De plek waar het stoffelijk overschot van de vermiste Anne Faber is gevonden in de omgeving van het Nulderpad. Forensische experts doen onderzoek in een afgezet gebied.
De plek waar het stoffelijk overschot van de vermiste Anne Faber is gevonden in de omgeving van het Nulderpad. Forensische experts doen onderzoek in een afgezet gebied. © ANP

Oud-directeur Pieter Baan Centrum: Anne Faber-verdachte Michael P. had tbs moeten krijgen

Moeten rechters vaker tbs opleggen aan weigeraars psychisch onderzoek?

Rechters moeten zedendelinquenten die niet willen meewerken aan psychisch onderzoek vaker tbs opleggen. De ernst en enscenering van een delict biedt hun vaak voldoende aanknopingspunten om te beoordelen of iemand een stoornis heeft. Dit kan voorkomen dat iemand zoals Michael P., verdacht van de moord op Anne Faber, na een twee brute verkrachtingen in 2010 alleen gevangenisstraf krijgt.

Dit zegt emeritus hoogleraar psychiatrie en oud-directeur van het Pieter Baancentrum Hjalmar van Marle. Terugkijkend vindt hij dat P. in 2010 ook tbs had moeten krijgen. Mensen als P. glippen door een gat in het rechtssysteem, volgens Van Marle, die oproept tot een discussie over hoe dit te dichten. Als rechters hun 'koudwatervrees' laten varen, zal volgens Van Marle de bereidheid mee te werken aan psychisch onderzoek onder zedendelinquenten ook toenemen.

Lees hier wat we eerder schreven over Anne Faber

Donderdagavond werd het lichaam van Anne Faber gevonden bij Zeewolde: 'Het zwartste scenario is uitgekomen.'

Ruim tweeduizend tips kreeg de politie sinds Anne Faber elf dagen geleden verdween. Daaronder talloze complottheorieën, bewezen verzinsels en goedbedoelde suggesties - hoe schat je die informatie op waarde?

Bewoners van Den Dolder vertrouwen de psychiatrische klinieken in de buurt niet meer: 'Ik ga al lang het bos hier niet meer in.'

Omdat zonder onderzoek vaak niet is vast te stellen of iemand ten tijde van de daad leed aan een stoornis, is het op dit moment ingewikkeld tbs op te leggen aan verdachten die geen inkijk willen geven in hun psyche. Toch gebeurt dit wel eens, zoals in de zaak tegen Julien C. Hij vermoordde in 2006 een jongetje en werkte vervolgens niet mee aan onderzoek. Door getuigenverhoren en oud-psychologisch onderzoek legde de rechter hem uiteindelijk tbs op. Het Europees Hof keurde deze handelswijze van de rechter later goed.

Volgens van Marle was ook voor P. tbs op zijn plaats geweest, omdat de dubbele verkrachting uit 2010 'zo bizar' in scene was gezet. 'Achteraf kun je dan zeggen: hij is gestoord', zegt Van Marle. 'Daar hoef je niet deskundig voor te zijn, lijkt mij. Het is net als iemand ombrengen met 32 messteken; twee is voldoende. Aan het delict kun je zien: deze persoon is niet normaal.'

Te kort door de bocht

Zijn analyse is volgens rechtbankwoordvoerster Barbara den Uijl te kort door de bocht. 'Alleen 37 messteken, hoe absurd ook, is summiere motivering van een tbs-straf', zegt ze. 'Er is altijd enige vorm van rapportage nodig. In dit geval is tbs ook helemaal niet geëist door het Openbaar Ministerie.'

Den Uijl staat wel open voor een discussie over het zekere voor het onzekere nemen bij weigeraars. 'Ik vind het belangrijk dat we goed kijken hoe we bij weigeraars toch enig inzicht kunnen krijgen in de psyche, zodat rechters aanknopingspunten hebben.'

Jan-Jesse Lieftink, bestuurslid van de Vereniging van tbs-advocaten, noemt het zeer schokkend dat Van Marle van een afstand oordeelt over zo'n gevoelige zaak. Bovendien weten rechters volgens hem heel goed wanneer ze wel en niet tbs kunnen opleggen. 'Kennelijk zagen ze in de zaak van P. niet genoeg grond.'