'De surprise moet in elk geval werken, dat maakt hem verrassend.'
'De surprise moet in elk geval werken, dat maakt hem verrassend.' © ANP

Zo maak je een originele, goede surprise

Maak eens niet een zoveelste variant op de doos met stijfsel waarin het cadeautje zit. Daag jezelf uit met een surprise vol technische snufjes als oplichtende ogen of geluidssignalen. Te moeilijk? Niet als je de uitleg hier stap voor stap volgt.

Natuurkundige Rolf Hut (35), door zijn collega's van de TU Delft de 'Nederlandse Mac­Gyver' (hoofdpersoon in een actieserie die in uitzichtloze situaties vindingrijke oplossingen bedenkt met huis-tuin-en-keukenspullen) genoemd, komt met een sinterklaassurpriseboek: Knotsgekke surprises voor iedereen. Het legt uit hoe je een contrabas maakt van een speciekuip of een toneeldecor met echte lichtjes. Illustrator Marten Havelaar tekende elk knutselproces stap voor stap.

Waarom dit boek?

'Een surprise van papier-mâché waarin je naar het cadeau moet graaien is leuk, maar doet niks. Dat vind ik een beetje suf. Een surprise moet iets kunnen, bijvoorbeeld licht geven of rook blazen. Met dit boek willen illustrator Marten Hazelaar en ik laten zien dat techniek leuk is om mee bezig te zijn. Met de 22 ontwerpen in dit boek laten we zien op hoeveel manieren je techniek kunt toepassen.'

Hoe kwam je tot deze 22 surprises?

'Ik heb elf technieken uitgekozen, zoals het verbinden en verbreken van een stroomkring waardoor lichtjes aan- of uitgaan, en overal hebben we twee surprises bij bedacht. We hopen dat dit boek lezers inspireert die technieken te gebruiken in hun eigen ontwerpen. De techniek waarmee je ogen van een draak laat oplichten, kun je ook gebruiken voor koplampen van een auto.'

Wat maakt een surprise goed?

'De surprise moet in elk geval werken, dat maakt hem verrassend. En hij moet persoonlijk zijn. Je richt je tenslotte tot iemand. Vorig jaar maakte ik een puzzelschatkistsurprise voor een vriendin die zelf knutselkisten voor kinderen samenstelt. Ik bedacht een surprise voor haar met technieken die ik mijn vorige boek, Rolfs maakbare wereld, heb beschreven. Die puzzelschatkistsurprise bestond uit drie kisten, van klein naar groot, die moesten worden opengemaakt. Om de kleinste zat een kettingslot. De middelste zat dicht en had als deksel een spiegelend oppervlak en de grootste kon open, maar was leeg op een schatkaart na, en als je goed zocht, vond je aan de achterkant een stekker. Wanneer je die in het stopcontact stopte, gingen op de kaart lichtjes aan die duidelijk maakten dat je daar het middelste kistje moest plaatsen. Hierdoor gingen er lichtjes branden op het deksel, zodat je er doorheen kon lezen. '#opensurprise' stond er. Door die tweet te sturen werd via de wifiverbinding een motortje aangezet in dat middelste kistje, dat het deksel open duwde. En daarin zat de sleutel waarmee het kleinste kistje kon worden geopend, waarin het uiteindelijke cadeautje zat.

Op 25 en 26/11 organiseert Rolf Hut een Surprise Helpdesk voor kinderen op het Science Centre TU Delft met tips hoe je surprises leuker kunt maken door middel van technische toepassingen.

Lees verder onder de video


A-) Draak met gloeiende ogen

Een draak knutselen kan iedereen, maar deze heeft ogen die licht geven.  

1- Knip een stukje plakband van 5 cm af. Leg het uiteinde van een draadje van minstens 15 cm in het midden van het plakband en vouw dit dubbel. Knip vervolgens een strookje van ongeveer 2 mm van de rand van het niet meer plakkende plakband.

2- Knip nog 5 cm plakband af en vouw dit ook dubbel, maar nu zonder touwtje. Scheur een stukje ducttape van maximaal één centimeter breed af en leg het klaar met de plakkende kant naar boven.

3- Schuif het ledje over de batterij. Als het ledje aangaat, zit het goede pootje aan de goede kant van de batterij. Als het ledje niet aangaat, zit hij verkeerd om en moet je hem omdraaien. Kijk goed naar de tekeningen hierboven.

4- Schuif het plakband met touwtje tussen de batterij en een pootje. Het licht zou nu weer uit moeten gaan.

5- Leg de batterij, met de  plakbandtouwtjekant naar boven op het uiteinde van de ducttape.

