volg en lees meer over:

Reacties (12)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Wjager -
    In landen met een presidentiële afzettingsprocedure kan een meerderheid van een democratisch gekozen parlement nu eenmaal een eveneens democratisch gekozen president afzetten. Dat het parlement dit ook op oneigenlijke gronden kan doen, is dan onderdeel van het systeem. Een groep Republikeinen in het Amerikaanse Congres heeft ooit geprobeerd Clinton af te zetten omdat hij een andere definitie had van "seksuele relaties met een stagiaire" dan zij hadden. En laten wij niet doen alsof Rousseff een goede president was. Zij behoort tot de stroming Corbyn die hun land regelrecht naar de afgrond leidt
  • Meneer Dick -
    Brazilië heeft dringend economische hervormingen nodig. Als er dan toch gedweept wordt, gedweept met Dilma Rousseff, vergeet dan niet die zogenaamde BRICS-samenwerking. Brazilië, Rusland, India, China en Zuid Afrika hebben juist die BRICS op poten gezet om elkaar in moeilijke economische tijden te helpen. Op China na verkeren weliswaar alle genoemde landen in een zware recessie; in China is de groei vertraagd. Stop dus maar om met die BRICS te dwepen.
  • doce -
    De moderne rechtse staatsgrepen overal in de wereld maken gebruik van goed voorbereide ingewikkelde beschuldigingen van corruptie. Corrupten personen komen voor binnen alle lagen van de bevolking. En het is ook niet een signatuur van links of rechts.
  • Amazigh Warzazat -
    Corruptie en ons-kent-ons is een privilege dat voorbehouden is aan rechts waarvan dat soort praktijken een eerste natuur zijn. Links moet niet alleen alles volgens het boekje doen. Links mag helemaal niets doen! En zeker geen geld uitgeven aan scholen, ziekenhuizen, wegen, huizen want daarmee verpest je de markt door oneerlijke concurrentie van de overheid. Brazilie in het bijzonder en Zuid Amerika in het algemeen zijn nog steeds een hele racistische en klassen bewuste maatschappijen. Wie niet uit bepaalde koloniale en olichargische milieus komt is zo en zo kansloos.
  • TomMeijer -
    Hoewel al lang duidelijk was dat sprake was van een verkapte staatsgreep van corrupt rechts verschijnt nu pas het eerste stuk waarin dat uit de doeken wordt gedaan.
  • JPHR -
    https://www.mintpressnews.com/wikileaks-brazils-acting-president-michel-temer-us-diplomatic-informant/216425/ Lijkt erop dat het standaard "Washington Consencus" recept zoal eerder beschreven door Naomi Klein in "The Shock Doctrine" nu op Brazilië wordt losgelaten. Het verschil mag dan zijn dat in Brazilië daar geen militaire coup voor is gepleegd, maar een politieke. Het is een politieke coup daar een impeachment mechanisme bedoeld voor misdaden gebruikt is voor het wegstemmen van een president die geen misdaden heeft gepleegd.
  • Meneer Dick -
    De schrijvers beweren dat er door de regering van Dilma Rouseff sprake zou zijn van "constructie van de welvaartsstaat in Brazilië". Daar was echter geen sprake van, ook niet nog voordat aan deze zogenaamde coup werd begonnen.
  • voorsentegens -
    De Amerikaanse verkiezingen, Brazilië, ons opgestoken vingertje heeft drukke tijden. Rutte en Asscher lachen zich rot, zij kunnen zonder tegengas lekker doorritselen.
  • Doekle Kip -
    Dit artikel verliset uit het oog dat welke president dan ook bij sportieve evenementen wordt uitgejoeld! Dit gebeurde eerder al met de populaire Lula, daarna met Roussef en nu met Temer. Niets nieuws dus! Dilma Roussef, een comuniste met fundamentalistische ideeën die tijdens de militaire regering vocht voor een maoistische machtsovername, heeft haar oogkleppen nooit verloren. Haar verkiezingen waren geen eigen verdienste, naast de criminele make up van de cijfers voor de verkiezingen werd zij alleen maar gekozen, en dan nog nipt, vanwege de uitdrukkelijke oproep daartoe van expresident Lula.
  • Andrea Moreira Santos -
    EddieValiant, je hebt gelijk. Het zijn er idd ruim 60% die Dilma weg wilden zien. Maar dan moet er ook gekeken worden naar de informatie die werd gegeven aan deze kiezers om tot die keuze te komen. Want de presidente werd beschuldigd van een misdaad, welke legaal is gemaakt niet eens twee 2 dagen na haar afzetting. Zij is ook afgezet met behoud van haar politieke rechten, wat bijzonder is wanneer sprake is van misdaad. Niet te negeren, en toch lukt het de meeste Braziliaanse media, zijn de gelekte audio fragmenten van ex-ministers van Temer, waarin zij zelf aangeven dat het om een coup gaat.