Varoufakis' afrekening met zijn tegenstanders in Europa leest als een trein
©

Varoufakis' afrekening met zijn tegenstanders in Europa leest als een trein

Boek (non-fictie) - Adults in the Room

Even meeslepend als indiscreet rekent de Griekse oud-minister van Financiën Yanis Varoufakis af met zijn tegenstanders. Het resultaat is een fascinerende rondleiding in de machinekamer van de eurozone.

Adults in the Room - My Battle With Europe's Deep Establishment
Yanis Varoufakis

non-fictie *****
The Bodley Head; 550 pagina's; euro 23,-
De Nederlandse vertaling verschijnt in oktober bij De Geus

Voor de gelegenheid had Danae Stratou haar mooiste zijden jurk aangetrokken. De flamboyante kunstenares vergezelde haar man Yanis Varoufakis, de al even flamboyante minister van Financiën van het bankroete Griekenland, naar de Chinese ambassade in Athene voor een diner met de ambassadeur.

Het was in het vroege voorjaar van 2015, kort nadat Varoufakis, een gerenommeerde hoogleraar economie, uit de Verenigde Staten was ingevlogen om namens Syriza-premier Alexis Tsipras de onderhandelingen met de beruchte trojka (de Europese Commissie van Jean-Claude Juncker, de Europese Centrale Bank van Mario Draghi en het IMF van Christine Lagarde) vlot te trekken.

China zag Piraeus als een belangrijk knooppunt in de nieuwe Zijderoute: een buitenkans om in het hart van Europa door te dringen

De Chinezen waren zo ongeveer de enige overgebleven buitenlandse investeerders, maar dreigden de Griekse haven Piraeus te verlaten nadat het linkse Syriza aan de macht was gekomen. Varoufakis wilde de privatisering van Piraeus juist versnellen om Chinese mega-investeringen in de containeroverslag, de aftandse scheepsbouw en de verwaarloosde spoorwegen veilig te stellen. Varoufakis vroeg de ambassadeur tijdens het dessert ook nog flink wat kortetermijnobligaties van de Griekse staat op te kopen om de lege staatskas te spekken. Alleen al in maart 2015 moest de Griekse regering namelijk 1,5 miljard euro aflossen aan het IMF.

China zag Piraeus als een belangrijk knooppunt in de nieuwe Zijderoute: een buitenkans om in het hart van Europa door te dringen. Met de aankoop van die obligaties zou het in Peking wel goedkomen, meende de ambassadeur. Bij wijze van goodwill kocht China alvast voor 200 miljoen euro van deze 'T-bills' op. Tot verbijstering van Tsipras en Varoufakis bleef het daarbij. Wat bleek? Peking had een telefoontje gehad uit Berlijn met het verzoek af te zien van het financieren van de Griekse verplichtingen aan de trojka. Want de Grieken mochten niet ontkomen aan het draconische bezuinigingspakket dat aan Athene was opgelegd.

Tekst gaat verder na de foto.

Wolfgang Schäuble

Berlijn: dat was Wolfgang Schäuble, de Duitse minister van Financiën. Schäuble wilde het liefst de Grieken de euro uitjagen. Maar, zo vertrouwde hij Varoufakis toe, bondskanselier Merkel vond een Grexit te riskant. Om de discipline in de eurozone te handhaven, moesten de Grieken dus blijven bloeden. Dat de bezuinigingen en de belastingverhogingen de Griekse economie verder in de vernieling zouden helpen en daarmee de terugbetaling van de leningen in feite onmogelijk maken, deerde niemand. 'In terugbetaling van de leningen is de trojka niet geïnteresseerd', stelt Varoufakis droogjes vast. Syriza, juist aan de macht gekomen als protestbeweging tegen de wurggreep van de trojka, moest op de knieën worden gedwongen - desnoods via Peking.

Varoufakis beschrijft van dag tot dag hoe dat, gedurende het halve jaar dat hij namens Griekenland met de schuldeisers in Brussel, Washington en Frankfurt in de clinch lag, in z'n werk ging. Zonder medeweten van zijn tegenspelers nam Varoufakis met zijn iPhone cruciale gesprekken op. Het resultaat is een fascinerende rondleiding in de machinekamer van de eurozone. Even indiscreet als meeslepend, want Varoufakis' afrekening met zijn tegenstanders in Europa en in zijn thuisbasis Athene leest als een trein. Als een volleerde schrijver kruidt hij zijn verhaal met zelfspot, rake anekdotes en treffende karakterschetsen van de hoofdrolspelers.

Bij de eerste kennismaking gaf Dijsselbloem meteen toe dat het programma van de trojka niet werkte

Onder hen waren ook medestanders: Varoufakis stond helemaal niet alleen in zijn opvatting dat schuldsanering een absolute voorwaarde was om de Griekse economie zuurstof te geven. Collega-economen hielpen hem bij het opstellen van zijn voorstellen en leden van de Europese Commissie deden halfslachtige pogingen de Grieken wat tegemoet te komen. Maar Schäuble en zijn trouwe secondant Jeroen Dijsselbloem, de voorzitter van de eurogroep van ministers van Financiën, joegen Juncker en de zijnen steevast terug in hun Brusselse hok. Emmanuel Macron, de Franse minister van economische zaken die president zou worden, deed nog het meest z'n best voor Varoufakis. Macron omschreef het ondraaglijke eisenpakket aan Griekenland als 'een moderne versie van het verdrag van Versailles'. Maar Merkel instrueerde president Hollande eind juni 2015 dat Macron zich niet meer met de Griekse kwestie mocht bemoeien.

Tussen Varoufakis en Dijsselbloem zal het nooit meer goedkomen. Bij de eerste kennismaking gaf Dijsselbloem meteen toe dat het programma van de trojka niet werkte, maar dat er niettemin niet over te onderhandelen viel. Dijsselbloem bemoeide zich vervolgens zonder gêne met de samenstelling van de Griekse onderhandelingsdelegatie en niet veel later drong de Nederlandse voorzitter van de eurogroep er bij Tsipras op aan Varoufakis te vervangen. Tsipras liet Varoufakis in de zomer van 2015 vallen en zou nog dieper voor de trojka op de knieën gaan dan zijn rechtse voorganger Samaras.