Het gebouw waar de Toneelschool Arnhem was gehuisvest. De foto is gemaakt in 2010.
Het gebouw waar de Toneelschool Arnhem was gehuisvest. De foto is gemaakt in 2010. © Han Koppers

Oud-docent Toneelschool Arnhem had seksuele relaties met leerlingen - acht oud-studenten doen hun verhaal

De oud-studenten benadrukken dat de intimiteiten vrijwillig plaatsvonden

Studieleider Anne Buurma van de ­Toneelschool Arnhem onderhield in de jaren negentig veelvuldig seksuele ­relaties met leerlingen. Nadat actrice Nienke Römer met enkele studiegenoten zijn gedrag had aangekaart bij de rest van het docententeam, werd hij in 2000 van de opleiding gestuurd.

Eerder bleek uit affaires op de Theaterschool Amsterdam al dat seksueel grensoverschrijdend gedrag van docenten in het toneelonderwijs geen uitzondering is. Acht oud-studenten van de Toneelschool in Arnhem spraken met de Volkskrant over hun toenmalige docent en studieleider Anne Buurma, omdat zij vinden dat destijds onvoldoende is erkend dat zijn gedrag niet door de beugel kon.

Buurma werkte twaalf jaar op de opleiding. Volgens de acteurs en theatermakers is door sommige andere docenten lange tijd weggekeken van zijn seksuele relaties met studenten.

Ze benadrukken dat de intimiteiten vrijwillig plaatsvonden. 'Hij zal ze heus niet hebben vastgebonden', zegt actrice Nienke Römer (42), die zelf nooit is ingegaan op avances van Buurma. 'Maar er is op zo'n opleiding natuurlijk sprake van een ongelijke machtsverhouding. Als studieleider kun je zoiets niet doen. Dat is per definitie fout.'

Interview met Anne Buurma uit 2002

In 2002, enkele jaren na zijn ontslag bij Toneelschool Arnhem, gaf Anne Buurma een interview aan de Volkskrant waarin hij reageerde op zijn ontslag.

Lees het hier.

Anne Buurma woont inmiddels met zijn vriendin in Spanje. Hij laat telefonisch weten dat hij in zijn leven 'vele affaires' heeft gehad, maar laat in het midden of dat ook met studenten is geweest in de tijd dat hij studieleider was. 'Ik hóéf uw vragen toch niet te beantwoorden?' Verder zegt hij: 'Ik ben in mijn hele leven heel open met seksualiteit omgegaan.' Op de Toneelschool Amsterdam had hij als leerling zelf ook relaties met docenten, merkt hij op. 'Ik heb nooit iets illegaals gedaan, ik ben er ook altijd voor uitgekomen. Ik ben biseksueel, dat is ook geen geheim.'

Oud-studenten omschrijven Buurma als een charismatische docent tegen wie leerlingen opkeken, 'een soort goeroe'. Hij bond mensen aan zich 'op een bijna sekte-achtige manier', aldus Römer.

Hij ging vaak tot diep in de nacht met studenten naar de kroeg. 'Hij was een van ons', vertelt acteur Sjaak Hartog. 'Pas achteraf besefte ik wat een vreemde situatie dat was. Het roofdier zat in hetzelfde kamp als de schapen.'

'Volledig geïndoctrineerd'

Ik was volledig geïndoctrineerd door die persoon, hij kon mij breken

Een vrouwelijke oud-student (42)

Op zulke avonden vloeide de alcohol rijkelijk. 'In mijn vierde jaar, na zo'n feestje, belandde ik met Anne in een bed', vertelt Hartog. 'Ik zag daar toen niet direct iets geks in: het was laat, we konden niet meer naar huis, dus bleven we slapen. Maar toen ik daar lag, voelde ik op een gegeven moment dat hij aan me begon te zitten. Ik haalde die hand daar weg, dat wilde ik niet. Toen deed hij het weer. Ik duwde hem opnieuw aan de kant, toen stopte het.'

