Dit zijn de 51 beste boeken van 2017

Volgens de Volkskrantredactie

Drie redacteuren en twintig medewerkers selecteerden wat zij het beste vonden van het afgelopen jaar.

Deze lijst slaat nergens op, en het enige wat we ter verdediging kunnen aanvoeren is dat de meeste eindejaarslijstjes nergens op slaan. Mensen hebben nu eenmaal een natuurlijke behoefte aan ordening, zeker aan het einde van het jaar: dit was goed, dat was slecht, dit kan beter, dat gaan we heel snel vergeten. Lijstjes zijn rituele pogingen systeem aan te brengen in een ongrijpbare en veel te complexe wereld. Hier treft u derhalve een lijst aan met daarin de 51 beste boeken van 2017 volgens de boekenredactie van de Volkskrant.

Heeft de boekenredactie dan ten minste wel alle boeken gelezen die in 2017 zijn verschenen? Zeker niet, nog geen 10 procent

Is deze lijst samengesteld op grond van harde, objectieve en onbetwiste kwaliteitscriteria? Welnee. Heeft de boekenredactie dan ten minste wel alle boeken gelezen die in 2017 zijn verschenen? Zeker niet, nog geen 10 procent. In 2017 zijn rond de achtduizend nieuwe Nederlandstalige algemene titels verschenen, waarvan 60 procent oorspronkelijk in het Nederlands geschreven werk betrof en 40 procent vertalingen. Onze boekenredactie telt slechts drie vaste redacteuren en ongeveer twintig medewerkers. Dus tja.

Dit zijn ook al niet de boeken waarvan in 2017 de meeste exemplaren zijn verkocht. Zo staat De tolk van Java van Alfred Birney, winnaar van de Libris Literatuurprijs 2017 en 22 weken hoog in de Bestseller 60, merkwaardig genoeg niet in onze top-51. De winnaar van de ECI Literatuurprijs 2017 staat er dan weer wel in: Koen Peeters met De Mensengenezer. Dit is onze selectie uit de boeken die we lazen en mooi vonden, waaruit iedereen zijn persoonlijke topdrie mocht samenstellen en er punten aan toekennen (veel boeken kregen een 10). In deze lijst staan fictie en non-fictie, kinderboeken, thrillers, graphic novels en populair-wetenschappelijke titels gezellig door elkaar.

Het beste buitenlandse boek vonden we Donker Woud van Nicole Krauss. De beste Nederlandse roman Klont, van Maxim Februari, met tevens het mooiste omslag. Fijne leesdagen.

51 Irvin Yalom - Dicht bij het einde, terug naar het begin.

Memoires van een psychiater

(Balans, euro 24,95)

NON-FICTIE

Yalom, zoon van ploeterende Russische immigranten in Washington, begon zijn leven in een omgeving van kakkerlakken, antisemitisme en gescheld. De lange, boeiende weg van dat sneue begin naar wereldwijd gelezen en geprezen psychiater beschrijft de inmiddels 86-jarige Yalom met gevoel voor drama in zijn autobiografie. Het boek is de moeite waard omdat het laat zien hoe Yalom tot zijn eigenzinnige, existentialistische therapie is gekomen.

50 Onno Blom - Het litteken van de dood

(De Bezige Bij, euro 39,99)

NON-FICTIE

Jan Wolkers stond de laatste jaren van zijn leven bekend stond als een 'gezellige man bij wie de vogels in en uit het haar vlogen', aldus zijn biograaf Onno Blom. In Het litteken van de dood brengt Blom de woedende Wolkers terug; de zoekende jongen, de jaloerse minnaar, de afwezige vader, de man die gesprekken met geliefden in het geniep registreerde op een bandrecorder om ze te kunnen gebruiken in zijn romans. De biografie telt 1.114 pagina's, wat best veel is, maar Wolkers' rijke leven kan het hebben.

49 Emily Kocken - De kuur

(Querido, euro 19,99)

FICTIE

Een zakenman viert zijn 60ste verjaardag met zijn gezin en nieuwe vriendin op de Schatzalp in Zwitserland, waar Thomas Mann zijn roman De Toverberg situeerde. Er is veel veranderd sinds 1924, laat Kocken zien in haar wervelende eerbetoon.

48 Mette Eike Neerlin - Paard paard tijger tijger

Cadeautje

Nederlanders geven nog steeds graag en boek cadeau, bleek afgelopen jaar uit onderzoek van KVB Boekwerk, het kennis- en innovatieplatform voor de boekensector. Driekwart van de mensen die in 2017 een boek als cadeau gaven, deed dat uit volle overtuiging en niet omdat ze geen idee hadden wat ze anders moesten geven. 93 procent van de boekenkopers is zo tevreden over hun laatst gekochte boek dat het voor hen 'een onderwerp van gesprek' is, volgens KVB Boekwerk.

