Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie tijdens de persconferentie waarin hij zijn aftreden aankondigt
Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie tijdens de persconferentie waarin hij zijn aftreden aankondigt © ANP

Wat hield de Teevendeal precies in?

'Ik wens dat de onderste steen bovenkomt.' Het staat in de brief die toenmalig minister Opstelten in april 2014 naar de Tweede Kamer stuurde over de Teevendeal. Met het vernietigende rapport van de commissie-Oosting lijkt die wens in vervulling te gaan. De belangrijkste zaken over de Teevendeal op een rijtje.

Welke deal sloot Teeven met topcrimineel Cees H.?

Op 7 januari 1994 stonden er drie mannen voor de cel van drugscrimineel Cees H.: twee agenten en een deurwaarder. Justitie wilde hasjhandelaar H. plukken: onder het motto 'misdaad mag niet lonen' eiste ze dat hij de Staat 500 miljoen gulden zou betalen. Cees H. weigerde. 

Volgens zijn advocaat kon het Openbaar Ministerie (OM) de claim van 500 miljoen onvoldoende onderbouwen, waarna de rechter oordeelde dat het OM opnieuw zijn werk moest doen. In plaats hiervan verdween het dossier in een la. Pas in 1998 werd er weer naar gekeken door officier van justitie Teeven.

Het vermogen van Cees H. moest alsnog worden verminderd. Volgens Teeven en hoofdofficier Hans Vrakking kon het volledige bedrag niet meer van Cees H. worden afgepakt, daarvoor waren teveel jaren verstreken. Een deal was de enige uitweg, oordeelden zij.

De commissie-Oosting oordeelt nu anders: volgens hen had het OM wel degelijk een poging moeten wagen om het volledige bedrag via de rechter af te pakken.

De onderhandelingen met H. begonnen: uiteindelijk kreeg de Staat in 2000 750 duizend euro van de hasjhandelaar. Een schijntje vergeleken met de oorspronkelijke 500 miljoen. Op het laatste moment in de onderhandelingen werd er nog een paragraaf aan toegevoegd, op verzoek van de advocaten van H. De Belastingdienst mocht niet worden geïnformeerd over de miljoenen die Cees H. zou terugkrijgen. Ook dat is een fout volgens commissie-Oosting.

Wat zijn de grootste blunders?

De commissie Oosting oordeelt dat de deal die Teeven met Cees H. sloot, niet deugde. De schikking van 4,7 miljoen was 'duidelijk in disbalans'. Drugscrimineel Cees H. ging er met veel te veel geld vandoor, kreeg tegen de regels in strafvermindering en mocht zijn miljoenen ook nog eens geheimhouden voor de fiscus. Teeven en zijn collega's hebben teveel op eigen houtje gehandeld, aldus de commissie-Oosting.

Het verkeerd informeren van de Kamer over het precieze bedrag dat met de deal gemoeid was, is nog erger. 'Het bonnetje', het afschrift waarop dat bedrag te vinden was, was volgens Opstelten niet te vinden in de archieven. De zoektocht die hij liet uitvoeren was onvoldoende en werd op Opsteltens aandringen niet uitgevoerd door een onafhankelijke ambtenaar, maar door iemand van het OM, namelijk oud-procereur-generaal Van Brummen.

Minister Opstelten schatte het bedrag in op 1,25 miljoen, en deelde dat met de Tweede Kamer. Dat staatssecretaris Teeven zich een veel hoger bedrag herinnerde, was bekend bij ambtenaren van het OM, maar werd niet gedeeld met de Tweede Kamer. Ook Rutte besloot het verslag van het gesprek waarin Teeven het hoger bedrag noemde, niet met de Kamer te delen, toen hij het in het voorjaar van 2015 onder ogen kreeg. Het werd wel doorgestuurd naar de commissie-Oosting.

Waarom moet premier Rutte nu door het stof?

De premier heeft zich tot het bittere eind achter 'crimefighters' Opstelten en Teeven geschaard. Vlak voor het aftreden van Opstelten zei hij nog dat de minister er bovenop zat. Zelfs na het vernietigende rapport van de commissie-Oosting zei hij vrijdag dat de afspraak tussen Teeven en Cees H. 'een superdeal' kon zijn. Met de deal was niets mis, aldus Rutte. 'Het mocht.' Volgens Rutte zou Cees H. mogelijk veel informatie hebben gedeeld, in ruil voor het behoud van zijn miljoenen. Ook van die claim laat commissievoorzitter Marten Oosting niets heel: uit zijn rapport blijkt nergens dat er informatie is verkregen in de schikking.

De oppositie ruikt bloed. De minister-president kan worden aangevallen op het terrein waar hij zich tot nu toe onaangetast waande: zijn betrouwbaarheid. Speculaties over een motie van wantrouwen of afkeuring zijn er volop. Rutte zal met een sterk verweer moeten komen om dat te voorkomen.

Hoe kwam de deal uit 2000 pas veertien jaar later aan het licht?

Begin 2014 stapt misdaadjournalist Hendrik Jan Korterink naar Nieuwsuur. Via hem krijgt het programma inzage in de deal tussen Teeven en Cees H. Uit de aflevering die Nieuwsuur van 11 maart 2014 blijkt dat het bedrag veel hoger moet zijn dan de 2 miljoen die in 2002 door de toenmalige Justitieminister Korthals werd genoemd. Tijdens het Kamerdebat op 13 maart 2014 houdt Opstelten vol dat het bedrag dat Cees H. overhield zo'n 1,25 miljoen moet zijn geweest.

In de tussentijd doet Nieuwsuur meer onderzoek. In een tweede uitzending op 4 maart 2015 onthult Nieuwsuur het precieze bedrag dat Cees H. overhield, en het feit dat de top van het OM hier al langer van op de hoogte was.

Op 8 maart wordt 'het bonnetje' op het ministerie van Veiligheid en Justitie alsnog gevonden. Een ingehuurde ict'er heeft met behulp van een oude computer de digitale overschrijving van 4,7 miljoen gevonden. Een dag later treden Opstelten en Teeven af.