Een van de beste theologische boeken die in Nederland over evolutie en geloof zijn verschenen
© de Volkskrant

Een van de beste theologische boeken die in Nederland over evolutie en geloof zijn verschenen

Boek (non-fictie) - En de aarde bracht voort

Balanceren met de zondeval. De Bijbel en de evolutietheorie sluiten elkaar uit. Dat denken niet alleen veel atheïsten, maar ook orthodoxe gelovigen.

En de aarde bracht voort. Christelijk geloof en evolutie

NON-FICTIE
Gijsbert van den Brink
Uitgeverij Boekencentrum;
364 pagina's; €22,99

In zijn onlangs verschenen En de aarde bracht voortbetoogt Gijsbert van den Brink, hoogleraar theologie & wetenschap aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en een van de meest vooraanstaande theologen van de zeer behoudende Gereformeerde Bond binnen de Protestantse Kerken in Nederland, dat de conflictvisie onzin is.

Van den Brink laat helder zien hoe veel van de problemen met de evolutietheorie niet alleen te herleiden zijn tot misvattingen van de evolutietheorie

Van den Brink legt uit waarom protestantse theologen in het verleden en heden zoveel moeite hadden en hebben met de evolutietheorie. Allereerst stelt de evolutietheorie de historische betrouwbaarheid van de Bijbel en de goedheid van God ter discussie. Ten tweede vervalt de historiciteit van de zondeval - hét fundament van de gereformeerde theologie - omdat er nooit een eerste mens (Adam) is geweest. Ten slotte sluit evolutie als doelloos proces het idee van Gods voorzienigheid uit.

Het is een genuanceerd en academisch boek. Van den Brink laat helder zien hoe veel van de problemen met de evolutietheorie niet alleen te herleiden zijn tot misvattingen van de evolutietheorie, maar ook tot te eenzijdige theologie. Terecht benadrukt hij dat de protestantse traditie voldoende flexibiliteit kent om in ieder geval het eerste en derde probleem aan te kunnen.

Niettemin blijft de historiciteit van de zondeval ook voor Van den Brink onopgeefbaar. Hij speculeert hoe de bijbelse Adam en Eva twee stamleiders van een groep neolithische boeren geweest kunnen zijn die door God werden aangesproken. Zij werden de representanten voor de mensheid als geheel, zondigden en sleepten zo de rest van de mensheid mee in het verderf.

Toegegeven, Van den Brink presenteert het als een 'mogelijkheid'. Maar toch. Er is geen enkel bewijs voor. Het is zodanig vergezocht en ongeloofwaardig, dat ik in alle eerlijkheid betwijfel of een academicus als Van den Brink die 'oplossing' zelf echt accepteert. Anderzijds is deze oplossing noodzakelijk, want als de zondeval niet echt heeft plaatsgevonden, dondert heel de gereformeerde theologie, die draait rond zondeval en verlossing, volledig in elkaar.

Niettemin is het een van de beste theologische boeken die in Nederland over evolutie en geloof zijn verschenen, ofschoon ook bij Van den Brink de kokervisie op de Bijbel en op de historiciteit van de zondeval als 'waargebeurd' het struikelblok blijft voor een volledige acceptatie van de evolutietheorie. Opvallend, vooral als je bedenkt dat het jodendom, dat zich op exact hetzelfde Oude Testament beroept, helemaal geen zondeval kent. Een feit dat overigens nergens in het boek van Van den Brink genoemd wordt.