(Van Goor, euro 14,99)

KINDERBOEK

De zus van Honey is verstandelijk gehandicapt en haar gescheiden vader een dealende dief. Om de boel draaiende te houden, en omdat ze geen nee kan zeggen, moet Honey steeds vaker liegen. Wanneer zorgt er eens iemand voor haar? In dit humoristische en ontroerende eerste boek van de Deense Mette Eike Neerlin valt vooral de sterke stem op. Een stem waarnaar je wilt blijven luisteren.

47 Paul Beatty - De verrader

(Prometheus, euro 22,50)

FICTIE

Een van de grappigste en tegelijkertijd meest serieuze boeken die dit jaar in vertaling verscheen is De verrader (Man Booker Prize 2016). Twee motieven in deze roman zijn de terugkeer van de segregatie en het Amerikaanse slavernijverleden, en hoewel je de afkeer en verontwaardiging tussen de regels door kunt lezen, zijn die regels zelf vooral spottend en uitdagend. De openingszin zet de toon: 'Het is misschien moeilijk te geloven uit de mond van een zwarte man, maar ik heb nog nooit iets gestolen.'

46 Geoffrey West - Schaal

(Spectrum, euro 39,99)

NON-FICTIE

Waarom zijn er geen muggen zo groot als een olifant en geen olifanten zo klein als een mug? Het is die eenvoudige vraag die theoretisch natuurkundige Geoffrey West leidt naar een heuse theorie van alles, waarin hij de groei van dieren en planten verklaart uit schaalwetten: in hoeverre groter ook beter is, hangt helemaal af van de manier waarop energie wordt verdeeld in lichamen en gedrag. Dezelfde wiskunde blijkt ook veel te kunnen vertellen over steden en bedrijven. Net levende wezens eigenlijk.

45 Anthony Burgess - Machten der duisternis

(Van Oorschot, euro 34,99)

FICTIE

Eindelijk vertaald: het uit 1980 stammende Machten der duisternis (Earthly Powers) waarin alleskunner Anthony Burgess (1917-1993) zijn kwaliteiten op ultieme wijze tot uiting liet komen. Een zekere mateloosheid valt deze encyclopedische roman niet te ontzeggen, maar de manier waarop Burgess ons via schrijver Kenneth Toomey langs de duistere machten van de wereldgeschiedenis voert, verdient de kwalificatie monumentaal.

44 Lawrence Krauss - Het grootste project van de mens

(Nieuw Amsterdam, euro 24,99)

NON-FICTIE

Fysicus en meesteruitlegger Lawrence Krauss is een onvermoeibaar ijveraar tegen onwetenschappelijk denken, waartoe hij nadrukkelijk ook het geloof in God rekent. In het inmiddels ook vertaalde The Greatest Story Told (So Far) laat hij zien dat de natuurwetenschappen een veel rijker en verbazingwekkender beeld van de werkelijkheid schetsen dan om het even welk bijbelboek doet. Een ode aan de nieuwsgierigheid van de struikelende primaat die we zijn. En aan het schitterende universum dat we zomaar mogen bewonen.

43 Michel van Egmond - Deal: met Rob Jansen achter de schermen van het topvoetbal

(Voetbal Inside, euro 19,99)

NON-FICTIE

Deal is een verbijsterend boek. Michel van Egmond (wéér hij) koos het spoor van de machtige 'voetbalagent' Rob Jansen en beschrijft op de van hem bekende, onderkoeld-geestige manier een wereld die gewoonlijk grotendeels verborgen blijft; een cynische wereld waarin transfers van voetballers en benoemingen van trainers worden geregeld en roofridders vrij spel hebben. Je zou er chagrijnig van worden, maar gelukkig valt er in Deal ook genoeg te lachen.

42 Luc Panhuysen - Oranje tegen de Zonnekoning. De strijd van Willem III en Lodewijk XIV om Europa

(Atlas Contact, euro 34,99)

NON-FICTIE

Prachtige dubbelportret van twee Europese vorsten die door de geschiedenis tot elkaar waren veroordeeld. Stadhouder-koning Willem III zou wellicht een onbeduidend 'kind van staat' in een eindeloos stadhouderloos tijdperk zijn gebleven, als koning Lodewijk XIV niet had geprobeerd de Republiek te elimineren.