Een vrouwelijke student (42) vertelt dat ze een jaar een relatie met Buurma had. 'Wat hij vertelde over open relaties, dat vond ik heel boeiend toen. Je bent jong, je bent aan het aftasten. Ik ben erin gerold. Maar het escaleerde volledig. Ik was volledig geïndoctrineerd door die persoon, hij kon mij breken.' Pas na verloop van tijd kwam ze erachter dat de docent ook met andere studenten het bed deelde. 'Soms zagen we elkaar in het café en had hij beslist met iemand anders mee naar huis te gaan. Hartverscheurend.'

Aan het einde van de affaire was ze een 'emotioneel wrak'. Pas toen Buurma haar vroeg te liegen over hun relatie, vielen haar de schellen van de ogen. 'Hij was altijd van waarachtigheid, je moet niet liegen op toneel, je moet je personage zijn. En die persoon vraagt mij om te liegen?'

Machtsmisbruik

De gebeurtenissen hebben deze oud-student lange tijd achtervolgd. 'Er hangt nog altijd een grote grijze wolk achter mij. Ik ben geen actrice meer, bijvoorbeeld. Ik kan niet zeggen dat dat zijn schuld is, maar ik was mezelf door die situatie helemaal kwijt. Ik heb schrik gekregen van de theaterwereld.'

Ook studenten die geen relatie met Buurma hadden ondervonden last van zijn machtsmisbruik. 'Ik werd angstig op het toneel, wist niet meer wie ik kon vertrouwen. Het is denk ik een van de redenen waarom ik uiteindelijk geen actrice ben geworden', zegt oud-student Simone Gablan (44), die nu als fotograaf werkt. Buurma heeft haar een keer ongewild betast. 'Hij bond mensen aan zich met drank en seks. We leefden op die school heel erg afgezonderd van de buitenwereld. In onze klas van vijf hadden er drie een relatie met hem. Ik kon daar niks mee, dan val je er buiten. Een klasgenoot had een jaar een relatie met hem, dat had zijn weerslag op de rest.'

Ik werd angstig op het toneel, wist niet meer wie ik kon vertrouwen

oud-student Simone Gablan (44)

Een andere oud-student vertelt dat Buurma haar in het café vroeg met hem naar huis te gaan. Zij weigerde. 'De volgende dag in de les was alles wat ik deed kut. Het viel op: als iemand uit onze klas hem afgewezen had, was de hele klas klote en zouden we slechte acteurs worden. Als hij wel een goede nacht had gehad, konden we niet meer stuk.'

Oud-student Toncy van Eersel: 'Aan mij heeft hij nooit gezeten, maar ik zag dat hij het bij andere vrouwen deed. Dat heeft hen stukgemaakt.'

Buurma kan zich niet voorstellen dat zijn studenten het er moeilijk mee hebben gehad. 'En als dat zo is, dan moeten ze mij direct benaderen. Ze zijn altijd welkom hier in Spanje.'

Nienke Römer zegt dat de veelvuldige relaties van Anne Buurma goed onderwijs in de weg stonden. 'Op een gegeven moment kon ik wel tien studiegenoten opnoemen met wie hij naar bed was geweest. Met ons klasje zijn we toen naar het docententeam gestapt om hierover te vertellen. Wij vonden dat het moest stoppen. Ik denk dat sommige docenten er wel al langer van wisten. Dat moet wel, iedereen wist dit. Nadat wij ons verhaal hadden gedaan was het wel meteen klaar, hij werd weggestuurd.'

Het werd dit klasje door andere studenten niet in dank afgenomen dat ze zijn gedrag aan de kaak stelden. Buurma's volgelingen begonnen een actie om hem op de opleiding te houden - tevergeefs.

Een woordvoerder van onderwijsinstelling Artez, waar de toneelschool onder valt, zegt dat ook in die tijd al gold dat relaties tussen docenten en studenten niet waren toegestaan. Ze mag om 'juridische redenen' geen uitspraken doen over Buurma's ontslag.

