Rechtbank Zwolle dwingt scheidende ouders in gesprek te gaan met kinderen en concrete afspraken te maken
© ANP

Rechtbank Zwolle dwingt scheidende ouders in gesprek te gaan met kinderen en concrete afspraken te maken

De pilot duurt een jaar en wordt bij succes landelijk uitgerold

Familierechters van de Rechtbank Overijssel, locatie Zwolle, gaan ouders die in scheiding liggen verplichten samen met hun kinderen duidelijke afspraken te maken over toekomstige zorgtaken. Doen zij dit niet, dan wordt de echtscheidingsaanvraag retour gestuurd. De Rechtbank Overijssel is de eerste rechtbank in Nederland die deze maatregel invoert.

De nieuwe werkwijze gaat op 1 mei in. Het gaat om een pilot van een jaar. De rechtbank hoopt dat de maatregel bij succes landelijk wordt ingevoerd.

Ouders zijn nu al bij wet verplicht om bij scheiding een ouderschapsplan op te stellen. Hierin staan afspraken over de verzorging en opvoeding van kinderen. De bedoeling is dat kinderen een rol spelen bij het opstellen van het plan, maar in de praktijk gebeurt dit niet of nauwelijks. Vaak volstaat de juridische zinsnede dat kinderen 'op passende wijze' zijn betrokken.

Daar moet verandering in komen, vinden familierechters, advocaten, psychologen en scheidingsmediatoren. Zij hebben de nieuwe maatregel de afgelopen vier jaar uitgewerkt in de werkgroep Kind en Scheiden. Ook de Raad voor de Kinderbescherming is hierbij betrokken.

Door middel van een zogeheten 'bruggesprek' moeten ouders concrete afspraken maken met hun kinderen. 'Bijvoorbeeld over de verdeling van vakanties, wie ze naar de sportvereniging brengt en wat ze vinden van de omgangsregeling met beide ouders', zegt orthopedagoog en mediator Arlette van den Berg, een van de leden van de werkgroep. 'Daarbij wordt ook gekeken of ze de manier waarop het nu gaat fijn vinden en wat ze misschien anders zouden willen.'

Betere beslissingen

Het bruggesprek is een extra middel op basis waarvan de rechter de juiste beslissing kan maken

Emeritus hoogleraar Paul Vlaardingerbroek

Het bruggesprek wordt gevoerd aan de hand van een vragenmodel, dat als leidraad dient om de belangrijkste onderwerpen aan te snijden. Het verslag dat daaruit voortvloeit, wordt toegevoegd aan het ouderschapsplan en vervolgens ingediend bij de rechtbank.

'Het kind krijgt nu vaak niet de positie die het verdient', aldus Paul Vlaardingerbroek, emeritus hoogleraar familie- en jeugdrecht aan de Universiteit Tilburg. 'Als ouders hebben besloten dat het kind iedere zaterdag naar de vader gaat, maar het kind wil die dag juist voetballen in de woonplaats van de moeder, dan is dit voor een rechter belangrijke informatie. Het bruggesprek is een extra middel op basis waarvan de rechter de juiste beslissingen kan maken.'

Jaarlijks worden 70 duizend thuiswonende kinderen geconfronteerd met de scheiding van hun ouders. Zo'n 16 duizend van hen lijden hier ernstig onder. Van de kinderen met gescheiden ouders heeft 15 procent geen contact meer met een van hen. Meestal is dit de vader.

De nieuwe werkwijze van de rechtbank in Zwolle moet ervoor zorgen dat kinderen minder de dupe zijn van een scheiding. 'Een scheiding overkomt niet alleen de ouders, maar ook de kinderen. Hun weerbaarheid krijgt een behoorlijke knauw', zegt GZ-psycholoog Tineke van den Berg. 'Door ze erbij te betrekken en erover te praten, leren ze voor zichzelf te denken: wat wil ik nou eigenlijk? Daarmee komen ze uit het slachtofferschap. Hun weerbaarheid wordt vergroot.'

Rouvoet

De Vrije Universiteit en de Universiteit Tilburg onderzoeken momenteel wat de effecten zijn van extra gesprekken tussen ouders en kinderen tijdens een scheiding.

De pilot in Zwolle sluit aan bij het actieprogramma dat André Rouvoet, oud-minister van Jeugd en Gezin, vorige maand aan het kabinet presenteerde om de schade van scheidingen voor kinderen zo veel mogelijk te beperken. Hij stelt onder meer voor om één rechter de hele scheiding te laten afwikkelen en één advocaat verantwoordelijk te maken voor de belangen van alle betrokkenen. Met name in vechtscheidingen staan advocaten vaak lijnrecht tegenover elkaar, waardoor het conflict escaleert.