Marleen Barth
Marleen Barth © ANP

Vakantie op Maldiven kost PvdA-fractievoorzitter Marleen Barth de kop: per direct uit senaat

Marleen Barth treedt per direct af als senator. Dat werd donderdag even voor twaalf uur bekend. Barth, tot vandaag fractievoorzitter van de PvdA in de Eerste Kamer, kwam in opspraak omdat ze op vakantie naar de Maldiven ging terwijl in de senaat werd gedebatteerd over de wet op orgaandonatie. Ze keerde woensdag terug van vakantie.

PvdA-leider Lodewijk Asscher zegt begrip te hebben 'voor het moeilijke besluit dat Marleen heeft genomen. Ze heeft zich de afgelopen jaren op verschillende posities met veel passie ingezet voor de partij. Ik heb daar waardering voor.' Partijvoorzitter Nelleke Vedelaar gebruikt vergelijkbare bewoordingen: 'Ik heb begrip voor het besluit dat Barth nam.'

Het debat over orgaandonatie wordt beschouwd als een van de belangrijkste debatten die de senaat dit jaar voert. De meeste senatoren zijn daarbij niet gebonden aan een partijstandpunt. In aanloop naar het eerste debat, vorige week dinsdag, bleek dat Barth een vakantie had geboekt in de week dat over de orgaanwet zou worden gestemd. Ze zou daardoor de stemming missen.

Tijdens het debat kwam ze terug op haar besluit: ze maakte bekend de vakantie te annuleren. Op de tweede debatdag over orgaandonatie, afgelopen dinsdag, bleef haar stoel leeg: ze bleek alsnog vertrokken te zijn naar de Maldiven. Dit nadat haar duidelijk was geworden dat het debat werd aangehouden en de stemming een week zou worden doorgeschoven.

Ergernis over afwezigheid

Diverse partijprominenten en gewestelijk bestuurders gaven de afgelopen dagen blijk van hun ergernis over de afwezigheid van de fractievoorzitter bij een van de belangrijkste debatten van het jaar. De Eerste Kamer heeft zeventien vergaderloze weken per jaar, waarin het senatoren vrij staat op vakantie te gaan.

Barth schrijft in haar verklaring dat de vakantie al maanden tevoren gepland was. 'Om bij te komen van een zwaar en persoonlijk ook verdrietig jaar.' Ze zegt dat ze het debat via internet vanaf haar vakantieadres kon volgen en dat zij via telefoon en WhatsApp contact had gehouden met haar collega's in Den Haag.

Barth boekte haar vakantie in september vorig jaar en zei geen annuleringsverzekering te hebben afgesloten. De nu opgestapte fractievoorzitter kwam vorige week ook al in opspraak nadat een mail van haar aan het gemeentebestuur van Wassenaar was uitgelekt. In die mail eiste ze een verlaging van de toch al lage huur van de kapitale Wassenaarse burgemeesterswoning die zij samen met haar man bewoont: van 1400 naar 1000 euro. 

'Het spijt me enorm'

Stemming donorwet

Voor de stemmingsuitslag dinsdag over de ‘donorwet’ van Pia Dijkstra (D66) heeft de crisis bij de PvdA-fractie geen gevolgen. Marleen Barth zou volgens de partij ‘voor’ hebben gestemd. Ook haar opvolger in de fractie, Wouter van Zandbrink, is vóór. De PvdA-fractie in de Eerste Kamer is als geheel verdeeld, 5 voor en drie tegen.

Dinsdag vertrekt Barth formeel uit de Eerste Kamer. Als Van Zandbrink niet direct wordt beëdigd maar pas na de stemming of pas de volgende vergaderdag – dinsdag 20 februari – dan zal een tegenstemmer in de PvdA-fractie zich van stemming onthouden. Dan valt zowel een voor als een tegenstem en wordt de stemmingsuitslag niet beïnvloed door het vertrek van Barth.

Toen dit aan het licht kwam, noemde Barth haar verzoek 'niet handig'.
Ze legt nu zelf in de verklaring voor haar onmiddellijke vertrek uit de Eerste Kamer een verband tussen beide affaires.

'Het spijt me enorm dat deze twee zaken samen nu zo'n negatief licht werpen op de partij waar ik zo lang en met zoveel liefde actief voor ben', aldus Barth. 'Ik ben tot de slotsom gekomen dat nog langer functioneren als Eerste Kamerlid voor de Partij van de Arbeid meer kwaad dan goed zal doen, en dat is het laatste dat ik wil.'

Haar man, Jan Hoekema (D66), trad in januari 2017 terug als burgemeester van Wassenaar. Ook hij raakte in opspraak, toen bleek dat hij in een onderhandse regeling 17.800 euro boven op zijn wachtgeld als burgemeester had bedongen. Dat geld heeft Hoekema inmiddels teruggestort. 

Hoekema is sinds juli 2017 waarnemend burgemeester van Langedijk. De D66-fractie van Langedijk heeft het vertrouwen in hem opgezegd. Johan Remkes, Commissaris van de Koning, wil Hoekema binnenkort spreken over diens positie.


Barth in 2011: 'We hebben echt geen gouden kranen'


'Wij zijn de arme sloebers van de straat'
In 2011 sprak de Volkskrant met Marleen Barth en Jan Hoekema in de burgemeesterswoning in Wassenaar. 'Wij kunnen zelf zo'n huis helemaal niet betalen, wij zijn echt de arme sloebers van de straat. Jan is er in inkomen op achteruit gegaan hier. We hebben het goedkoopste parket, de goedkoopste gordijnen. Alles om de kosten te bewaken.'

'Je kunt de nuances in je verhaal niet meer kwijt'

In 2015 sprak de Volkskrant met Marleen Barth toen ze net begon aan haar nieuwe termijn als fractieleider. De verkiezingscampagne, die ze verloor, is haar helemaal niet bevallen. 'Vrouwelijke kiezers haken massaal af. Dat heeft te maken met die macho-uitstraling en die persoonscultuur.'

Gemeenten willen af van hun ambtswoningen
Marleen Barth en haar man Jan Hoekema woonden in de Wassenaarse ambtswoning - en ook nog met verlaagde huur. De royale ambtswoning voor de eerste burger: het is een uitstervend fenomeen. Gemeenten willen geen vastgoed meer en burgemeesters huren liever niet. 'In een klassiek pand betaal je je blauw aan stookkosten.'