41 Rob Sheffield - Dreaming the Beatles. The Love Story of One Band and the Whole World

(Dey Street Books, euro 19,99)

NON-FICTIE

In 2017 een boek schrijven over de Beatles dat van begin tot eind weet te boeien? Rob Sheffield, columnist van Rolling Stone, is het gelukt. Niet met nieuwe feiten, maar met een rijkdom aan nieuw inzicht. The Beatles zijn met niets te vergelijken, hun populariteit is voor altijd. En beter dan wie ooit vóór hem, legt Sheffield uit hoe dit komt.

40 Elizabeth Jane Howard - The Cazalets deel 1: Lichte jaren

(Atlas Contact, euro 17,50)

FICTIE

Droom weg tijdens de lome zomer van de welgestelde familie Cazalet. In hun Victoriaanse landhuis stroomt de champagne, ruisen mousseline jurken en dartelen de konijnen over de bedauwde gazons. Maar de naderende Tweede Wereldoorlog zal een eind aan het luxeleventje maken. Daarover gaat het pas verschenen deel 2, Aftellen.

39 Maurice Pons - Nachtpassagier

(Vleugels, euro 20)

FICTIE

Sobere en indringende vertelling uit 1960 van de schrijver van De seizoenen. Maurice Pons schrijft in deze roadtrip van zo'n tachtig pagina's een rustig en constaterend proza. Voor de lichtzinnige hoofdpersoon komt de Algerijnse oorlog heel dichtbij wanneer hij erachter komt dat de man die hij in zijn auto een eindje op weg helpt een Algerijnse verzetsstrijder is.

38 Bernard MacLaverty - Midwinter Break

(Jonathan Cape, euro 19,99)

FICTIE

In Midwinter Break stelt weinigschrijver Bernard MacLaverty prangende vragen over het leven en het ontvluchten ervan. Een ouder Iers echtpaar brengt een lang weekend door in Amsterdam. Hij probeert het leven draaglijk te maken door een gestage drankinname, zij is op zoek naar spiritualiteit. Via misleidend terloopse gebeurtenissen en onschuldig lijkende observaties bijt dit boek zich in de ziel van de lezer.

37 Peter Janzen en Frans Oerlemans - Willem Kloos (1859-1938) - O God, waarom schynt de zon nog!

(Vantilt, euro 29,50)

NON-FICTIE

Hij is een prachtig personage, de hypergevoelige, licht-hysterische, klagende en drankzuchtige dichter. Hij schreef smartelijke gedichten die al 140 jaar meegaan. Niet gek dat er nu een tweede biografie verschijnt over Willem Kloos. Janzen en Oerlemans zetten Kloos goed neer als schrijver en redacteur. De beschrijving van Kloos' gekte, zijn verblijf in een inrichting, zijn zelfmoordpoging en totale ontreddering zijn aangrijpend.

36 Koen Hilberdink - J.B.W.P. Het leven van Johan Polak

(Van Oorschot, euro 29,99)

NON-FICTIE

Hij was 'joods, rijk en zo lelijk als een paard', naar eigen zeggen. En ook nog eens een homoseksueel die kansloos viel op jonge jongens. Uitgever Johan B.P. Polak begreep dat geluk niet voor hem was weggelegd. Hij werd een excentriekeling, een mecenas en een verzamelaar met een fijne neus voor mooie, klassieke boeken. Hilberdink schreef een onthullend en hard portret, maar niet zonder mededogen.

35 Nelson Mandela en Mandla Langa - De presidentiële jaren - Bij de vrijheid begint het pas

(Atlas Contact, euro 24,99)

NON-FICTIE

Nelson Mandela was de meest bewonderde man op aarde. Het is een klein wonder dat er postuum van hem een autobiografie over zijn 'Presidentiële jaren' (1994-1999) is verschenen. Mandela zelf strandde, maar journalist Mandla Langa smeedde de fragmenten aaneen, aangevuld met interviews. Het werd geen meeslepend of ontroerend verhaal, naar het is een unieke, historische tekst. Je leest uit de eerste hand hoe Mandela na de apartheid zijn volk nieuw elan probeerde in te blazen.

34 Patricio Pron - Het begin van het voorjaar

(Meulenhoff, euro 21,99)

FICTIE

Het etiket exotisch past allang niet meer op de literatuur uit Latijns-Amerika. Onbekommerd schrijven de generaties na García Márquez en Vargas Llosa over Europese thema's. Het begin van het voorjaar van de Argentijn Patricio Pron laat zien hoe goed dat soms uitpakt. De kleinschalige zoektocht naar de Duitse filosoof Hollenbach (een fictieve tijdgenoot van Heidegger) leidt naar de grote vraag of Duitsland de individuele schuldvragen uit de weg is gegaan door de schuld voor de nazitijd collectief op zich te nemen.

