Het pand van studentenvereniging Vindicat in Groningen. © ANP

Terug in de Mensa voelde Rogier vocht uit zijn oor komen: OM eist cel- en taakstraf voor toebrengen hersenletsel bij ontgroening

De rechtbank in Groningen boog zich vandaag over een uit de hand gelopen ontgroeningsritueel bij het Groningse studentencorps, in augustus vorig jaar. De voorzitter van de morescommissie plaatste toen zijn leren schoen op de slaap van een op de grond liggend aspirant-lid en dat eindigde met hersenletsel. Het Openbaar Ministerie eist een taakstraf van 180 uur, plus één dag onvoorwaardelijke celstraf.

Wat gebeurt er precies op 25 augustus 2016 in het 'tennishok' van Mutua Fides, de sociëteit van het Groningse studentencorps Vindicat? Er branden alleen wat kaarsen. Op de grond ligt glas. In de hoek een bijna leeg krat bier. Er staan al negen jongens tegen de muur als Rogier wordt binnengebracht. Hij was net nog een rokkostuum aan het passen. Nu krijgt hij een lesje mores.

Vindicat Atque Polit heet de vereniging immers: 'Handhaaft en Beschaaft'. De jongemannen moeten 'zoemen', neuriën met vingers in de oren. Door de leden van de Commissie Overdracht Corps Kennis (COCK) krijgen ze vragen over de geschiedenis van de vereniging op zich afgevuurd. Op een fout antwoord staat een sanctie. 'Negentig graden zitten' tegen de muur, met een stapel almanakken op het hoofd. 'Tot je bijna bezweek', verklaart een van de aanwezigen later. Dan word je 'geveegd': je benen worden onder je weggetrapt. Als je naar de COCK wordt gestuurd, dan moet je je echt zorgen maken, weten de eerstejaars. Voorzitter van de morescommissie is Wouter B. (24). Lid zijn van de COCK is een erebaantje, verklaart hij in de rechtbank. 'Voor jongens die hun strepen hebben verdiend, die weten wat de normen en waarden zijn, die zich altijd goed hebben gedragen.'

Eerder voorval

Wouter heeft nog een rekening te vereffenen met Rogier. De twee jongemannen hebben elkaar voor de kennismakingstijd bij Vindicat eenmaal eerder ontmoet, in nachtcafé De Blauwe Engel, waar Wouter B. plaatjes draait. Rogier is een broertje van een dispuutgenoot van Wouter. Hij geeft de dj twee tikjes op zijn wang. Te vrijpostig voor een jochie van 18, vindt Wouter. Een ogenschijnlijk onschuldig voorval, dat later grote gevolgen krijgt. Wouter meldt het in de appgroep van de COCK. 'Een aspirantje heeft mij een poets gegeven. Mocht je hem op kamp hebben, bereid hem dan alvast voor op de COCK.'

Als Rogier zich aanmeldt bij Vindicat heeft hij van begin af aan het gevoel opgezocht te worden. Tijdens het introkamp, vier dagen kamperen in Drenthe, moet hij door een sloot met modder, zijn hoofd onder water. 's Avonds wordt hij op zijn rug gelegd tijdens een 'after party' (geen feest, maar als straf nog niet mogen slapen). Omdat hij Wouter heeft geslagen, krijgt hij te horen. 'Ik werd veel harder aangepakt dan anderen. Als ze eenmaal je naam weten, pakken ze je de hele tijd.'

Ik werd veel harder aangepakt dan anderen. Als ze eenmaal je naam weten, pakken ze je de hele tijd

Rogier

Lesje mores

Bij terugkomst op de sociëteit is het Wouter zelf die Rogier op de lijst voor een lesje mores zet. Hij is zijn 'persoonlijke projectje'. In het tennishok moet Rogier op de grond gaan liggen, zijn wang op de betonnen vloer.

'Waarom heb je Wouter geslagen?' schreeuwen de commissieleden. Wouter, daarvoor nog 'helemaal gefucked', is opeens rustig. 'Heel beangstigend', vindt Rogier. 'Ik kon alleen maar uitbrengen: sorry, wat dom van mij, ik had dat niet moeten doen. Met luide stem. Maar er werd niet op gereageerd.'

Dan plaatst Wouter zijn leren schoen op Rogiers slaap. 'Een soort gaspedaal-achtige houding', volgens een medecommissielid. Rogier begint te schreeuwen. 'Het leek alsof hij met zijn hele gewicht op mijn hoofd stond. Ik voelde de druk en kreeg meteen hoofdpijn. Ik heb echt geprobeerd weg te komen, uit alle macht, maar het lukte niet.' Nog vijf seconden gaat het door.

© ANP

Schedelbasisfractuur

Terug in de mensa voelt Rogier vocht uit zijn oor komen. Hij blijft nog even voor hij naar zijn logeerhuis vertrekt. Maar de volgende dag voelt hij dat het niet goed zit. Hij kan geen licht verdragen, is misselijk. 'Zo'n hoofdpijn heb ik nog nooit gehad.' Zijn moeder, die hij niet zelf wil vertellen wat er is gebeurd, ziet hem 'robot-achtig' lopen en brengt hem naar het ziekenhuis. Onder de CT-scan wordt een beetje oedeem geconstateerd, een vochtophoping, maar aanvankelijk geen fractuur. Rogier krijgt een morfine-infuus. Hij blijft een week thuis, maar kan later toch hospiteren voor een Vindicat-huis.

De uiteindelijke diagnose is dat hij toch een kleine schedelbasisfractuur heeft opgelopen, en daarmee een gaatje in hersenvlies en licht traumatisch hersenletsel - al wordt daar nog een deskundige over gehoord. Rechter: 'Heel heftige gevolgen, meneer B.' Die zegt: 'We zijn er allemaal heel erg van geschrokken.'

