Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) demonstreert de inzet van diverse specialisten bij het onderzoek naar een incident met een zogenaamde vuile bom.
Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) demonstreert de inzet van diverse specialisten bij het onderzoek naar een incident met een zogenaamde vuile bom. © ANP

Opsporing verdachten 'in gevaar door puinhoop' NFI

Personeelsleden Forensisch Instituut overhoop met leiding

Het is wachten op de eerste verdachten die vrijuit gaan omdat het binnen de organisatie van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) 'zo'n puinhoop' is. Dit zeggen medewerkers in gesprekken met de Volkskrant. Onderzoeken worden niet op tijd afgerond, levertijden stijgen en robots zijn 'onder curatele zijn gesteld' omdat ze dna-monsters mogelijk ruïneerden als gevolg van programmeerfouten.

Volgens Marnix Hoitink, voorzitter van de ondernemingsraad, is door die programmeerfouten van de robots waarschijnlijk bewijs voor strafzaken verloren gegaan. De directie ontkent dat met klem. Directeur Woittiez herkent zich bovendien niet in het negatieve beeld dat medewerkers schetsten. Volgens hem maakt het NFI door de door Den Haag opgelegde bezuinigingen een zware tijd door. 'Een bezuiniging van 9 miljoen op een jaarbegroting van 67 miljoen is zwaar.'

'Ziekte'

Verliest het NFI stilaan de daders uit het oog?

Gebrekkige robots; lange levertijden: de roem van het Nederlands Forensisch Instituut staat op het spel, zeggen medewerkers. En: 'Het is wachten op de eerste verdachte die vrijuit gaat doordat het hier zo'n puinhoop is.' (+)

Hoitink noemt de programmeerfouten van de robots 'een symptoom van de ziekte waaraan het NFI lijdt. De medewerkers staan onder hoge druk om productie te draaien', zegt hij. Uit de jongste interne cijfers blijkt dat het NFI niet de vereiste productienorm van 95 procent haalt: slechts 84 procent van de onderzoeken is op tijd afgerond. Op de afdeling Humane Biologische Sporen, waar het dna-onderzoek onder valt, is de situatie het slechtst: de helft van de zaken is niet op tijd klaar.

De medewerkers wijten de problemen aan een 'visieloze reorganisatie' van een 'onbekwame directeur': Reinout Woittiez. Hij bezuinigt onder meer door kleine onderzoeksgebieden in hun geheel op te heffen. Daardoor verdwijnt het handschrift- en verfonderzoek en het morfologisch vergelijkend haaronderzoek. Die onderzoeken worden, voor zover mogelijk, overgenomen door andere afdelingen, of uitbesteed in binnen- en buitenland. Volgens de medewerkers is dat duurder en werkt het vertragend, en gaat dat ten koste van de kwaliteit.

'Medewerkers worden niet gehoord'

Ik herken me niet in het beeld dat door deze medewerkers wordt geschetst. Het is niet representatief. Reorganiseren doet pijn. Het is vreselijk als je zo betrokken bent, en je ziet dat iets op een lager pitje wordt gezet, of wordt gestopt. Die pijn en boosheid maak ik met ze mee. Onvrede wordt op de directeur geprojecteerd.' Lees hier de complete reactie van directeur Reinout Woittiez. (+)

De medewerkers voelen zich niet gehoord in hun klachten. De Volkskrant sprak twaalf betrokkenen, verspreid over meerdere afdelingen en niveaus. De meesten willen anoniem blijven uit angst voor consequenties. Daarnaast baseert de krant zich op interne documenten, waaronder vijf kritische blogs over de managementcultuur. Daarop kwamen meer dan tachtig instemmende reacties. Bij het NFI werken ruim vijfhonderd medewerkers.

Het personeel vindt het zorgelijk dat de directeur - die geen forensische achtergrond heeft - hen niet vraagt 'mee te denken met de bezuinigingsronde en bij belangrijke beslissingen'. Ze verwijten de directie dat ze 'als kleuters worden behandeld'. Zo moesten medewerkers van de dna-afdeling enige tijd lijsten bijhouden met wat ze op een dag deden. Zelfs toiletbezoek moest gemeld, aldus een intern document in handen van de Volkskrant. Volgens een NFI-woordvoerder ging het om een vrijwillige vragenlijst en hoefde de sanitaire stop niet te worden vermeld.

'Pijn wordt op directeur geprojecteerd'

Directeur Woittiez sluit uit dat er door werkdruk, onvrede en de reorganisatie fouten kunnen worden gemaakt. 'Kwaliteit zit diep in onze genen.' Volgens hem wordt de pijn 'op de directeur geprojecteerd'. 'Ik zal daar vast mijn rol in spelen. Maar de gouden sleutel is: zoek met elkaar de dialoog.'

De medewerkers zijn bang dat hun agentschap - waar onder meer het mysterie van de Utrechtse serieverkrachter werd ontrafeld en dat tot de top van de forensische wereld behoort - afglijdt nu de directie vaker onderzoek aan commerciële partijen wil uitbesteden. Ze vrezen dat hun hetzelfde overkomt als de Britse vooraanstaande Forensic Science Service (FSS). Deze overheidsinstelling moest concurreren met de markt en ging in 2012 failliet. Vorig jaar werd geconstateerd dat de kwaliteit van forensisch onderzoek in Groot-Brittannië als gevolg ervan was gedaald, dat de markt gefragmenteerd was en de kosten nauwelijks te overzien. Vorige maand meldde de BBC dat er plannen zijn om opnieuw een overheidsinstituut op te richten.