33 Lukas Verstraete - Een boek waarmee men vrienden maakt

(Uitgeverij Bries, euro 35)

GRAPHIC NOVEL

Een boek waarmee men vrienden maakt, zo heet het excentrieke debuut van de Vlaming Lukas Verstraete. Het bevat vleugjes avontuur, humor en religie, maar ook geweld, dierenliefde en zielsverhuizingen. Met kleurpotlood tekende Verstraete een verhaal over een man die talloze identiteiten kan aannemen, van hond tot auto tot embryo met baardstoppels. Als je de werelden van James Ensor en Cowboy Henk door elkaar mixt, kom je in de buurt van Verstraete.

32 Daniel C. Dennett - Van bacterie naar Bach en terug. De evolutie van de geest

Leesgedrag 2017

Hoeveel er in 2017 in Nederland is gelezen en wat zoal, wordt op 18 januari 2018 bekendgemaakt. Dan presenteert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) de cijfers over 2017 plus de resultaten van het onderzoek Lees:Tijd, van het SCP en de boekensector. Centraal in dit onderzoek naar het leesgedrag van Nederlanders staat de vraag of en hoe lezen concurreert met andere vormen van tijdsbesteding, welke typen lezers er zijn en wat de verschillen zijn tussen digitaal lezen en van papier lezen.

(Atlas Contact, euro 34,99)

NON-FICTIE

In 1963 begon de De Amerikaanse hoogleraar filosofie Daniel Dennett na te denken over de evolutie van de menselijke geest, en eigenlijk is alles waarover hij in die afgelopen vijftig jaar schreef terug te brengen tot deze vraag: wat is bewustzijn? Hoe zag dat bewustzijn eruit tijdens de lange weg die de evolutie heeft afgelegd om van de eerste eencellige tot de intelligente mens van nu te komen? Oftewel: hoe zijn wij geworden wie we zijn? In dit boek staat alles wat hij tot dusver over dat onderwerp heeft geleerd, en het is veel.

31 Jurryt van de Vooren en anderen - De Bosatlas van het Nederlandse voetbal

(Noordhoff Uitgevers, euro 29,95)

NON-FICTIE

Voetbal is in Nederland overal. Een Nederlander woont gemiddeld tussen de 2,3 en 2,7 kilometer van een voetbalaccommodatie. Vlieland is de enige gemeente zonder voetbalclub. Rotterdam is de stad met de meeste straten die naar voetballers zijn vernoemd. De mascotte van De Graafschap heet Guus (en die van SC Cambuur Camigo) en de seizoenkaarthouder van Feyenoord die het langst moet reizen naar thuiswedstrijden woont in Delfzijl. Verdeeld over negen thema's staan in het sportboek van het jaar ontelbare data, cijfers en graphics waarvan je nooit hebt geweten dat je ze interessant zou vinden.

30 Willem Asman - Enter

(Ambo Anthos, euro 16,99)

FICTIE

Willem Asman was al nooit vies van internationale intriges, maar in Enter trekt de Nederlandse thrillerauteur helemaal alle registers open. We beginnen nog braaf in het Amsterdamse Buitenveldert, waar de Amerikaan Tyler samen met haar dochter in het kader van een getuigenbeschermingsprogramma een nieuw leven leidt. In een eerder bestaan was ze de partner van een geharde Amerikaanse crimineel, tegen wie zij een belastende getuigenis heeft afgelegd. Je raadt het al, dat beschermingsprogramma is natuurlijk niet honderd procent waterdicht. Steengoed boek, het eerste deel van wat een trilogie onder de noemer Rebound wordt. Deel twee is ook al uit, de schrijver zwoegt nu op de finale, die volgend jaar zal verschijnen.

29 Hans Verhagen - Alle gedichten (Nijgh & Van Ditmar, € 45)

POËZIE

Verhagen gaat niet bij de pakken neer zitten, hoe veel betreurenswaardigs hij ook ontwaart. Zijn regels dansen en buitelen, het dichterlijk vuur wordt door het registreren van alle benauwenis alleen maar verder opgepookt. 'Voor alle zekerheid/ zongen we een toontje hoger', is de Verhagen-reflex, en 'Om te weten hoeveel druppels in de Noordzee gaan/ moet je alle korrels tellen van het strand,/ vlak voor je raam - niet zonder nachtmerries/ begint je bestaan. Leven leer je aan de hand/ van de weerstand waar je tegenover komt te staan.'

