(V.l.n.r.) Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66), Gert-Jan Segers (ChristenUnie), informateur Gerrit Zalm en Premier Mark Rutte op landgoed De Zwaluwenberg voor de voortgang van de formatiegesprekken.
(V.l.n.r.) Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66), Gert-Jan Segers (ChristenUnie), informateur Gerrit Zalm en Premier Mark Rutte op landgoed De Zwaluwenberg voor de voortgang van de formatiegesprekken. © ANP

Ruttes 'normale, gewone Nederlander' is in praktijk vooral iemand met werk en een middeninkomen

Gezinnen met kinderen en middeninkomens op de eerste plaats

De vier coalitiepartijen blijven van elkaar verschillen, beloven ze. Maar in Nederland trek je nu eenmaal samen op als het nodig is.

Met miljardeninvesteringen in de zorg, het onderwijs, het klimaat, defensie en de lonen in publieke sector hopen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie het zelfvertrouwen van het land op te poetsen. Hun regeerakkoord Vertrouwen in de toekomst staat in het teken van vergroening, lastenverschuiving en versterking van de burgerschapsvorming. Premier Rutte hoopt dat zijn derde kabinet een ploeg wordt voor 'de gewone, normale Nederlander' - en denkt daarbij in de eerste plaats aan gezinnen met kinderen en middeninkomens.

Lees verder onder de infographic

De aarzeling die de formerende partijen toonden bij het begin van hun onderhandelingen aan het begin van de zomer, blijkt in het najaar nog niet helemaal verdwenen uit de uit nood geboren coalitie. De vier partijleiders waren dinsdag vooral druk met het uitdragen van hun eigen bijdrage aan het regeerakkoord: VVD'er Rutte de verlaging van de inkomstenbelasting en de veiligheid, CDA'er Buma de 'versterking van het gevoel van saamhorigheid', D66'er Pechtold het klimaat en het onderwijs, CU'er Segers de gezinnen, defensie en ontwikkelingssamenwerking.

Heel bewust benadrukten de vier dat Rutte III wordt gebouwd op vier pijlers die blijven hechten aan hun onderlinge afstand. 'We bieden geen partijfusie aan', aldus ChristenUnie-voorman Segers.

Nog steeds verschenen zij dinsdag niet met z'n vieren zij aan zij voor de parlementaire fotografen. Koste wat het kost willen zij vermijden dat hun overkomt wat de PvdA overkwam in de vorige kabinetsperiode: dat de achterban het verschil met de coalitiepartners niet meer ziet. Rutte III wil een veelkleurenkabinet zijn dat grote groepen kiezers bedient. Voor elk wat wils.

In het streven het vertrouwen in de samenleving terug te brengen, grijpt Rutte III naar de portemonnee. Het strenge bewaken van de schatkist door Rutte II maakt plaats voor investeringsdrift. In vrijwel alle publieke sectoren wordt een eind aan de bezuinigingen gemaakt of komt er extra geld bij. Daarvoor gebruikt het kabinet een groot deel van het ruime begrotingsoverschot dat eerder was voorspeld voor 2021, het eerstvolgende verkiezingsjaar. Van dat overschot blijft nog maar 0,5 procent over. Het leidt onder meer tot meerjarige koopkrachtstijging over de hele linie.

Verkleining inkomensverschillen

Zoals de Nederlandse politieke poldertraditie voorschrijft, ziet ook Rutte III erop toe dat dit niet tot grote verschuivingen leidt in de inkomensverdeling. De 'gewone, normale Nederlander' van premier Rutte is in de praktijk iemand met werk en een inkomen tussen modaal en drie keer modaal, maar alles bij elkaar opgeteld brengt het regeerakkoord volgens het Centraal Planbureau een kleine verkleining van de inkomensverschillen. Een grote trendbreuk met het vorige kabinet wordt het niet.

De vier partijen benadrukten dinsdag vooral dat hun grote onderlinge verschillen niet tot stilstand leiden. Het kabinet kiest voor een principiële en forse lastenverschuiving voor particulieren en bedrijven: niet geld verdienen moet belast maar consumptie en vervuiling. Ook met de aanpak van de hypotheekrenteaftrek, het experiment met de staatswiet en een geheel nieuw integratiebeleid voor vluchtelingen met een verblijfsstatus zijn beslissingen genomen die al jaren op de politiek lagen te wachten. 'Dit wordt niet niks', liet ChristenUnie-leider Segers optekenen. En D66-voorman Pechtold: 'De ambities spatten er vanaf.'

