George W. Bush met de Nationale Veiligheidsraad in 2003.
George W. Bush met de Nationale Veiligheidsraad in 2003. © AFP

WRR pleit voor komst nationale veiligheidsraad naar Amerikaans model

Nederland heeft dringend een nationale veiligheidsraad nodig. Die moet onder leiding van de premier komen te staan en bestaan uit leden van de legertop en de ministers van Buitenlandse Zaken, Ontwikkelingssamenwerking en Veiligheid en Justitie. Zij moeten het binnen- en buitenlandse veiligheidsbeleid van Nederland integreren.

Dit adviseert de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in een woensdag verschenen rapport Veiligheid in een wereld van verbindingen. De Raad pleit ook voor extra investeringen in de krijgsmacht. Beide zaken zijn volgens de WRR nodig om de veiligheid van Nederlandse burgers te waarborgen.

Verslechterde veiligheidssituatie

De WRR adviseert een 'samenhangende strategie' tussen het buitenlandse en binnenlandse veiligheidsbeleid

Het advies van de WRR weegt zwaar. De raad heeft de wettelijke taak om de regering te adviseren en die schuift zijn advies zelden of nooit zomaar terzijde. Het WRR-advies van woensdag wint bovendien aan kracht, omdat het past in een lange rij van adviezen aan de regering om de veiligheid van Nederland serieuzer te nemen. In maart dit jaar stelde de invloedrijke Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) bijvoorbeeld nog dat het kabinet veiligheid weliswaar een prioriteit noemt, maar Defensie in de praktijk 'ernstig heeft verwaarloosd'.

Beide adviesorganen concluderen dat de veiligheidssituatie voor Nederland de afgelopen jaren ernstig is verslechterd. Het neerschieten van vlucht MH17 boven Oekraïens grondgebied, de komst van vluchtelingen als gevolg van burgeroorlogen in het Midden-Oosten en Afrika, de strijd met terreurbeweging IS in Syrië en Irak en terroristische dreigingen in Europa; deze ontwikkelingen hebben volgens de WRR 'direct of indirect' invloed op de veiligheidsituatie in Nederland. Zo zijn er 'risico's in verband met de terugkomst van Syriëgangers'.

De WRR adviseert daarom een 'samenhangende strategie' tussen het buitenlandse en binnenlandse veiligheidsbeleid. De op te richten nationale veiligheidsraad kan dat beleid bepalen. Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken zei in 2016 al dat een volgend kabinet zou moeten nadenken over een nationale veiligheidsraad naar Amerikaans model.

Defensiebudget

De WRR benadrukt dat de regering al langer spreekt over extra geld voor Defensie en Veiligheid, maar dat er in de praktijk weinig verandert. 'De toezeggingen betreffen vooralsnog vooral inspanningen. Daarvan staat niet vast dat het resultaat genoeg zal blijken te zijn', schrijft de WRR. De AIV trok in maart een soortgelijke conclusie.

Als het huidige kabinetsbeleid wordt voortgezet, besteedt Nederland tot 2021 jaarlijks 8 miljard euro aan Defensie. Als Nederland wil voldoen aan het Europees gemiddelde, moet daar minstens 3,6 miljard euro per jaar bij.

Dat bedrag staat in schril contrast met wat de huidige grootste partij, de VVD, voorstelt: namelijk 1 miljard euro per jaar extra voor Defensie. Onderhandelingspartners in de formatie CDA, D66 en GroenLinks pleiten voor respectievelijk 2,1 miljard, 0,5 miljard en 0 euro extra per jaar.