28 Klaas Jan van der Weij - Sportret, Mendo, € 49,95

FOTO

Een ruime selectie uit eigen werk van een van de beste (sport)fotografen van Nederland. Van der Weij is de gedreven en eigenzinnige gids die op indringende wijze dertig jaar sportgeschiedenis becommentarieert. Alleen wat goed is, is voor hem goed genoeg, zoals ook bleek toen hij de eerste druk van tweeduizend exemplaren zonder pardon liet vernietigen wegens technische imperfectie. De titel mag dan wat flauw woordspelerig zijn, de kwaliteit van het werk van Van der Weij is onomstreden.

27 Francesco Pecoraro - Het leven in tijden van vrede

(Wereldbibliotheek, euro 29,99)

FICTIE

De Italiaan Francesco Pecoraro debuteerde op lichtbelegen leeftijd, 68, als romanschrijver, maar toen leverde hij ook meteen een voltreffer af. Het leven in tijden van vrede is een magistraal boek, waarin de uitweiding tot verslavende stijlfiguur wordt verheven. Na de laatste bladzijde rest de hemels platgelulde lezer slechts één gedachte: en wat moet ik nu nog met mijn leven?

26 George Saunders - Lincoln in de bardo

(De Geus, euro 22,50)

FICTIE

Een aanvankelijk chaotisch lijkende veelheid aan stemmen en informatieblokjes vloeit langzaam maar zeker ineen tot een indrukwekkende samenzang. Zo ontstaat gaandeweg een beschouwing over compassie en een portret van een gekweld en verscheurd man. Abraham Lincoln verliest zijn 11-jarige zoontje en moet ondertussen leiding geven aan zijn in burgeroorlog verkerende land. Bekroond met de Man Booker Prize 2017.

25 Harald Merckelbach - Intuïtie maakt meer kapot dan je lief is

(Prometheus, euro 19,99)

NON-FICTIE

Schuldig of onschuldig? De burger, de politieman én de rechter, ze hebben vaak veel te snel hun oordeel klaar. Harald Merckelbach laat zien hoeveel schade daardoor kan ontstaan. Ook coryfeeën als Dick Swaab (Wij zijn ons brein), Ap Dijksterhuis en Ton Derksen krijgen hier een veeg uit de pan. De Maastrichtse hoogleraar is bang voor niemand. En elk hoofdstuk is zó te bewerken tot een aflevering van een detectiveserie.

24 Govert Schilling - Deining in de Ruimtetijd

(Fontaine Uitgevers, euro 19,95)

NON-FICTIE

Met een vooruitziende blik volgde sterrenkundig veelschrijver Govert Schilling de internationale jacht op Einsteins rimpelingen van ruimte en tijd, jaren voordat die in 2016 echt werden gemeten. Het fysische waagstuk, op het randje van wat mensen kunnen meten, komt in zijn boek even meeslepend tot leven als het voor de pioniers moet zijn geweest. Zelfs de grootste wetenschap blijkt steeds weer mensenwerk. De Nobelprijs voor Natuurkunde, die Schilling in de eerste editie nog voorzag, is intussen daadwerkelijk toegekend.

23 Dirk Kurbjuweit - Angst

(Ambo Anthos, euro 18,99)

THRILLER

Dirk Kurbjuweit, chef-redacteur van het Duitse weekblad Der Spiegel, schreef met Angst inderdaad een angstaanjagend boek over een keurige Duitse familie die in een rustige wijk geterroriseerd wordt door een bejaarde onderbuurman. Het gaat van kwaad tot erger. Hoe ga je daar, als progressieve, pacifistische Duitser mee om? Angst is een psychologische thriller van jewelste.

22 Christoph Ransmayr - Cox of het verglijden van de tijd

(Prometheus; euro 19,99)

FICTIE

In deze roman bewijst de Oostenrijkse schrijver Christoph Ransmayr opnieuw dat hij een ware taalvirtuoos is. Boeiend en beeldend beschrijft hij het leven aan het hof van de Chinese keizer Qianlóng. Deze heeft de geniale klokkenmaker Alister Cox vanuit Engeland naar de Verboden Stad in Peking gehaald om voor hem hoogst wonderlijke uurwerken te vervaardigen.

21 Annelies Verbeke - Hallelujah

(De Geus, euro 19,99)

FICTIE

Hardop lachen, bij de verhalen van Annelies Verbeke. Haar meesterschap is moeilijk te beschrijven. Wie probeert uit te pluizen wat ze precies doet, waarom het zo grappig is en zo levensecht, stuit op tegenstrijdigheden. Want juist in de meest absurdistische verhalen voelt het alsof je de personages hoort ademen, zo realistisch zijn ze. Betere verhalen waren er niet in 2017, noch in de jaren ervoor.