Een verschrikkelijk gedrocht van een regeerakkoord: het woord islam komt er niet één keer in voor

Geert Wilders

Daarmee trokken zij de verdedigingswal op die de komende weken verder zal worden versterkt. Tot in het regeerakkoord maken de partijen er geen geheim van dat zij zich opmaken voor roerige politieke jaren, met felle oppositie van de linker- én de rechterflank. Dat bleek dinsdag prompt een juiste inschatting. PVV-leider Wilders spreekt van 'een verschrikkelijk gedrocht van een regeerakkoord: het woord islam komt er niet één keer in voor'. Op de andere flank ziet GroenLinks-voorman Klaver een kabinet 'waar rechts Nederland de vingers bij aflikt'. Groeiende partijen als 50Plus en het Forum voor Democratie reageren niet milder.

Het voornaamste argument dat de vier daar de komende weken nog heel vaak tegenin gaan brengen: aan het eind van de dag moet het land toch geregeerd. 'Iedereen wil liever zijn eigen gelijk dan een compromis uitleggen', schrijven Rutte, Buma, Pechtold en Segers in de inleiding van hun akkoord. 'Maar daarin berusten, brengt niemand verder. We willen verantwoordelijkheid nemen en vooruit komen in de beste traditie die ons land rijk is: in Nederland trekken we samen op als het erop aankomt en gaan we niet tegenover elkaar staan. We zijn vóór verschillen, maar tegen tegenstellingen.'

Het Rutte III-filter gidst u door het regeerakkoord

Na een historisch lange formatie is het kabinet Rutte III er eindelijk. Wij gidsen je door het regeerakkoord. Hoe wordt het geld verdeeld? Wat hebben de partijen binnengesleept? En op welke punten gaat de coalitie het moeilijk krijgen? Bekijk het in dit Rutte III-filter.

Lees hier alles wat u moet weten over Rutte III

'Het is een samengeraapt zootje'
Bij de laatste landelijke verkiezingen ging bijna driekwart van stemmen in Tubbergen naar de vier partijen van het nieuwe kabinet. Toch is er daar weinig vertrouwen in Rutte III. 'Eerlijkheid is er niet meer in de politiek.'

Vertrouwen in de toekomst, maar ook angst voor de kiezer
Er gaat stevig geregeerd worden, is de boodschap die opklinkt uit het regeerakkoord. Maar uit de gedetailleerdheid ervan blijkt ook dat de coalitiepartners elkaar niet helemaal vertrouwen. En dan is er nog de grommende kiezer.

Een kabinet voor werkend Nederland
Gepensioneerden gaan een onzekere tijd tegemoet. Hun pensioen wordt de komende jaren niet of nauwelijks verhoogd, terwijl de inflatie wel oploopt. Werkenden kunnen dat compenseren met looneisen en zullen dat volgens de ramingen ook doen.

Koopkrachtverandering 
Wat betekent die koopkrachtprognose nu écht voor u? Bekijk het hier.

'Alsof de verkiezingscampagnes nog maar net zijn begonnen'
Of er inderdaad geen ruzie komt, valt nog te bezien, schrijft Sheila Sitalsing in haar column. 'Ze wilden gisteren niet zij aan zij het Regeerakkoord presenteren. Ze zeiden dingen als 'denk maar heus niet dat we zijn gefuseerd of zo'.'

Leef nu, betaal later
Het kabinet maakt zichzelf financieel kwetsbaar, blijkt uit het regeerakkoord. In feite plundert het de schatkist voor de langere termijn.

Rutte III-filter
Na een historisch lange formatie is het kabinet Rutte III er eindelijk. Wij gidsen je door het regeerakkoord. Hoe wordt het geld verdeeld? Wat hebben de partijen binnengesleept? En op welke punten gaat de coalitie het moeilijk krijgen?

Wachters tegen Ruttes vacuüm
Daadkrachtig als Poetin komt hij aangemarcheerd terwijl de deuren voor hem worden opengehouden. Bescherming voor de mannen achter hem? Fotodetective Hans Aarsman analyseert het beeld.