De Dom van Keulen.
De Dom van Keulen. © ANP

In Duitsland is alles vijftien keer duurder dan voor de oorlog

Dagboek

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Keulen, 9 november 1920

Naar Keulen, kwart over elf en daar aangekomen tegen vijf. De beierende Domklokken, de kolossale Dom in het halfduister. Veel Engelse soldaten, lopend met Keulse meisjes. Het blinken van de schoenen der Engelsen, hun flinke gang, hun 'smartness'. Hotel Excelsior is General Headquarters. Twee Engelse schildwachten - hun roerloos stilstaan - hun heen en weer lopen.

Men wil de tienurige dag hebben. En nu heeft men hier niet eens de halve zaterdag zoals bij ons

Elf pas rechts, de ander elf pas links, klik, klik, klik, elf pas links, elf pas rechts, klik, klik, klik. Ik vraag mij af waarom wij zo weinig vormen hebben, iets konden wij wel gebruiken van 't geen zij teveel hebben.

Brand in de Brückenstrasse, ik sta geruime tijd te kijken. Een boekhandel brandt geheel uit. Dan weer over het Domplein terug. De schildwachten staan weer roerloos en telkens als een luitenantje naar buiten komt slaan ze tegen hun geweren dat 't klapt.

's Morgens vroeg naar de Deutz-Brons motorenfabriek aan de overkant van de rivier. Drieduizend man. Vele motoren. Gesproken over schroeven met beweegbare bladen en vaste schroeven. Men klaagt over de achturige werkdag. Men wil de tienurige dag hebben. En nu heeft men hier niet eens de halve zaterdag zoals bij ons.

Alles is in Duitsland gemiddeld vijftien keer duurder dan voor de oorlog en de salarissen van de werklui zijn twaalf keer zo hoog. Alles wat boven werkman is lijdt gebrek.

Hendrik de Booij (1867-1964), bestuurslid Amsterdams Concertgebouw. Ingekort fragment uit De Booijs dagboek, bron: egoproject.nl.