20 Viet Thanh Nguyen - De sympathisant

(Marmer; euro 22,95)

FICTIE

De in Vietnam geboren maar in de VS opgegroeide Viet Thanh Nguyen voegt met De sympathisant een uniek geluid toe aan de vele Amerikaanse literaire verwerkingen van de Vietnamoorlog, en het veel kleinere en minder gehoorde aantal Vietnamese romans dat daar tegenover staat. Via een Vietcongspion die zogenaamd voor het Zuiden werkt, geeft Nguyen uiting aan de verscheurdheid en het verlies van identiteit die de oorlog teweegbrengt.

19 Clarice Lispector - Het uur van de ster

(De Arbeiderspers, euro 16,99)

FICTIE

Nieuwe vertaling van de laatste roman van de briljante Oekraïens-Braziliaanse schrijver Clarice Lispector (1920-1977). Haar werk beleeft een mondiale heropleving, nu ook in Nederland, dankzij de inspanningen van biograaf Benjamin Moser. Het uur van de ster is de perfecte introductie op haar werk: iedere zin is een kleine explosie, zo vreemd, zo mystiek. Stotterend en toch precies.

18 Hanny Michaelis - De wereld waar ik buiten sta. Oorlogsdagboek 1942-1945. Bezorgd door Nop Maas

(Van Oorschot, euro 34,99)

NON-FICTIE

Het tweede oorlogsdagboek van de Amsterdamse dichter Hanny Michaelis (1922-2007) zou wel eens kunnen uitgroeien tot een klassieker. Volkomen terecht. Vernedering, schaamte, schuld, niet te stelpen wroeging - zelden was een ooggetuigenverslag van de Jodenvervolging zo goed geschreven en indringend. Prachtig uitgegeven en bezorgd ook. Het blijft een raadsel dat Michaelis' enorme prozatalent na de oorlog nimmer tot wasdom kwam.

17 Yasmina Reza - Babylon

(De Bezige Bij; euro 18,99)

FICTIE

In Babylon is Yasmina Reza op de toppen van haar kunnen. Vol mededogen, maar nooit zonder humor waakt ze over haar personages. Binnen het bestek van één pagina kan ze je laten lachen en huilen. Dit verhaal over een onwaarschijnlijke moord lijkt losjes aaneengeregen en leest supervlot weg. Pas achteraf besef je hoe ingenieus het in elkaar steekt.

16 Javier Cercas - De bedrieger

(De Geus, euro 24,99)

FICTIE

Jarenlang was Enric Marco de spreekbuis van de Spanjaarden die gevangen hadden gezeten in Duitse concentratiekampen. Tien jaar geleden bleek dat hij zijn eigen slachtofferschap bij elkaar had gelogen. Spanje stond op zijn kop. Javier Cercas duikt het leven in van deze raadselachtige aartsbedrieger en verdrinkt bijna in de vragen die zich aan hem opdringen. Over Marco, maar ook over zichzelf.

15 Peter van Dongen - Familieziek

(Uitgeverij Scratch Books, euro 27,90)

GRAPHIC NOVEL

Peter van Dongen verstripte Familieziek, een roman van Adriaan van Dis over een Indische familie in naoorlogs Nederland. De hoofdrol is voor de getraumatiseerde Meneer Java, die in zijn verbeelding Hollandse struiken omtovert tot Indische rimboe. Zijn zoon vlucht intussen naar een fantasiewereld en cirkelt in een denkbeeldig vliegtuigje door het verhaal. Van Dongen weet het escapisme van dit duo fraai te visualiseren.

14 Ted van Lieshout - Schuldig kind

(Querido, euro 18,99)

NON-FICTIE

Voor de tweede keer schrijft Ted van Lieshout een autobiografisch boek over een puberjongen die relaties heeft met volwassen mannen. Hij is in gesprek met zijn oudere zelf, de schrijver. Die vorm geeft lucht aan het beladen verhaal, dat schokkend is, ontroerend en grappig. Van Lieshout pleit niemand vrij, ook het kind niet, dat onschuldig is, maar zich wel schuldig en medeplichtig voelt.

13 Christopher Clark - Wilhelm II - De laatste Duitse keizer

(De Bezige Bij, euro 39,99)

NON-FICTIE

Wederom zet de Australische historicus Christopher Clark het mes in de historiografie van de Eerste Wereldoorlog en de rol die de Duitse keizer Wilhelm II daarin zou hebben gespeeld. Zeker: de keizer was een grillige man, ongeschikt voor zijn ambt. Maar hij was, gesteld dat hij het al zou hebben gewild, niet eens in staat om de Eerste Wereldoorlog te ontketenen. Dat de keizer als de boosdoener wordt aangemerkt, laat volgens Clark zien hoe dominant de Britse kijk op zijn rol nog is.

