VVIO-ers begeven zich in 1990 per drie- en tweewieler op weg vanaf het Haagse Ziekenhuis Westeinde voor een demonstratieve tocht langs een aantal Haagse Ziekenhuizen.
VVIO-ers begeven zich in 1990 per drie- en tweewieler op weg vanaf het Haagse Ziekenhuis Westeinde voor een demonstratieve tocht langs een aantal Haagse Ziekenhuizen. © ANP

Wat PO in Actie kan leren van die eerdere actiegroep NU'91: 'Ze gaan een zware tijd tegemoet'

Demonstrerende werkkrachten die een eigen vakbond oprichten uit onvrede over een vermeend gebrek aan vertegenwoordiging, waar hebben we dat eerder gezien?

PO in Actie, de vereniging van protesterende basischoolleraren is niet de eerste actiegroep die besluit dat ze het zelf beter kunnen en een vakbond beginnen. Eind jaren tachtig begon NU'91, tegenwoordig vakbond van verpleegkundigen en verzorgers als actiegroep Verpleegkundigen en Verzorgenden in Opstand (VVIO).

Op 18 november 1988 zette verpleegkundige Gaby Breuer een advertentie in de Volkskrant, uit onvrede over salarisachterstand, hoge werkdruk en een gebrek aan erkenning. De dagen daarop bleef haar telefoon maar rinkelen. De oprichting van actiegroep VVIO was het gevolg. De redenen van het succes zijn vergelijkbaar met die van PO in Actie nu: de verpleegkundigen voelden zich niet vertegenwoordigd en hadden het gevoel dat ze de onderhandelingen beter zelf konden voeren.

'De rol van de sociale media is tegenwoordig heel anders. Als je in de jaren tachtig iets wilde doen kon je geen Facebookgroep aanmaken, maar moest je meteen iets organiseren. Aan de andere kant weet je wel meteen dat mensen mee willen doen als je duizenden telefoontjes krijgt', zegt Breuer, tegenwoordig eigenaar van een zorginstelling.

Ze geeft de actievoerders van PO in Actie de tip mee om goed na te denken over de papierwinkel waarmee ze zich overladen. 'Een actiegroep wil iets ontketenen, een vakbond is het hele jaar door verantwoordelijk voor de leden. Je moet goed zijn in het opstellen van beleidsstukken, in onderhandelen en in vergaderen.' Zelf trok ze zich terug uit haar actiegroep toen de actiegroep veranderde in een vakbond.

Zware tijd tegemoet

Aan tafel zitten allemaal partijen die tegen jou tekeer gaan. Dan moet je sterk in je schoenen staan

Michel van Erp, VVIO

Michel van Erp lag eind jaren tachtig als verpleegkundige bovenop de dienstauto van staatssecretaris Hans Simons te protesteren, maar maakte in tegenstelling tot Breuer wel de overstap naar de vakbond. Hij werkt er nog steeds. PO in Actie gaat een zware tijd tegemoet, zegt hij. 'Ze gaan heel veel tegenwerking krijgen. Ik weet nog uit onze begintijd dat het echt niet altijd leuk is bij een overleg. Aan tafel zitten allemaal partijen die tegen jou tekeer gaan. Dan moet je sterk in je schoenen staan.'

In de omgang met de andere vakbonden is het zaak zelfstandig te blijven, tipt Van Erp. 'Dat heeft als groot voordeel dat je zelf je beslissingen neemt en je niet aan de afspraken van grote bonden als FNV of CNV hoeft te houden.' Makkelijk wordt het niet, zegt hij. 'Ze zullen vaak horen dat andere partijen nu eenmaal gewend zijn om iets op een bepaalde manier te doen. Bijvoorbeeld dat een cao-overleg over een hele sector gaat, en dat ze geen eisen kunnen stellen voor één bepaalde groep. Wij komen dat argument tot op de dag van vandaag nog tegen.'

Zouden de vakbonden van de actiegroep kunnen leren? In theorie wel, zegt Van Erp. Eigenlijk gelooft hij niet dat dat zal gebeuren. 'Ik denk dat ze te log zijn en te gewend aan hun manier van doen om nog iets te leren en te veranderen. Vijfentwintig geleden herkenden mensen zich ook al niet in de grote vakbond: het is een te grote organisatie.'


Een nieuwe vakbond moet leraren een stem geven

De protesterende basisschoolleraren beginnen een vakbond. Anders hebben ze te weinig invloed en verandert er niks, zeggen ze. De Volkskrant sprak met oprichters Thijs Roovers en Jan van de Ven. (+)

In alle sectoren van het onderwijs worden acties gevoerd, maar als het om extra geld gaat lijken die bij voorbaat vergeefs. (+)