Truman bezoek Berlijn in juli 1945.
Truman bezoek Berlijn in juli 1945. © AFP

Behaaglijk leven in de hel

Dagboek

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Darmstadt, 28 december 1945

Ongeveer drie weken geleden werden we hier naartoe getransporteerd, twee nachten in een ijskoude vrachttrein, opeengepakt, in elke wagon dertig man met volle bepakking. Aankomst bij nacht, langdurig staan voor het administratiegebouw van het kamp, ten slotte afgevoerd naar de tenten, onverwarmd. Als een van de weinigen val ik ondanks de kou in slaap.

Na veertien dagen krijgen we beter onderdak, in een voormalige garage, met een man of duizend. Anders dan in Wesermünde worden we meteen aan het werk gezet en zo verdienen we een paar marken (het beloofde geld hebben we nooit gezien).

Ik heb van alles gedaan. Eenmaal had ik een klusje in Wiesbaden, 80 kilometer van hier, een andere keer heb ik de vloer van een Amerikaans officierscasino met borstels, zeep en heet water geschrobd tot hij glom. Ten slotte heb ik me op het huishouden toegelegd. Ik laat de jongeren naar buiten gaan, veeg de vloer, breng het afval weg, haal water, ik hak, zaag en sjouw brandhout.

We hebben hier stapelbedden met drie verdiepingen, in onze zaal zijn de meeste leeg. Ik ben meteen in het bovenste bed geklommen, als zaaloudste huis ik direct onder de hanenbalken, oog in oog met het ruwe timmerwerk en door lege bedden omringd. Op mijn hoogte ligt haast niemand. 'Wie slim is en de weg weet, die kan ook in de hel behaaglijk leven.'

Heimito von Doderer (1896-1966), Oostenrijks romanschrijver.
Uit Tangenten - Aus dem Tagebuch eines Schriftstellers.
Biederstein, 1964.