Intimideren was de bedoeling. De gouden regel, erkent Wouter: van iemands hoofd blijf je af. 'Achteraf is dat dom. Maar ik had nooit de intentie schade bij hem aan te richten.'

Vindicat hield het incident stil en wilde het afhandelen via het interne rechtssysteem van de vereniging. Na een onthulling door NRC Handelsblad kwam het studentencorps onder vuur te liggen. Aangifte bleef echter aanvankelijk achterwege. Het OM startte vorig najaar niettemin op eigen initiatief een strafrechtelijk onderzoek, vanwege 'de ernst en de impact van het incident'. Na een oproep van de Groningse burgemeester Peter den Oudsten deden het slachtoffer én Vindicat ('voortschrijdend inzicht') uiteindelijk alsnog aangifte. De kwestie leidde een reeks openbaringen in van excessen bij andere studentencorpora en een maatschappelijk debat over de ontgroeningstraditie.

Persoonlijke vete

Hoe handig is het om een persoonlijke vete uit te vechten bij een commissie waarvan je zelf de voorzitter bent?, vraagt de Groningse rechtbank zich af. En zijn er dan geen regels voor die morescommissie? 'Nul', verklaarde Wouter B. eerder. 'De corpswet is door niemand met ons doorgenomen. Zo is het jarenlang gegaan. Een jaar daarvoor gebruikten we nog stokken om mee te intimideren. Dat hebben we dit jaar maar niet gedaan.'

Anders dan de regels voorschrijven was er geen controlecommissie aanwezig. En naar de COCK mag je alleen gestuurd worden als je je niet inzet tijdens de introductietijd. Het incident in De Blauwe Engel, benadrukt de rechter, was daarvóór. De reactie van Wouter B.: 'Ik denk dat er wel meer regels zijn binnen Vindicat zijn die niet helemaal worden nageleefd.'

Dat geldt zeker voor misschien wel de belangrijkste regel: 'De COCK zal aspirant-leden niet aanraken', citeert de rechter het Vindicat-regelement. Hem niet bekend, antwoordt Wouter. 'Alles is altijd met beleid gedaan.' Toch verklaren meerdere aspirant-leden last te hebben van lichamelijke klachten. 'Blauwe plekken liegen niet', zegt de rechter. 'De afspraak was: geen fysiek contact.' Wouter: 'Ik zeg niet dat het moeten kunnen. Maar het gebeurt.'  

Het Openbaar Ministerie legt hem het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel ten laste. De eis: één dag gevangenisstraf, een taakstraf van 180 uur en toekenning van de door Rogier geëiste schadevergoeding van 5.000 euro. 'De sociale context waarbinnen normvervaging plaats vond, was heel sterk. Maar Wouter heeft zijn positie misbruikt om Rogier een lesje te leren.'  

Wouter B. zegt zich niet te kunnen voorstellen dat het letsel bij Rogier veroorzaakt is door zijn schoen. 'Intimidatie hoort erbij. Een ontgroening is vernederend, om iedereen gelijk te krijgen.' En: 'Ik kan mezelf in de spiegel aankijken. Het liep zo. Ik heb nooit iemand bewust pijn gedaan.'

Inmiddels is hij vertrokken uit Groningen en stellig: de COCK moeten ze afschaffen. 'Grensoverschrijdend gedrag werd niet als zodanig erkend en geaccepteerd. Het was wachten op ongelukken.'

De corpswet is door niemand met ons doorgenomen. Zo is het jarenlang gegaan

Wouter

Studentencorpsen lijden niet onder de reeks incidenten en negatieve publiciteit
Sterker nog: zeven van de acht klassieke Nederlandse corpora kregen afgelopen introductieperiode evenveel of meer inschrijvingen dan een jaar eerder. Dat blijkt uit een inventarisatie van de Volkskrant.

Vindicat krijgt voorlopig geen bestuursbeurs meer van Rijksuniversiteit Groningen en Hanzehogeschool
De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en de Hanzehogeschool betalen voorlopig geen bestuursbeurzen uit aan Vindicat. De studentenvereniging is opnieuw in opspraak gekomen. Leden zouden zich onder meer hebben misdragen in een sushirestaurant. De politie is inmiddels een onderzoek begonnen naar dit incident.

Vindicat schorst roeivereniging wegens 'Slet-bokaal'
Het Groningse studentencorps Vindicat atque Polit schorst roeivereniging Aegir vanwege seksisme. Steen des aanstoots is de uitreiking van de 'Slet van de Zomer Bokaal' in clubblad De Ster.

Vindicat-lid (24) vervolgd voor zware mishandeling bij ontgroening
Het Openbaar Ministerie (OM) gaat de 24-jarige man vervolgen die wordt verdacht van zware mishandeling van een lid van studentenvereniging Vindicat, tijdens de ontgroening op 25 augustus 2016 in Groningen. Het slachtoffer, een aspirant-lid van de vereniging, had ernstig letsel aan zijn hoofd opgelopen doordat een persoon op zijn hoofd zou zijn gaan staan.

'Ik sta op tegen vernedering en nu word ik nog tien keer harder geslutshamed'
Op de telefoon van Milou Deelen komen sinds gisteravond whatsappjes met foto's van piemels binnen. De 21-jarige student Europese taal en cultuur kijkt er nauwelijks nog van op. Sinds ze eerder die woensdag (internationale vrouwendag) een filmpje over 'slutshaming' op haar Facebookpagina plaatste, is er een stroom van reacties op gang gekomen, positieve, maar vooral ook negatieve.