Eindelijk is roman De horizon van Poolse meesterverteller Mysliwski vertaald, en nog fraai ook
©

Eindelijk is roman De horizon van Poolse meesterverteller Mysliwski vertaald, en nog fraai ook

Boek (fictie) - De horizon

Het wonderbaarlijke van zijn vertelkunst zit vooral in het associatieve karakter.

Als kleine jongen bracht Piotr een deel van de oorlogsjaren door bij zijn familie op het platteland. Een van de meest kleurrijke figuren was oom Wladek. Wanneer Piotr volwassen is, op een dag zijn zoon mee naar het dorp om oom Wladek te ontmoeten. Deze blijkt het grootste deel van zijn tijd op de begraafplaats door te brengen. Zijn motief: 'De graven zijn het verstandigste boek. Je komt van de levenden niet te weten wat je van de doden te weten komt.'

Het lijkt de kern van De horizon, de al twintig jaar oude maar nu eindelijk fraai vertaalde roman van de Poolse meesterverteller Wieslaw Mysliwski (1932). Eerder verschenen De laatste hand, Steen op steen en Over het doppen van bonen, geweldige romans over identiteit en herinnering, grotendeels gesitueerd op het arme Poolse platteland.

De horizon is een mozaïek van verhalen die nu eens oeverloos zijn, dan weer afbreken op het moment dat het spannend wordt

De horizon

fictie

Wieslaw Mysliwski

Uit het Pools vertaald door Karol Lesman.

Querido; 624 pagina's; euro 27,99.

De horizon speelt zich voor een groot deel af in een stad. Piotr woont met zijn ouders in een armoedig souterrain, een verdieping hoger wonen de kleurrijke dames Poncka. Piotr krijgt dagelijks een kop cacao van hen, wat zijn kletsgrage moeder ('gretig naar andermans onheil') prima vindt, maar zijn zenuwzieke vader (met een hart als van een 'verschrikt vogeltje') denkt daar anders over. Want ook al luisteren deze twee ongetrouwde 'kunstenaressen' overdag het liefst naar oude tangoplaten, zodra het avond wordt ontvangen ze heren met geld. Piotr is te zeer op de dames Poncka gesteld om de roddels te geloven.

Anders dan Mysliwski's vorige romans kent De horizon geen alles verbindende verhaallijn. Het is een mozaïek van verhalen die nu eens oeverloos zijn, dan weer afbreken op het moment dat het spannend wordt. Het wonderbaarlijke van zijn vertelkunst zit hem vooral in de associatieve manier waarop hij zijn verhalen aan elkaar knoopt, soms zelfs onverwacht in elkaar laat overgaan.

Zo dwalen Piotrs gedachten, als hij een opstel over de horizon moet schrijven, af naar een herder die beweerde dat hij naar de horizon zou vertrekken. Waarna de rest van het hoofdstuk aan de herder is gewijd. Hoe het met het opstel verder gaat, vertelt Mysliwski niet. Al heet de roman natuurlijk niet voor niets De horizon.

Er zijn weinig schrijvers die zo virtuoos een pagina lang kunnen doorgaan over een kwijtgeraakte schoen of over een hondje dat mishandeld is

Tegelijk zijn er weinig schrijvers die zo virtuoos een pagina lang kunnen doorgaan over een kwijtgeraakte schoen of over een hondje dat mishandeld is. Piotrs moeder komt steevast scheldend terug van de markt waar iedere verkoper naar haar idee een bedrieger is. Mysliwski laat haar tieren, tot ze opeens het plan opvat zelf een handeltje te beginnen en de deuren langs te gaan met beschadigde borden en bekers: 'Wie heeft na zo'n oorlog in de gaten of het eerste of tweede keus is.'

Zulke scènes zou je de schrijver het liefst willen horen voorlezen, zo komisch is het vaak, alleen moet je er wel oog voor hebben. Zo droog en onderkoeld als hij het opschrijft, lees je er snel overheen.

Dat Mysliwski een monument heeft willen oprichten voor zijn overleden familieleden staat buiten kijf, maar hoe autobiografisch dit boek ook kan zijn, De horizon is wel degelijk een werk van de verbeelding. Want hoeveel de doden ook te vertellen hebben, je moet wel eerst, zo stelt oom Wladek terecht, 'hun taal kennen'.

Dat Mysliwski die taal beheerst, bewijst alleen al het schrijnende hoofdstuk waarin een goedgelovige, joodse familie per boerenkar naar de stad reist om zich bij de bezetter te melden voor transport. Vader Szmul is ervan overtuigd dat ze naar het beloofde land worden gebracht: 'Als zij iets zeggen, dan moet het ook zo zijn.'