Zwarte Piet tijdens de intocht in Amsterdam
Zwarte Piet tijdens de intocht in Amsterdam © AP

Rechter Amsterdam: Zwarte Piet is een kwetsend figuur

Zwarte Piet is kwetsend voor zwarte Amsterdammers en legt te veel de nadruk op het slavernijverleden. Veel zwarte Amsterdammers voelen zich erdoor gediscrimineerd en dat is een inbreuk op het privéleven van deze mensen. Dat staat in een uitspraak die de rechtbank in Amsterdam vanmorgen deed. Vanwege het kwetsende karakter moet burgemeester Eberhard van der Laan de vergunning voor de Sinterklaasintocht van 2013 opnieuw onder de loep nemen.

Van der Laan krijgt zes weken om zijn besluit over de vergunning te herzien. De uitspraak volgt op een bodemprocedure die tegenstanders van Zwarte Piet hadden aangespannen. Zij vinden het geschminkte figuur racistisch en menen dat hij het slavernijverleden benadrukt. De bezwaarmakers wilden in november vorig jaar de intocht al tegenhouden via een kort geding, maar de voorzieningenrechter wees dat verzoek toen af.

Nu vindt de rechtbank dat de gemeente de vergunning van vorig jaar had moeten toetsen aan artikel acht uit het Verdrag voor de Rechten van de Mens. Dat artikel voorziet in een verbod op negatieve stereotypering van mensen. Ook de proces- en griffiekosten zijn voor de rekening van Van der Laan. In de Amsterdamse rechtbank werd de beslissing onder luid gejuich ontvangen.

'Veel zwarte Amsterdammers voelen zich gediscrimineerd door Zwarte Piet, dit maakt inbreuk op het privé-leven van deze mensen', aldus de rechtbank. Daarom moet de burgemeester de vergunning opnieuw tegen het licht houden.

Opvallend was dat de bestuursrechter zei dat Zwarte Piet beledigend kan zijn voor zwarte mensen, maar niet voor witte tegenstanders van Zwarte Piet. In een eerste reactie laat Amsterdam weten zorgvuldig naar de uitspraak te zullen kijken.

'De nek omgedraaid'
Volgens juridisch adviseur Frank King, advocaat van de bezwaarmakers, heeft de rechter 'op juridisch vakkundige wijze Zwarte Piet de nek omgedraaid.' Dat zei hij na de uitspraak. 'De rechtbank en ook wij hebben geschiedenis geschreven.'

King meent dat het vonnis het begin is van een 'essentiële verandering in onze samenleving'. Hoewel de uitspraak alleen betrekking heeft op de intocht in Amsterdam, moet volgens hem ook de rest van het land rekening houden met het oordeel.

Volgens King moet de burgemeester gaan praten met de zwarte mensen. 'Zij zullen nooit zeggen dat ze Zwarte Piet wel goed vinden zoals hij is.'

Niets opleggen
Volgens minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken moet het sinterklaasfeest moet niet van bovenaf worden opgelegd, maar moet het een feest zijn waar iedereen plezier aan beleeft. Dat zei hij vandaag in een reactie op de rechterlijke uitspraak.

Sinterklaas is een kinderfeest, onderstreepte de vicepremier, en dat moet het blijven. Maar het feest is wel aan veranderingen onderhevig. 'Vroeger zongen we: wie stout is de roe, dat gebeurt tegenwoordig niet meer.' Asscher wilde niet de uitspraak van premier Mark Rutte herhalen dat 'Zwarte Piet nu eenmaal zwart is'. Maar of de knecht van Sinterklaas zich tot iemand met een andere kleur kan ontwikkelen, wilde hij ook niet zeggen.

Asscher, als minister verantwoordelijk voor het integratiebeleid, spreekt later vandaag met VN-functionaris Verene Shepherd, die vorig jaar kritiek uitte op het fenomeen Zwarte Piet. Asscher zal haar vertellen wat het kabinet allemaal doet om de integratie te bevorderen. Ook zal hij haar vertellen wat het sinterklaasfeest in Nederland betekent, zo kondigde hij aan.

Consequenties
De NTR, die de landelijke intocht van Sinterklaas jaarlijks uitzendt op tv, nam vandaag nog niet direct een standpunt. Het is volgens een woordvoerder niet de taak van de NTR om een mening te hebben. Maar 'ontwikkelingen in de maatschappij zullen worden weerspiegeld'. Hoe dat precies gedaan wordt, kon hij niet zeggen.

De stichting die de Sinterklaasintocht in Amsterdam organiseert, wil afwachten waar de burgemeester mee komt. 'We vermoeden dat het wel consequenties zal hebben voor ons', zei een woordvoerster. De intocht was vorig jaar al aangepast na de bezwaren. Zo droegen de pieten geen gouden oorringen meer en was er meer variatie in de haardracht.