6- Leg het tweede stukje plakband boven op de batterij, precies boven het plakband met het touwtje. Als het goed is, zit daar nu een pootje van het ledje tussen. Vouw vervolgens de ducttape strak over het geheel heen en verbind dat achterop weer. Je hebt nu een lampje dat je aan kunt zetten door aan het touwtje te trekken. Herhaal stap 1 tot en met 6 voor het tweede lampje.

7- Knip van een van de twee eierdozen het deksel van de bodem. Knip het lipje dat aan het deksel zit ook los.

8- Plak de deksel terug door hem met ducttape aan de achterkant vast te maken. Zet hem op zijn kop. De oorspronkelijke deksel van de eierdoos wordt zo de onderkaak van de draak.

9- Knip twee doppen uit de bodem van de tweede eierdoos. Dit worden de ogen. Maak gaatjes in de ogen waar de ledjes net doorheen kunnen. Steek in elke dop een van de in stap 1 gemaakte lampjes en plak ze met wat ducttape vast. Zorg wel dat de touwtjes om de ledjes aan te zetten niet vastgeplakt zijn.

10- Maak twee gaten in de oogdoppen aan de kant van het ducttapescharnier waar de touwtjes van de lampjes doorheen kunnen. Doe de touwtjes door deze gaten en plak de ogen op de achterste doppen.

11- Knip een slangentong uit rood papier. Vouw een z-vorm in de tong en plak het uiteinde in de bek van de draak. Maak met wat ducttape beide draadjes van de ogen vast aan de bovenkant van de tong, zodat als er aan de tong getrokken wordt, de plakbandjes weggetrokken worden uit de lampjes en de ogen dus aan gaan.

12- Teken neusgaten op de doos en versier de draak met papier verder net zo angstaan­jagend als je wilt.  


B-) Vogel in kooi

Een oud trucje, maar nu gemotoriseerd.

1- Wind het koperdraad om de batterij tot een spoeltje. Draai het laatste stukje om de spoel om hem vast te zetten en trek ten slotte de uiteinden tot rechte stukjes (zie tekening).

2- Schraap met een schaar de lak van de uiteinden, zodat ze elektrisch contact maken.

3- Knip een stukje papier uit dat in het rondje van de zelfgemaakte spoel past. Teken op de ene kant een vogel en op de andere kant een kooi. Plak met plakband in de spoel.

4- Knip twee stukken installatiedraad van 10 cm. Strip ongeveer 1 cm van de uiteinden. Draai een oogje aan een van de twee. Buig de stukken draad in L-vorm. Buig 2 cm van het lange uiteinde ook omhoog (zie tekening).

5- Plak de batterij op het plankje. Plak daarna de stukken installatiedraad zo op de plank dat het oogje omhoogsteekt en de andere kant de plus of de min van de batterij raakt. Plak de uiteinden van de installatiedraad met ducttape aan de plus en de min van de batterij. Plak het magneetje recht onder de spoel.

6- Test: prik de uiteinden van de draad in de oogjes. De spoel moet gaan draaien. Je ziet de vogel in de kooi!

7- Als het werkt, zet je motortje dan uit door aan de onderkant (minkant) van de batterij het contact los te trekken. Vouw een stukje plakband dubbel, zodat het niet meer plakt. Klem dit tussen batterij en stroomdraad. Plak de stroomdraad weer vast. Zet de motor aan door het plakband weg te trekken.


C-) Het aloude zenuwenspel

Het aloude zenuwenspel, nu in een toepassing in een surprise.

1- Buig het metaal (van de kleerhanger) in een spiraalvorm.

2- Prik de twee uiteinden van de spiraal door de kurken, zodat er 1 cm uitsteekt. Doe een druppel lijm op de kurken en druk ze van boven door een schoenendoos­deksel.

3- Knip 50 cm stroomdraad af, of iets meer, als je spiraal extreem groot is. Strip de uiteinden met 1 cm.

4- Schuif het rietje over de draad. Draai het metalen deel van een van de uiteinden over de schroefdraad van het ooghaakje. Maak het vast met ducttape. Schuif het rietje over de schroefdraad en tape ook dat vast.

5- Prik het andere einde van de draad van boven door de schoenendoosdeksel en draai het in de draad van de  zoemer. Plak wederom vast met ducttape.

6- Draai het metalen eind van zwarte draad van de 9V-houder om een van de spiraaleindes onder de deksel. Plak dit vast met ducttape.

7- Draai het metalen eind van de rode draad van de 9V-houder in een van de draden van de buzzer. Plak ook dit vast met ducttape.

8- Klik de 9V-batterij in de houder. Ducttape de 9V-batterij en de buzzer onder de schoenendoosdeksel. Versier naar smaak, serveer met een gedicht.