Benjamin Netanyahu
Benjamin Netanyahu © AFP

'Voldoende bewijs' voor misbruik van vertrouwen Israëlische premier, maar volgens Netanyahu zelf is er niets aan de hand

'Dit onderzoek is een Zwitserse gatenkaas'

De Israëlische premier wordt door de politie verdacht van omkoping en fraude. Hij is de zoveelste politicus die het aan de stok heeft met justitie. En ook hij ontkent alles. 'Dit onderzoek is een Zwitserse gatenkaas.'

Premier Benjamin Netanyahu peinst er niet over om af te treden, ook al zegt de politie voldoende bewijzen te hebben voor een aanklacht wegens omkoping, fraude en misbruik van vertrouwen. Of treedt hij uiteindelijk toch in voetsporen van zijn voorganger Ehud Olmert, die wegens financiële malversaties in de cel belandde?

Politieke heksenjacht

Olmert diende in 2008 zijn ontslag in toen een onderzoek door de politie nog gaande was. Hij meende dat hij niet tegelijkertijd zichzelf kon verdedigen én het land regeren. Netanyahu is uit ander hout gesneden. Hij noemde het onderzoek woensdag 'vooringenomen, extreem, vol gaten, zoals een Zwitserse kaas'. De premier vertrouwt erop dat de openbaar aanklager de aanbeveling van de politie niet zal overnemen, of dat een rechter hem vrijspreekt: 'De juridische autoriteiten zullen concluderen dat de simpele waarheid is dat er niets aan de hand is'.

Maandenlang heeft Netanyahu geprobeerd het onderzoek naar zijn handel en wandel in diskrediet te brengen. Volgens de premier leende de politie zich voor een politieke 'heksenjacht'. Het Israel Democracy Institute in Jeruzalem sprak er woensdag schande van dat Netanyahu de competentie en zelfs de integriteit van de onderzoekers in twijfel trok. 'Er is geen enkele aanwijzing dat ze een politieke agenda hadden', zegt prof. Yuval Feldman van het instituut, een soort 'waakhond' van de natie. 'Het is nu eenmaal zo dat Netanyahu onder een vergrootglas ligt, zeker nadat we de afgelopen jaren gezien hebben dat een premier, enkele ministers en tal van burgemeesters veroordeeld werden wegens corruptie'. Volgens Feldman was dat het resultaat van gedegen onderzoek.

Kwart miljoen

Het onderzoek van de politie, dat meer dan een jaar duurde, spitste zich toe op twee zaken. De 'zaak 1000' draait het om het aannemen van giften door Netanyahu, in ruil voor gunsten aan de gulle gevers. De premier werd onder meer getrakteerd op sigaren, roze champagne, juwelen voor zijn vrouw Sara, en vliegreizen voor hemzelf en familieleden. In totaal zou er een bedrag van zo'n kwart miljoen euro mee gemoeid zijn.

Netanyahu heeft niet ontkend dat hij giften heeft aangenomen van twee 'goede vrienden', de in Israël geboren Hollywood-tycoon Arnon Milchan en een Australische zakenman. Volgens de politie stond er wel iets tegenover. Zo drong de premier bij de Amerikaanse regering aan op het verlenging van Milchans visum. Ook schakelde hij ambtenaren in om Milchan te helpen financiële belangen te verwerven in de Israëlische tv-wereld.

Er lopen nog twee andere corruptie-onderzoeken waarin de naam van de premier is opgedoken

Zaak 2000

Ehud Olmert was de eerste, en tot dusverre enige, Israëlische premier die tot een celstraf werd veroordeeld. Hij had 150 duizend dollar ontvangen van een Amerikaanse financier. Het geld was bedoeld voor zijn verkiezingscampagne, maar belandde in zijn eigen zak. Aanvankelijk kreeg hij zes jaar cel, maar in hoger beroep werd de straf beperkt tot 27 maanden. Vorig jaar kwam hij wegens goed gedrag op vrije voeten. Avraham Hirschon, minister van Financiën onder Olmert, werd in 2009 veroordeeld tot ruim vijf jaar cel en een boete omdat hij een greep had gedaan in de kas van de vakbeweging waarvan hij voorzitter was geweest. Ook hij kwam vervroegd vrij, nadat hij eenderde van zijn straf had uitgezeten. Voor beide mannen was dat het einde van hun politieke loopbaan. Zo niet voor de leider van de ultra-orthodoxe Shas-partij Aryeh Deri. Hij werd in 2000 tot drie jaar cel veroordeeld wegens het aannemen van steekpenningen als minister van Binnenlandse Zaken. Momenteel bekleedt hij dezelfde post onder premier Netanyahu. Zonder precedent is de veroordeling van een oud-president, Moshe Katsav, in 2010. Niet wegens financiële malversaties maar voor verkrachting en ander seksueel geweld. Hij kreeg zeven jaar cel, na vijf jaar kwam hij vrij.

De tweede affaire waarin Netanyahu is verwikkeld, staat bekend als 'zaak 2000'. Het gaat om pogingen van de premier om positief bejegend te worden in de populaire Israëlische krant Yedioth Ahronot. Al tijden klaagt de premier dat 's lands media hem vijandig gezind zijn. In ruil voor gunstiger beeldvorming in althans één van de grote media (het dagblad heeft ook een veelgelezen online-versie), wilde Netanyahu een rivaliserende krant een kopje kleiner maken.

Er lopen nog twee corruptie-onderzoeken waarin de naam van de premier is opgedoken. In één geval gaat om de aanschaf van marineschepen van Duitse makelij, in het andere geval om mogelijke bevoordeling van de nationale telecommaatschappij Bezeq. De aantijgingen gelden naaste medewerkers van Netanyahu. 'In Israël is gaandeweg de gewoonte ontstaan dat politieke leiders zich omringen met vertrouwelingen, net als in de VS', stelt prof. Feldman van het Israel Democracy Institute. 'Daaraan zijn risico's verbonden'.

Niet opstappen

Ook als hij daadwerkelijk in staat van beschuldiging wordt gesteld, hoeft Netanyahu krachtens de wet niet op te stappen. De regerende coalitie houdt hem vooralsnog de hand boven het hoofd.'Als zijn gedrag en uitspraken in het verleden een indicatie zijn, zal Netanyahu de strijd voeren tot het bittere eind', schreef de krant Haaretz. 'Hij is van plan zo lang mogelijk premier te blijven'. Kan de 68-jarige Netanyahu aanblijven tot de geplande verkiezingen van eind 2019, dan is hij de langstzittende Israëlische premier.