Beeld uit de campagne 'Laat jij jouw jongen genoeg jongen zijn?'
Beeld uit de campagne 'Laat jij jouw jongen genoeg jongen zijn?' © SIRE

Sire waarschuwt: jongens raken in de verdrukking. Hoe erg is het echt?

Jongens die fikkie stoken. Thuiskomen met een schaafwond op hun knie. Stoeien. Volgens de Stichting Ideële Reclame (Sire) is daar steeds minder ruimte voor. 'Jongens worden te veel geremd in hun gedrag', stelt Sire in een nieuwe campagne. De boodschap: laat jongens weer jongens zijn.

Waarom voert Sire deze campagne?

'Natuurlijk jongensgedrag' - wild doen, ravotten, op avontuur, leren door risico's te nemen - raakt steeds meer in de verdrukking, vindt Sire. Jongens die telkens horen dat zij moeten stilzitten en luisteren, worden geremd in hun ontwikkeling, zo redeneert Sire.

Waar lopen jongens tegenaan?

Jongens worden drie keer vaker de klas uitgestuurd dan meisjes, stelt Sire. Dat komt doordat er weinig begrip is voor de impulsiviteit en energie van jongens, zegt jongensdeskundige Lauk Woltring, die verbonden is aan de campagne. 'Jongens krijgen van jongs af aan op hun donder. Maar door ze te remmen in hun beweging, krijgen ze een negatief zelfbeeld. Jongens trekken zich terug of worden boos. Ze willen ontsnappen aan de controle en als ze eenmaal gaan puberen barsten sommige jongens los. Dan gaan ze vechten, spijbelen of blowen.'

Bekijk hieronder het campagnefilmpje. Tekst loopt door onder de video

Worden jongens echt zo beknot in hun ontwikkeling?

Jongens continu tot de orde roepen werkt demotiverend, zegt Woltring. Vooral op school, waar jongens achter raken op meisjes. Overigens presteren jongens in de laatste klassen van het basisonderwijs, op wie de Sire-campagne zich richt, niet slechter dan meisjes, zegt Annemarie van Langen van KBA Nijmegen, een bureau voor onderwijsonderzoek. 'Jongens maken de Citotoets in groep acht even goed als meisjes.'

Verschillen zitten hem vooral in het verloop van de schoolloopbaan: jongens blijven vaker zitten, zakken vaker naar een lager schoolniveau en zijn vaker voortijdig schoolverlater. Ook voor zaken zoals sociaal gedrag en werkhouding krijgen jongens van hun docenten gemiddeld negatievere beoordelingen dan meisjes.

Komt dat omdat jongens wild zijn - en meisjes rustig? Dat klinkt wel erg rolbevestigend.

'Jongens en meisjes zijn gelijk, maar niet hetzelfde', zegt een stoere voice-over in het campagnefilmpje van Sire. Vervolgens zie je jongens een scheet in de fik steken, in een veld rondrennen, in bomen klimmen.

Je moet natuurlijk oppassen met stereotyperingen, zegt jongenskenner Woltring. 'Mijn kleindochter klimt ook graag in een lantaarnpaal. Maar kijk naar een schoolklas en jongens zijn gemiddeld genomen drukker.'

Stellen dat jongens alleen leren door risico's te nemen - en meisjes niet - 'is wat kort door de bocht', zegt onderwijsdeskundige Van Langen. 'Sekseverschillen in de loopbaan kun je niet negeren, maar sekse is veel minder bepalend dan bijvoorbeeld opleidingsniveau of sociaal milieu van de ouders.'

Lost wild spelen de prestatieproblemen van jongens op?

Je moet jongens uitdagen, niet straffen

Lauk Woltring, gedragsdeskundige gespecialiseerd in jongens

Toch wel, zegt Woltring. 'Je moet jongens uitdagen, niet straffen. Scheikunde moet stinken, natuurkunde moet ontploffen. Leer jongens verantwoordelijkheid door ze een keus te geven. Ik was op een school in de Verenigde Staten. Daar mochten leerlingen zo veel bewegen als ze wilden, als ze maar niet stoorden. De een werkte op een zitzak, de ander zat op een wiebelstoel. Leraren moesten eraan wennen. Maar na een aantal weken bleken leerlingen zich beter te concentreren en hadden ze meer plezier.'

Meer ravotten, bewegen en eropuit gaan is leuk en leerzaam, stelt ook onderwijsdeskundige Van Langen. Maar dat geldt evengoed voor meisjes. Net als meer mannelijke docenten: 'Dat specifiek jongens daardoor beter gaan presteren is nooit aangetoond, het zou goed zijn voor de algehele balans in het onderwijs.'

Het zou jongens volgens Van Langen helpen als school en leren wat 'cooler' zouden zijn. 'Jongens zetten elkaar onder druk school niet te serieus te nemen. Meer dan van meisjes wordt er bij jongens vanuit gegaan dat ze minder hun best doen. Als jongens een anti-schoolhouding gaan vertonen, heeft dat een negatief effect op hun prestaties.'

Van Langen: 'Jongens worden gemotiveerd door onderlinge competitie. Als je dat benadrukt kan dat hun prestaties dus verbeteren. Maar ook hierbij geldt dat meisjes hier ook baat bij kunnen hebben.'