Wie volgt Zijlstra op? Deze VVD'ers maken kans

Wordt het een oud-minister of een ervaren buitenlandwoordvoerder?

Gezocht: een nieuwe minister van Buitenlandse Zaken. Vereist: een VVD-lidmaatschap, het liefst wat politieke ervaring en vooral de bereidheid het risico te nemen voortijdig op het Haagse slagveld te sneuvelen.

Elke keer is het een persoonlijk drama, een vertrekkende minister, en dat was het dinsdagmiddag om vijf uur opnieuw - hoe onvermijdelijk het opstappen van Halbe Zijlstra ook was. Vijf jaar lang knapte hij als VVD-fractievoorzitter voor de liberalen alle lastige klusjes op in de coalitie met de PvdA. De beloning kwam op 26 oktober, met zijn prestigieuze benoeming tot minister van Buitenlandse Zaken. Drieënhalve maand later is het over en uit.

Kansrijke opvolgers

Heeft de VVD opvolgers in huis? Tijdens de formatie zong veelvuldig de naam rond van Han ten Broeke (48), Kamerlid sinds 2006 en woordvoerder buitenland bovendien. Snel, scherp en slim. Hij kent de Haagse mores, voor premier Mark Rutte altijd een belangrijke pré als hij mensen voor politieke posities zoekt. Zijlstra moest beloond worden en kreeg voorrang, dus wie weet is nu Ten Broeke aan de beurt.

In de fractie heeft nog altijd Jeanine Hennis (44) zitting, de minister van Defensie die in het vorige kabinet de eindstreep net niet haalde. Dat zou meteen het bezwaar tegen een mogelijke kandidatuur kunnen zijn: haar aftreden op 4 oktober ligt nog zo vers in het geheugen, dat deze vacature waarschijnlijk te vroeg komt.

Zou misschien Edith Schippers (53) te porren zijn voor een terugkeer in de politiek?

Dan is er de ervaren rot Hans van Baalen (57), voor wie het adagium zou kunnen gelden: als je al zo vaak bent gepasseerd, kom je vanzelf een keer aan de beurt. Van Baalen was lid van de Tweede Kamer en is sinds 2009 lid van het Europees Parlement. Toen, en in 2014, was hij lijsttrekker bij de Europese verkiezingen. Hij heeft veel buitenlandervaring bovendien.

Zou misschien Edith Schippers (53) te porren zijn voor een terugkeer in de politiek? Voor zover bekend heeft zij nog geen nieuwe baan geaccepteerd. Ze is ervaren, zij het niet speciaal op de buitenland-portefeuille, en beheerst het verkeer met de Tweede Kamer. Er zijn meer voorbeelden van bewindslieden die ferm het Binnenhof verlieten maar later toch terugkeerden - zie in dit kabinet CDA-minister Ank Bijleveld.

Rutte liet na het terugtreden van Zijlstra weten 'tijd' te nemen voor het zoeken naar een opvolger. De politieke leiding over het ministerie is voorlopig in handen van Sigrid Kaag, de D66-minister voor Ontwikkelingssamenwerking en Buitenlandse Handel.


Zo ontplofte een leugen in het gezicht van Halbe Zijlstra

Halbe Zijlstra was jarenlang de geliefde en onverschrokken rechtsbuiten van de VVD. Zijn poging om zich opnieuw uit te vinden als opperdiplomaat strandde door een leugen: dinsdag trad hij af als minister van Buitenlandse Zaken. Een profiel van een ambitieus politicus die één anekdote te veel vertelde.

In aanloop naar het debat over de kwestie-Zijlstra werd twijfel gezaaid over de verslaggeving van de Volkskrant. Daarom zet hoofdredacteur Philippe Remarque nog eens de feiten op een rij.

Halbe Zijlstra heeft jarenlang gelogen over een ontmoeting met Vladimir Poetin. In tegenstelling tot zijn eerdere beweringen was de minister van Buitenlandse Zaken in 2006 niet aanwezig op een bijeenkomst met de Russische president in diens buitenhuis.

In een gesprek met de Volkskrant zegt Zijlstra het verhaal te hebben 'geleend' om zijn bron te beschermen. Dat noemt hij onverstandig, maar volgens Zijlstra klopt de informatie. 'De inhoud is gewoon waar.'

De bron van Zijlstra, Shell-topman Jeroen van der Veer, zegt in een toelichting dat de minister de uitspraken over Groot-Rusland verkeerd heeft geïnterpreteerd. 'Hoe ik de specifieke landen destijds aan Zijlstra heb verteld, herinner ik mij niet. Maar de term 'nice to have' is niet een zegswijze van mij.'