Opgestapte redacteur: Groningse Universiteitskrant is niet onafhankelijk en pleegt zelfcensuur

Opgestapte redacteur pleit dat onafhankelijkheid in het geding is

Volgens een opgestapte redacteur van de Groningse Universiteitskrant wordt onder druk van het universiteitsbestuur zelfcensuur gepleegd. De laatste ontkent de druk.

De Universiteitskrant (UK) van Groningen is niet meer onafhankelijk. Dat beweert een redacteur die is opgestapt bij de krant. Volgens haar zwakte de hoofdredacteur teksten af, zoals in verhalen over het voornemen van de RUG een campus op te richten in China of in een stuk over ontgroeningsincidenten bij Vindicat.

De redacteur, Traci White (32) ging in 2014 bij de UK aan de slag als freelancer en was sinds 2015 in dienst als 'international editor'. Ze stapte op woensdag 3 mei - Dag van de Persvrijheid - op. 'Ik kon mezelf niet meer voorhouden dat ik onafhankelijke journalistiek bedreef.'

Er ontstond een sfeer van onderhandelen. 'Don't shit where you sleep', zeggen Amerikanen

Traci White

Financieel is de UK afhankelijk van de universiteit, redactioneel is de krant volgens de statuten onafhankelijk. Steeds vaker ervoer White bemoeienis met haar teksten. 'Er ontstond een sfeer van onderhandelen. 'Don't shit where you sleep', zeggen Amerikanen.'

Die spagaat geldt voor alle media in het hoger onderwijs, maar met de komst van Rob Siebelink als hoofdredacteur, vorig jaar, werd er volgens White steeds minder weerstand geboden aan het universiteitsbestuur of geïnterviewde medewerkers die teksten wilden aanpassen. Zoals toen White schreef over het voornemen van de RUG een campus op te richten in Yantai, China. White: 'Dat moet je kritisch volgen. Het gaat om miljoenen. Maar wij kregen steeds te horen dat we te negatief waren, zelfs toen ik in een artikel de voor- en nadelen op een rij zette.'

Een ander artikel over de Yantai-campus, van Whites collega Peter Keizer, deed de bom barsten. Uit het verslag van een universiteitsraadsvergadering verdween plotseling - na publicatie en zonder overleg met Keizer - een delicate passage, waaruit bleek dat collegevoorzitter Poppema de u-raad had gevraagd ongenoegen binnens-kamers te houden tot na een Tweede Kamerdebat. Terwijl minister Bussemaker juist het belang van draagvlak voor de onderneming had benadrukt. Uit het interne redactiesysteem bleek dat het hoofdredacteur Siebelink was die het artikel aanpaste.

Met twee andere redacteuren (van de vijf) stuurde ze eind februari een brief aan hun hoofdredacteur, het stichtingsbestuur, de redactieraad en het universiteitsbestuur. Er was een 'onwerkbare situatie' ontstaan. 'Marchanderen met de onafhankelijkheid tast het bestaansrecht aan.'

Ik heb tegen de redactie gezegd: dat was een ongelukkige ingreep, dat had ik niet zo moeten doen

UK-hoofdredacteur Siebelink

'Ik heb tegen de redactie gezegd: dat was een ongelukkige ingreep, dat had ik niet zo moeten doen', zegt UK-hoofdredacteur Siebelink. 'Het censuurverwijt heeft mij enorm geraakt.' Eerder zei Siebelink, oud-adjunct-hoofdredacteur van Het Parool, tegen Dagblad van het Noorden dat hij ingreep omdat het in zijn ogen 'geen goeie journalistiek' was. Die opmerking viel verkeerd. White: 'We hadden drie onafhankelijke bronnen.'

De kwestie is voorgelegd aan de redactieraad. Die oordeelde dat er geen sprake is geweest van censuur, blijkt uit een interne brief. Al was het na publicatie zonder overleg wijzigen van teksten 'niet handig' van de hoofdredacteur. 'De onafhankelijkheid van de UK is absoluut niet in het geding', zegt stichtingsvoorzitter Rien Herber. 'Eigenlijk gaat het om verstoorde arbeidsverhouding. Daarom is er een mediationtraject gestart.'

Er is meer aan de hand dan 'een verstoorde arbeidsverhouding', zegt eindredacteur Sjef Weller, die het vertrek van White 'een aderlating' noemt. Ook hij ondertekende de kritische brief. 'Dat artikelen worden aangepast om rekening te houden met belangen van hogere machten stuit me enorm tegen de borst. Dat past niet bij een ­publieke, democratische instelling als een universiteit.'

Woordvoerder Gernant Deekens ­bestrijdt het universiteitsbestuur druk uitoefent. 'Wij bemoeien ons niet met UK-artikelen. Maar wij concluderen helaas weleens achteraf dat er feitelijke onjuistheden in artikelen staan die gecorrigeerd moeten worden.'

'Zeker een hoofdpijndossier als Yantai leidt soms tot venijnige discussies met het universiteitsbestuur', zegt Siebelink. 'Als universiteitskrant opereer je in een spanningsveld. Ik had het het liefst dat we onszelf konden bedruipen, maar zo is het nu eenmaal niet. Soms is het wheelen en dealen.'

Kritische keffers

'Universiteitsbesturen zeggen niet snel dat ze klaar zijn met de kritische pers. Maar als plannen waar ze veel energie in steken kritisch belicht worden, zijn ze daar niet blij mee.' Aldus Jaap de Jong, hoogleraar Journalistiek en Nieuwe Media en voorzitter van de redactieraad van het Leidse universiteitsblad Mare.

Door het wegvallen van advertentie-inkomsten zijn hogeronderwijsbladen financieel bijna volledig afhankelijk geworden van de geldschieter die zij kritisch moeten volgen, zegt Wieneke Gunneweg, hoofdredacteur van Erasmus Magazine en voorzitter van de Kring van hoofdredacteuren van hogeronderwijsmedia. 'Maar ik geloof niet dat de onafhankelijkheid echt in het geding is. Er is soms frictie. Dat is in Den Haag niet anders.'

De onafhankelijkheidsvraag speelt wel geregeld op, zegt De Jong. De Tilburgse universiteitskrant Univers werd door de communicatieafdeling bemoeilijkt te berichten over de fraude van hoogleraar Diederik Stapel.

Daar komt bij dat universiteiten zich steeds meer als bedrijven gedragen. 'Er wordt alles op alles gezet om studenten binnen te halen. Het imago wordt bewaakt. Dan is het verleidelijk een fte af te snoepen van keffende media.'