12 Koen Peeters - De mensengenezer

(De Bezige Bij, euro 19,99)

FICTIE

Oud-student antropologie Koen vertelt het levensverhaal van zijn hoogleraar in Leuven, die voorheen een jezuïet in Congo was. Hij reist de hoogleraar na, omdat hij nog iets uit te zoeken heeft. Koen ontdekt dat hij via het andere, en de bezwerende rituelen van ver weg, ook zijn eigen bestaan in kaart brengt. Een magische roman.

11 Annet Schaap - Lampje

(Querido, euro 16,99)

KINDERBOEK

De vaste illustrator van populaire kinderboekenauteurs Francine Oomen, Janneke Schotveld en Jacques Vriens begint voor zichzelf, en hoe: het schrijversdebuut Lampje van Annet Schaap is meteen het beste kinderboek van 2017. Schaap vertelt en tekent hoe het sprookje van de Kleine Zeemeermin verder gaat; een romantisch avonturenverhaal over een rechtlijnige zeekapitein, piraten, kermisartiesten, een dronken vuurtorenwachter, zijn dochter, een vreselijke storm, een scheepsramp en een monsterlijk geheim.

10 Tommy Wieringa - De dood van Murat Idrissi

(Hollands Diep, euro 16,99)

FICTIE

Na de bewierookte roman De heilige Rita zou je het bijna vergeten, maar het afgelopen jaar was er nog een Wieringa: de novelle De dood van Murat Idrissi, een thriller over het waargebeurde drama van een Noord-Afrikaanse migrant, in superieure, wurgende zinnen.

9 Ger Groot - De geest uit de fles, Hoe de moderne mens werd wie hij is

(Lemniscaat, euro 34,50)

NON-FICTIE

In De geest uit de fles schetst Ger Groot een geschiedenis van de moderne wijsbegeerte, die hij in de culturele ontwikkeling plaatst. Illustraties uit reclame, stripliteratuur, film en krant omlijsten het filosofische verhaal. Op een website krijgt de lezer toegang tot films, muziek en interviews uit het boek. Een feest voor rede en zintuigen.

8 Karel Capek - Meteoor

(Wereldbibliotheek, euro 19,99)

FICTIE

Een rijke Cubaanse zakenman, een verliefde gek, een koelbloedige afperser, een halve wees, een depressieve alcoholist, een onverschillige handelsreiziger of een miskende scheikundige... Wie is toch de man die na een vliegtuigcrash onherkenbaar toegetakeld in het ziekenhuis belandt? Deze elegante, kleurrijke roman van de Tsjechische meester Capek draait om de vraag: wat is een mens?

7 Nino Haratischwili - Het achtste leven (voor Brilka)

(Atlas Contact; euro 34,99)

FICTIE

Er is enige moed voor nodig om te beginnen aan een roman van 1.269 pagina's, maar wie die moed kan opbrengen, wordt rijkelijk beloond. Het achtste leven (voor Brilka) is een fascinerend boek dat je tot de laatste bladzijde ademloos leest. De nog jonge Duits-Georgische schrijfster Nino Haratischwili vertelt de geschiedenis van twee families, waarin zich de geschiedenis van Georgië weerspiegelt.

6 Hubert van den Berg - Dada. Een geschiedenis

(Vantilt, euro 29,95)

NON-FICTIE

De geschiedenis van de baldadige kunstenaarsbeweging dada, begonnen in 1916 en nog altijd actueel, is al vaak opgetekend. Hubert van den Berg laat zien dat die geschiedenis rigoureus herschreven moet worden, met dank aan recentelijk geopenbaarde bronnen.

5 Jeroen Brouwers - De laatste deur. Zelfmoord in de Nederlandstalige letteren

(Atlas Contact; euro 65)

Oordeel liever niet, drukt Brouwers de lezer op het hart. Zelfmoord is niet te begrijpen. Maar het valt prachtig te beschrijven. De laatste deur bood in de eerste versie van 1983 al een indrukwekkend overzicht van Nederlandse schrijvers die een einde aan hun leven maakten. Met zestien nieuwe hoofdstukken, over schrijvers als Joost Zwagerman en Wim Brands, is de versie die dit jaar verscheen een monumentaal levenswerk.

