Lilianne Ploumen
Lilianne Ploumen © ANP

Ploumen toont dozen vol onderzoek over effect ontwikkelingshulp

Minister Lilianne Ploumen van ontwikkelingssamenwerking verzet zich tegen het beeld dat het effect van hulp aan de allerarmsten niet meetbaar is. Om haar verzet kracht bij te zetten, nam zij maandagavond twee dozen met resultatenrapportages en evaluaties mee naar de Tweede Kamer om de volksvertegenwoordigers te tonen hoeveel informatie zij al krijgen over het effect van de 4,1 miljard euro die Nederland jaarlijks uitgeeft ontwikkelingshulp.

'Ik ben graag bereid om te kijken hoe begroting inzichtelijker gemaakt kan worden, maar de Kamer heeft alle informatie al', zei de bewindsvrouw licht cynisch. Ploumen reageerde hiermee op een rapport dat maandag verscheen waarin staat dat het voor de Kamer onmogelijk is om vast te stellen of het budget voor ontwikkelingssamenwerking effectief wordt besteed.

Zo wil het kabinet dat meer mensen toegang krijgen tot aidsremmers en voorbehoedsmiddelen en dat meisjes onderwijs krijgen. Maar de resultaten zijn volgens het Bureau Onderzoek en Rijksuitgaven niet te meten omdat er geen streefwaarden zijn.

Ik ben bereid om te kijken hoe begroting inzichtelijker gemaakt kan worden, maar de Kamer heeft alle informatie al

Minister Lilianne Ploumen van ontwikkelingssamenwerking

Minister Ploumen gaf maandagavond toe dat een deel van deze informatie niet in de begroting zelf staat, maar benadrukte dat er 'wel specifiek en uitgebreid' in andere stukken die ze naar de Kamer stuurt staat beschreven wat er is bereikt. Ze verwees onder meer naar de 'Resultatenbrief' van begin november waarin bijvoorbeeld staat dat in 2014 met hulp van Nederlands ontwikkelingsgeld de voedingssituatie voor bijna 8 miljoen mensen is verbeterd.

Het klinkt indrukwekkend maar wat ik wil weten is hoeveel procent van het doel bereikt is

SP-Kamerlid Eric Smaling

Voor SP-Kamerlid Eric Smaling - naar eigen zeggen groot voorstander van ontwikkelingshulp - is het niet genoeg. 'Het klinkt indrukwekkend als ik bijvoorbeeld lees dat 32 miljoen mensen zijn bereikt met voorlichting over seksuele en reproductieve gezondheidszorg', aldus Smaling. 'Maar wat ik wil weten is: hoeveel procent van het doel is dan bereikt? Tachtig procent van de mensen die je wilde informeren? Of misschien wel 120 procent, omdat je bijvangst hebt gehad?' De SP'er wil graag aan 'mensen die wandelen door de Lange Poten (Haagse straat, red.) uitleggen dat ontwikkelingsgeld zinvol is besteed', maar hij kan dit pas als de minister helderder rapporteert over dit soort doelen.

Smaling is samen met VVD-kamerlid Joos Taverne (VVD) een van de twee rapporteurs die de Nederlandse begroting voor Ontwikkelingssamenwerking kritisch tegen het licht heeft gehouden en daarvoor onderzoek liet uitvoeren door het Bureau Onderzoek en Rijksuitgaven (BOR).

(Tekst gaat verder onder de grafiek)

Het BOR-rapport is een tegenvaller voor minister Ploumen, ondanks haar poging maandagavond om de kritiek weg te wuiven. Het budget voor hulp aan de armsten staat al langer onder druk. De coalitie is hierover principieel verdeeld. Regeringspartij VVD pleit al jaren voor afbouw.

De VVD pleit daarom voortaan voor 'meer identificeerbare en meetbare doelen' in de begroting

Coalitiegenoot PvdA wil juist meer geld voor de allerarmsten. Maar het nieuwste BOR-rapport biedt weinig aanknopingspunten voor extra geld. De VVD reageerde tijdens het debat langs te verwachten lijnen: 'Het is een onrustbarende conclusie dat de Kamer niet kan controleren of ontwikkelingsbudget nuttig en effectief is besteed', aldus Kamerlid Taverne. 'Of je nu voor of tegen ontwikkelingshulp bent, feit is dat we er jaarlijks ruim vier miljard euro aan uitgeven, en dan wil je in ieder geval dat iedere euro daarvan maximaal effect heeft.'

De VVD pleit daarom voortaan voor 'meer identificeerbare en meetbare doelen' in de begroting. De liberalen dienden een motie hiertoe in, mede  ondertekend door SP, CDA, ChristenUnie en de Partij voor de Dieren. Ploumen vond de motie 'overbodig', maar zegde wel toe om te kijken hoe zij de Kamer nog beter kan informeren 'zonder dat dit resulteert in weer een stapel extra papier'.