Römer zegt dat ze Buurma een brief stuurde, waarin ze schreef dat ze zijn aanpak niet vond kunnen. Buurma zegt zich daarvan niets te herinneren. 'Dit is ook niet de reden dat ik uit Arnhem ben vertrokken. Dat had ermee te maken dat we naar een ander gebouw zouden verhuizen en dat er een heel ander beleid zou worden gevoerd, daar was ik het niet mee eens.'

Flauwekul, zegt oud-docent Christiaan Nortier. 'Hij moest weg vanwege die relaties. Meerdere leerlingen waren slachtoffer geweest. Het waren veelvuldige relaties, dat heeft hij tijdens een docentenvergadering ook onomwonden bekend.' Nortier, die in die tijd drie uur per week lesgaf en dus niet veel op school was, zegt niet eerder van de verhoudingen te hebben geweten. 'Ik schrok er echt van. Anne zei dat hij een andere filosofie had over seksualiteit enzo, nou dat zal wel, maar je kunt dit natuurlijk niet doen met leerlingen in een autoriteitssituatie.'

Wij vonden dat het moest stoppen. Nadat wij ons verhaal hadden gedaan was het wel meteen klaar, hij werd weggestuurd

Nienke Römer

In een interview dat Anne Buurma in 2002 had met de Volkskrant sprak hij in enigszins bedekte termen over zijn seksuele relaties met studenten. Ze hadden niet te maken met zijn leervisie, zei hij toen lacherig, 'ik geloof dat het meer een karaktertrek van mij is'. Ook liet hij optekenen: 'Het is nooit gegaan in termen van: nu heb ik macht over leerlingen, of als het maar niet ontdekt wordt. Ik was alleen de enige op school die er openlijk voor uitkwam.'

Actrice Sabine van Boven, die als student een half jaar 'een soort van relatie' met hem had: 'Hij dacht echt dat hij niks verkeerd deed volgens mij, hij legde het buiten zichzelf. Hij zag wel dat studenten hieronder leden, maar het interesseerde hem niets, het ging alleen om hem.'

Oud-docent Nortier begrijpt daar niets van. 'Je hebt het hier over kinderen tussen 18 en 22, net wakker op dit gebied. Vermoedelijk zitten er mensen bij die nog nooit seksueel contact hadden gehad, en dan is dit je eerste ervaring, met iemand die seks totaal heeft losgekoppeld van liefde. Een akelige toestand. Ik heb me wel afgevraagd wat dat op latere leeftijd met mensen heeft gedaan.'

Voor dit artikel is gesproken met twaalf betrokkenen, van wie acht oud-studenten. Vier willen vanwege hun privacy niet met naam worden genoemd. Hun namen zijn bij de hoofdredactie bekend

Heeft u informatie over seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen de film- en theaterwereld, of wilt u uw verhaal kwijt, dan kunt u contact opnemen via onderzoek@volkskrant.nl of 06-1500 3958. Wij publiceren niets zonder uw toestemming.


De erfenis van #Metoo

Waarom Saskia Noort haar verkrachting jarenlang stilhield
'Ik zweeg omdat ik merkte dat niemand op zo'n verhaal zat te wachten.'

Jessica Durlacher: '#MeToo is een revolutie met geestvernauwing'
De schrijfster meent dat vrouwen zich niet hadden moeten isoleren in de rol van slachtoffer.

Emma Pelckmans: 'Jappe Claes had macht en controle, hij was geïnfiltreerd in mij'
Oud-studente kreeg te maken met ongewenst seksueel gedrag. Ze deed melding bij toneelschool, maar er werd nooit iets mee gedaan.

Aleid Truijens: 'Hypocriet om de machtige mannen waar we seks mee hadden achteraf te beschuldigen van misbruik'
'De mannen op wie 'we', jonge vrouwen in de jaren zeventig en tachtig, vielen, waren niet altijd de mannen die goed voor ons waren.'

#MeToo haalt seksueel geweld uit de taboesfeer, maar lost het het probleem ook op?
De hashtag #MeToo moet seksueel geweld uit de taboesfeer halen, en aantonen hoe wijdverbreid het is. Is dat gelukt?