Vrouw uit de DDR staat bij het fornuis
Vrouw uit de DDR staat bij het fornuis © Hollandse Hoogte

Toen mensen naar Westen stroomden, kenden ze maar één woord: 'Waanzinnig!'

Dagboek

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Oost-Berlijn, 15 november 1989.

Op weg naar buiten naar een afspraak, kreeg ik thuis nog een telefoontje van Mielke (hoofd Staatssicherheitsdienst, red.). Zijn verhaal was grotesk. Voor de parlementsvergadering had hij een kalmerende pil ingenomen. Dat was de reden voor de stomme fout dat hij de volksvertegenwoordigers in het parlement met 'kameraden' had aangesproken.

Het losbrekende lachsalvo over zijn uitroep 'Ik houd toch van jullie allemaal' kon hij niet meer begrijpen. Sommigen hebben nu medelijden met de oude man, die dit niet meer allemaal kan verwerken. Ik niet. Ik vind: het is goed zo! Zonder afscheid van hem komt de Staatssicherheit nooit meer uit de verdomhoek.

Op deze novemberdag hadden mijn vrienden en ik er nog geen benul van dat dit regime ook ons en onze ideeën over de vernieuwing van het land in de maalstroom van de ondergang zou meesleuren.

Toen de grenzen werden geopend en de mensen naar het Westen stroomden, gegrepen door de euforie van de bevrijding en verdoofd door het enorme aanbod van consumptiegoederen, kenden ze maar één woord: 'Waanzinnig!'

Vragen van westerse journalisten over de Duitse eenheid werden als niet ter zake doende opzij geschoven. Daar zou snel verandering in komen. De leidende rol van de SED was verleden tijd.

Markus Wolf (1923-2006), tweede man van de Staatssicherheit in de DDR. Uit Naar eer en geweten - Bekentenissen van de Oostduitse spionagechef. Vertaling Ger Peeters. M&P Document, 1992.