Premier Rutte heeft wisselgeld nodig om in Europa niet als één tegen allen te onderhandelen.
Premier Rutte heeft wisselgeld nodig om in Europa niet als één tegen allen te onderhandelen. © ANP

Waarom Den Haag niets voelt voor Junckers Europese 'schokfonds'

De Europese Commissie wil dat er een Europese minister van Economische en Financiële Zaken wordt aangesteld met een budget om onverwachte schokken in de eurozone op te vangen. Maar als het aan het Nederlandse kabinet ligt, komt zo'n 'schokfonds' er niet.

Het Europese financieel-economische angstbeeld van het kabinet staat in één woord in het regeerakkoord van Rutte III: transferunie. In de beleving van de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zijn sterke EU-landen zoals Nederland niet op aarde om zwakke medeleden van de EU, zoals Italië, overeind te houden. 'Leidend voor het kabinet is (...) dat er geen verdere stappen in de richting van een transferunie worden gezet', staat in de geloofsbrief van het kabinet.

Die leidraad is een uiting van de snel gegroeide scepsis die alles wat naar 'méér Europa' ruikt oproept op het Binnenhof. Dat sentiment is ruim vertegenwoordigd in Rutte III. D66 staat zo goed als alleen met voorstellen die 'Brussel' meer armslag of invloed geven, ook al is het maar een beetje.

Eurofiel naar eurosceptisch

Dit is niet meer het Europa waar het CDA vroeger vóór was

De VVD was altijd al argwanend over EU-uitbreidingsplannen, de ChristenUnie is het geworden en het CDA heeft onder de huidige partijleider Sybrand Buma een ommezwaai gemaakt van eurofiel naar eurosceptisch. Bij de verkiezingscampagne begin dit jaar zei Buma steeds eerst dat Europa niets minder is dan 'onze toekomst', waarna consequent een 'maar' volgde.

Hij ziet een Europa dat bestaat uit drie blokken die elkaar naar het leven staan: de oude kern van West-Europa, Oost-Europa dat zich louter voor de centen heeft aangesloten en het economisch zwakke Zuid-Europa. Dat is niet meer het Europa waar het CDA vroeger vóór was. De EU moet wat Buma betreft daarom radicaal hervormen.

Euro-obligaties stellen volgens het kabinet Griekenland economisch gelijk aan Nederland

'Huis op orde'

Dat sentiment is in het regeerakkoord terecht gekomen. Voordat er wéér nieuwe instanties worden opgetuigd van het slag Juncker, wil het kabinet 'eerst het huis op orde hebben in Europa' zoals CDA-minister van Financiën Wopke Hoekstra in de Kamer zei.

Wel simpeler begrotingsregels die deze keer wél gehandhaafd worden, maar geen fonds om de gevolgen van economische schokken op te vangen. Wel een sterker en onafhankelijk adviesorgaan om begrotingen van EU-lidstaten te beoordelen, maar geen eurobonds om staatsschulden gemeenschappelijk te financieren. Zulke euro-obligaties stellen volgens het kabinet Griekenland economisch gelijk aan Nederland en vormen daarmee een reuzenstap naar een transferunie.

Wisselgeld

Nederland zit niet per se te wachten op een 'schokkenpot'

Tegelijk wil Rutte III in financieel-economisch Europa uitstralen: over alles valt te onderhandelen. Een Europese minister van Financiën, een Europees Monetair Fonds en een 'schokkenpot'; Nederland zit er niet per se op te wachten, tenzij deze zaken een zodanige vorm krijgen dat Rutte III niet de verdenking op zich laadt macht over te dragen aan Brussel.

Dan, zo redeneert het kabinet, kan het prima wisselgeld zijn om bijvoorbeeld in te stemmen met een krachteloze functionaris die niettemin de titel Europese minister van Financiën en Economie draagt. Wisselgeld dat premier Rutte mogelijk nodig heeft om in Europa niet als één tegen allen te onderhandelen.


Plan voor ingrijpende vernieuwing eurozone stuit op fors verzet

De Europese Commissie wil de eurozone ingrijpend verbouwen met de komst van een nieuw Europees Monetair Fonds, een Europese minister van Economie en Financiën en een nieuw 'schokfonds' om eurolanden in acute problemen te helpen. De woensdagmiddag gepresenteerde voorstellen stuiten op fors verzet, niet in de laatste plaats van Nederland.