Keizer Akihito van Japan.
Keizer Akihito van Japan. © ANP

'Voor het eerst in tweehonderd jaar wil een Japanse keizer aftreden'

Keizer Akihito (82) van Japan wil in de komende jaren aftreden. Dit meldde de publieke omroep NHK woensdag. Als de keizer daadwerkelijk zal aftreden, zou dit voor het Aziatische land de eerste keer zijn sinds 1817. Akihito is al 27 jaar keizer. Kroonprins Naruhito is 56 jaar oud.

De NHK meldde niet waarom de keizer ermee op zou willen houden. Ook het Japanse persbureau Kyodo wist daar geen verklaring voor te geven. Tegen het bureau verklaarde een anonieme bron binnen de regering dat Akihito al een jaar praat over aftreden. Volgens een woordvoerder van de keizerlijke familie is dit niet waar.

De woordvoerder ontkende ook dat de keizer gezondheidsproblemen zou hebben. Meteen na de bekendwording van het mogelijk aftreden ontstonden vragen over Akihito's gezondheid. Hij moest vier jaar geleden onder het mes vanwege hartproblemen, enkele jaren eerder had hij maagbloedingen. Ook is de vorst geopereerd aan prostaatkanker.

Kroonprins Naruhito neemt de laatste jaren steeds meer officiële taken over van zijn vader. Akihito besloot in 2009 om het rustiger aan te doen. Zo houdt hij sindsdien minder toespraken en ontvangsten. Kort na de tsunami in 2011 hield hij een unieke tv-toespraak om Japanners op te roepen elkaar te helpen. Akihito wist met zijn woorden steun te bieden aan het volk.

Wetswijziging

De NHK meldt ook dat de laatste keer dat een keizer zijn functie neerlegde in 1817 was. Volgens Miiko Kodama, hoogleraar aan de Musashi University in Tokio, is voor het aftreden van Akihito een wetswijziging nodig. Hoelang dit proces zal duren is niet bekend.

Akihito is de honderdvijfentwintigste keizer van Japan. Hij volgde in 1989 zijn vader Hirohito op. Sinds zijn aantreden probeert Akihito de kloof tussen zijn familie en het volk te verkleinen. Zo was hij ook de eerste Japanse keizer die met een burger trouwde.

Het Nederlandse koningspaar ging twee jaar geleden nog op bezoek bij de keizerlijke familie. Tijdens het staatsbanket in Tokio sneed Willem-Alexander, in navolging van zijn moeder bij haar bezoek in 1991, het oorlogsverleden aan. Nog altijd komen maandelijks Nederlanders bij de Japanse ambassade in Den Haag bijeen om Japan eraan te herinneren.

Hofprotocol

De keizerlijke familie heeft in vergelijking met haar Europese collega's nauwelijks bewegingsvrijheid. Het strenge hofprotocol van Hirohito is ondanks een aantal aanpassingen nog altijd intact. Zo is er voor een buitenlandse vakantie toestemming nodig van de hofhouding en de regering en wordt de agenda van Akihito van minuut tot minuut ingevuld.

De kroonprins is enkele keren uitgevallen tegen de hofhouding, ook in officiële uitspraken, maar werd steeds teruggefloten. Het is de vraag wat Naruhito zal doen als hij zijn vader opvolgt. Als keizer zal hij een nieuwe poging wagen om het hof te moderniseren, al was het maar om zijn vrouw, die depressief raakte van de strenge regels, en dochter Aiko (14) meer ademruimte te geven.