Je bent een versleten bejaarde

Ik kijk dwars door je heen. Provocatieve technieken om mensen te doorgronden. Zo'n titel maakt nieuwsgierig. Daarvoor is de auteur psycholoog genoeg....

Maar zo makkelijk om op een feestje de slimme ziener uit te hangen ishet toch niet. Het vereist veel oefening, en de vele dialogen in het boeklenen zich niet voor feesten en partijen. Ze zijn afkomstig uit depsychologische praktijk van Wijnberg, waar hij de provocatievepsychotherapie beoefent; hij daagt zijn cliënten uit door - onder andere - zwakke punten tot in het belachelijke uit te vergroten. Geen warm badwaarin de cliënt zich kan wentelen, maar de noodzaak om zelf terelativeren, zich te verweren of plannen eindelijk uit te voeren dan welte laten varen.Dat gaat bijvoorbeeld zo. Als iemand zegt de laatste tijd tot weinigte komen, antwoordt Wijnberg: je bent een doorgezakte slampamper. Als hijbeaamt dat hij zich inderdaad voelt alsof hij nergens voor deugt, resumeertWijnberg na enkele andere klachten: je bent een versleten bejaarde diealvast oefent met dement zijn. Goed als zelfgekozen psychotherapie, maargeen feestelijke binnenkomer.Wel geeft het boek, net als zijn vorige boeken, een kijk in deprovocatieve keuken. En bruikbare ideeën. Traagheid, zweverigheid ofirritant gedrag kan worden bestreden door nóg trager/ zweveriger/irritanter te reageren.Een bekende die je altijd arrogant probeert te diskwalificeren: underdogspelen en meer dan gelijk geven. Dan blijft er niets van zijn machtsgreepover. Als een nieuwe cliënt meteen vraagt of een uurtje wel genoeg is 'omiets zinnigs te doen', dan antwoordt Wijnberg: 'Nee, een uurtje is niksnatuurlijk. Maar de veel belangrijkere vraag is of ik, met mijnkrakkemikkige opleiding, überhaupt wel iets zinnigs kan doen.'Voor feestjes is de tip in zijn voorwoord nog het best. Zeg tegen eenvreemde dat u aan hem ziet dat hij een dubbelleven leidt. Alle kans dat hijschrikt en met gedempte stem vraagt hoe je dat weet. Wat je in ieder gevalniet antwoordt, is dat je gewoon een universele waarheid uitspreekt:iedereen leidt in wezen een dubbelleven. Eén voor de buitenwereld en éénin de binnenwereld. Mensen zien zichzelf en hun eigen gevoelens als uniek,zegt Wijnberg, maar de meest persoonlijke gevoelens zijn juist universeel.En daar kun je je voordeel mee doen.Overigens drukt Wijnberg de lezer op het hart om de trucs nooit temisbruiken om iemand een hak te zetten of te kleineren, maar altijd vanuitde basishouding van lachende betrokkenheid. Voor een psychotherapeut is datlogisch. Maar de gelegenheidsziener op een feestje heeft dan natuurlijk eenprobleem. Voor je het weet legt die collega van de jarige zijn ziel enonzaligheid bloot, te beginnen bij de keer dat hij op de kleuterschooltegen de grond werd gedrukt door twee klasgenootjes. Zonder dat je na eenuur kunt zeggen: helaas, het is tijd, we moeten afronden.Simone de Schipper