Trump tijdens zijn inauguratiespeech.
Trump tijdens zijn inauguratiespeech. © reuters

Orwell's 1984 nummer 1 op Amazon na 'alternatieve feiten' Trump

Toen de perschef van het Witte Huis zaterdag met droge ogen beweerde dat die lege plekken op de luchtfoto's van Trumps inauguratie niet betekenden dat Trump minder bezoekers dan Obama in 2009 had - integendeel, nog nooit in de geschiedenis van inauguraties was een inauguratie zó goed bezocht - ging er bij sommige kritische toehoorders al een (alarm-)belletje rinkelen.

Toen een collega van de perschef die uitspraak een dag later verdedigde door zijn claims bloedserieus 'alternatieve feiten' te noemen viel bij meer mensen het kwartje: deze ambtenaren lijken rechtstreeks weggelopen uit George Orwells angstaanjagende toekomstroman 1984.

In de dystopische wereld die Orwell kort na de Tweede Wereldoorlog op papier zette, spreekt het totalitaire regime 'newspeak'. Dat is een taal die de betekenis van woorden opzettelijk verhult, verdraait of omkeert. Het 'Ministerie van Waarheid' doet in 1984 aan geschiedvervalsing.

'In 1984 is oorlog eigenlijk vrede en schaarste eigenlijk overvloed', zei politiek commentator Allan Lichtman zondag bij CNN. 'Dat is wat hier ook gebeurt.' Op sociale media doet één Orwellcitaat nu veelvuldig de ronde: 'De Partij droeg je op het bewijs dat je ogen zagen en je oren hoorden te verwerpen. Het was hun laatste, belangrijkste bevel.'

Ook Trumps woede jegens de media zien critici plots in een Orwelliaans licht. In 1984 staat immers: 'In een rijk van leugens is de waarheid verraad.'

Drie dagen later is de hernieuwde aandacht voor Orwells klassieker ook ineens in (online) boekwinkels terug te zien. Op de site van Amazon, 's werelds grootste internetwinkel, wordt zijn roman uit 1948 inmiddels beter verkocht dan elk ander boek. Uitgeverij Penguin heeft deze week 75 duizend exemplaren laten drukken, waarvan een groot deel extra: 'Dit is veel meer dan normaal'.

Opleving

Orwells toekomstroman is vanwege zijn status als klassieker nooit volledig van het toneel verdwenen, maar beleefde vaker een opleving. In 2013 bijvoorbeeld, toen klokkenluider Edward Snowden afluisterpraktijken van de NSA onthulde, en in 1984 zelf. 

Nu Trump een dag na het debacle over de opkomst bij zijn inauguratie ook nog eens voor de zoveelste keer foutief beweerde dat niet Clinton, maar hij de meeste stemmen kreeg (de zogeheten 'popular vote') weten tegenstander echter zeker: 'Orwell had alleen het jaartal fout: 1984 moet 2017 zijn.'