Syrische Aubery (gefingeerde naam) trouwde op haar veertiende.
Syrische Aubery (gefingeerde naam) trouwde op haar veertiende. © Raymond Rutting/de Volkskrant

Syrische Aubery trouwde op haar veertiende: 'Alles beter dan IS, dacht mijn moeder'

In Nederland zijn nog steeds jongens en meisjes onder de 18 die, al dan niet gedwongen, trouwen. Dit ondanks de invoering twee jaar geleden van de wet Tegengaan huwelijksdwang. Dat zeggen organisaties die zijn aangesloten bij Girls not Brides Nederland, een netwerk dat zich inzet tegen kindhuwelijken.

De organisatie roept de regering op tot het maken van een nieuw actieplan tegen kindhuwelijken in Nederland. Er is al wel een actieplan over zelfbeschikking geweest, om onder andere kindhuwelijken tegen te gaan, maar dat loopt eind dit jaar af.

Twee jaar geleden werd de wet Tegengaan huwelijksdwang versneld aangenomen. Aanleiding was de toename van het aantal vluchtelingen en berichten dat Syrische kindbruiden op weg waren naar Nederland. Sindsdien is het wettelijk niet meer mogelijk om te trouwen als je jonger bent dan 18 jaar. Ook eerder in het buitenland gesloten huwelijken worden niet meer erkend.

Een groot aantal van de kindhuwelijken wordt informeel gesloten

'Een stap in de goede richting', zegt Iara de Witte van Defence for Children. Maar, zegt ze: 'Een groot aantal van de kindhuwelijken wordt informeel gesloten. Die voorkom je met deze wet niet.' Woensdag vroeg Defence for Children, samen met Fier en het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating namens de coalitie Girls Not Brides bij de Tweede Kamercommissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid aandacht voor kindhuwelijken in Nederland.

Die komen met name voor in gesloten gemeenschappen, zoals de Afghaanse, Somalische, Surinaamse en Syrische en de Romagemeenschap. Naar schatting gaat het om 250 gevallen per jaar, bleek vorig jaar uit onderzoek van de Universiteit Maastricht en het Verwey-Jonker Instituut in opdracht van het ministerie.

Zomaar een meisje wegrukken uit een familie is niet de manier

Het beeld van de oude man met een veel jonger meisje is hardnekkig, zegt De Witte. 'Maar het kan ook gaan om minderjarige jongens en meisjes die niet veel in leeftijd verschillen.' Kindhuwelijken maken een kind volgens Defence for Children kwetsbaar voor onder meer vroegtijdige schoolverlating, zwangerschap en seksueel of huiselijk geweld.

Defence for Children pleit voor de inzet van sleutelfiguren uit de betreffende gemeenschappen zelf. 'Het is belangrijk om uit te leggen dat het niet mag volgens de wet. Zomaar een meisje wegrukken uit een familie is niet de manier. Ze wringen zich in allerlei bochten om loyaal te blijven. Meisjes die uitstappen, worden verstoten of hebben zelfs eerwraak te vrezen. Tot verzoening komt het zelden.'


Uitgehuwelijkt op je veertiende, het overkwam Aubery

Interview

'Op mijn veertiende ben ik uitgehuwelijkt. Nadat mijn vader en mijn broer tijdens de burgeroorlog in Syrië werden opgepakt, verhuisden we naar een andere stad. Daar was IS. Toen een familie om mijn hand vroeg, stemde mijn moeder in. Alles beter dan IS, dacht ze.'

'Later zei ze dat ze me wilde beschermen. Je kunt als kind in Syrië je mening wel geven, maar als je ouders je iets opdragen moet je akkoord gaan. Zo niet, dan word je gedwongen. Lukt dat niet, dan word je geslagen. Ik had geen keus.'

Aubery (uit veiligheidsoverwegingen niet haar echte naam) is inmiddels 18 jaar. Twee jaar geleden kwam ze getrouwd naar Nederland. Inmiddels is ze gescheiden. Ze verblijft in een specialistische opvangvoorziening voor slachtoffers van eergerelateerd geweld van Fier. Dat is het landelijk expertise- en behandelcentrum inzake geweld in afhankelijkheidsrelaties.

Miskraam

'Hij was 18. Ik dacht nog: misschien kunnen we wel een goede band krijgen. Maar nadat we verloofd waren, kon ik geen nee meer zeggen. Tijdens het verlovingsfeest zat ik erbij: wat doe ik hier? Kort daarna wilde hij trouwen. Ik wilde niet, maar mijn moeder zei: je moet gewoon luisteren.'

'Na de bruiloft trok ik in bij mijn schoonfamilie. Ze gebruikten me als huishoudhulp. Ik moest koken voor zijn broers, de kamers van zijn jaloerse zussen schoonmaken. Ik dacht: dit red ik niet, ik ben te klein, te jong.'

'Ik kende die man niet eens. Hij was anders, anders dan ik. Hij was gelovig, praatte nergens anders over. Ik moest gezichtsbedekkende kleding aan terwijl ik daarvoor niet eens een hoofddoek droeg. Maar als vrouw spreek je je man niet tegen. Kinderen kregen we niet, al had ik wel een miskraam.'

De ruzies werden erger, hij begon mij te slaan

'Twee jaar geleden vluchtte ik naar Europa, met mijn ex-man. In mijn achterhoofd dacht ik: in Syrië kan ik niet scheiden, in Nederland wel. Hij begreep niet dat de cultuur in Nederland anders was. Hij wilde niet dat ik naar school ging, want daar mocht ik mijn gezicht niet bedekken. Ook in het azc mocht ik niet zonder bedekking naar de keuken. Ik wilde het niet, maar het moest. Toen dacht ik: nu is het klaar.'

'Hij accepteerde niet dat ik wilde scheiden. De ruzies werden erger, hij begon mij te slaan. Woedend was hij. Hoe kon ik in Syrië nu zo gehoorzaam zijn en hier niet? Hij pakte mijn telefoon af, al mijn kleren - alles. Ik zei: neem alles maar, ik hoef niks  -  als ik maar van jou kan scheiden.'

Ex-moeder

Met mijn moeder heb ik al anderhalf jaar geen contact meer

'Na de scheiding deed ik mijn hoofddoek af. Ik geloof niet meer. Anderhalf jaar woon ik nu hier. Ik heb een verblijfsvergunning, ga naar school, leer voor doktersassistente. Hij kan me niks meer maken. Ik ben niet meer bang.'

'Soms is het moeilijk om alleen te zijn. Met mijn moeder heb ik al anderhalf jaar geen contact meer. Ik vind dat ze me niet beschermd heeft. Ze accepteerde de scheiding niet, was boos dat ik niet meer gelovig ben. 'Je bent mijn dochter niet meer', zei ze. Maar gisteren hoorde ik dat ze weer contact wil. Een moeder is nooit je ex-moeder.'


Oorlogsbruidjes

Een echtgenoot die je vader had kunnen zijn. Het miserabele leven als vluchteling brengt Syrische ouders ertoe hun tienerdochters uit te huwelijken aan oudere mannen. Bekijk hier de fotoserie.

Het wetsvoorstel dat in het buitenland gesloten huwelijken tussen meisjes en oudere mannen verbiedt, werd in 2015 aangenomen. Vier vragen over kindhuwelijken. 

'Wat konden mijn ouders doen? Ze hadden geen geld, dus ze gaven me weg.' Kindhuwelijken zijn een epidemie in Bangladesh. Sharmin is uitgehuwelijkt op haar veertiende en heeft een dochter van een jaar oud.