4 Paolo Cognetti - De acht bergen, (De Bezige Bij, € 19,99)

FICTIE

Het hooggebergte, met zijn schijnbaar ongenaakbare sneeuwpieken en bedwelmende uitzichten. Wie daarover wil schrijven, moet weten te laveren langs duizelingwekkende ravijnen van valse romantiek en diepe kloven van weeë melancholie. Paolo Cognetti slaagt er glansrijk in met deze roman, een indrukwekkende proeve van de kunst die doseren heet. Een boek als een veilig toevluchtsoord waar het houtvuur knappert.

3 Cordelia Fine - Testosteron rex. Het einde van de gendermythe (Lannoo, € 22,50)

NON-FICTIE

Zeker: de Brits-Canadese psychologe die in 2010 doorbrak met Delusions of Gender heeft een agenda en weet uit welk onderzoek ze wel en niet moet citeren. Toch is dit een must-read in tijden van #MeToo. Over wat testosteron zoal met mannen en vrouwen doet, maar vooral over wat het allemaal niet doet (tipje van de sluier: testosteron stelt je niet in staat auto's haarscherp achteruit in te parkeren).

2 Maxim Februari - Klont

(Prometheus, euro 19,99)

FICTIE

Alles in deze wereld is meetbaar, alles slaan we op en langzamerhand groeit die wolk van data zo hard, dat er een kopie van de werkelijkheid is ontstaan. Dat is de klont, en het uitgangspunt van deze wervelende, geestige, puntgaaf geschreven roman.

1 Nicole Krauss - Donker woud

(Ambo Anthos, euro 21,99)

FICTIE

Kafka is niet in 1924 in een sanatorium gestorven maar geëmigreerd naar Palestina en heeft daar nog lang een anoniem leven geleid. Blijkt uit deze roman. Op een geraffineerde wijze, intelligent en geestig, laat Krauss zien hoe een scheiding of emigratie het leven rijker aan mogelijkheden kan maken.


Dit zijn de beste omslagen van 2017

7 Colson Whitehead - De ondergrondse spoorweg

(Atlas Contact; euro 21,99)

Ontwerp Oliver Munday/Marinka Reuten. Spoorrails, gracieuze calligrafie en antieke afficheletters in knappe balans.

6 Frieda Mulisch - Casino

(Prometheus; euro 19,99)

Ontwerp Karen Rosink/ Dog and Pony. Modern-erotische verwikkelingen, geestig verbeeld door een dieppaarse aubergine.

5 Ian Doescher - Willams Shakespeare's Star Wars. The Force Doth Awaken

(Quirk Books, ca euro 13)

Ontwerp Doogie Horner, illustratie Nicolas Delort. Onwaarschijnlijk maar waar: The Bard of Avon meets Darth Vader.

4 The Pelican Shakespeare

(Penguin, ca. euro 9 per stuk)

Ontwerp Manuja Waldia.

Frisse omslagen voor de 17de-eeuwse Shakespeare, in 21ste-eeuwse beeldtaal.

3 Nieuwe Bijbelvertaling (paperbackeditie)

(Royal Jongbloed euro 14,95)

Ontwerp Bart Rouwhorst; Studio Ron van Roon. Overtuigend afscheid van het bijbelse zwart.

2 Jhumpa Lahiri - De kleren van het boek

(Atlas Contact; euro 31,98 (limited edition))

Ontwerp Suzan Beijer. Warm pleidooi voor meer kleur.

1 Maxim Februari - Klont

(Prometheus; euro 19,99)

Ontwerp Tessa van der Waals

Benauwend dwingende belettering, conform de strekking van Februari's verhaal.


Dit zijn de best verkochte boeken

In januari presenteert de CPNB haar top 100, de honderd bestverkochte Nederlandstalige boeken in 2017. Die lijst is er nu nog niet, daarom hieronder een ranglijst op basis van het aantal weken dat een boek op één heeft gestaan.

1 Dan Brown - Oorsprong, (tot nu toe) 9 weken (8 weken op 1, 1 week op 2)

2 Karin Slaughter - Goede dochter, 16 weken (5x1, 5x2)

3 Esther Verhoef - Nazomer, 13 weken (5x1, 2x2)

4 Alfred Birney - De tolk van Java, 22 weken (4x1, 1x2)

5 Nicci French - Zondagochtend breekt aan, 21 weken (4x1, 1x3)

6 David Lagercrantz - De man die zijn schaduw zocht, (3x1)

7 Astrid Holleeder - Judas, (in 2017 2x1, 1x2)

8 Joris Luyendijk - Kunnen we praten, 18 weken (2x1, 1x2)

9 Lars Kepler - Jager, 22 weken (2x1, 1x3)

10 Camilla Läckberg - Heks, 10 weken (2x1, 1x4)