VVD-kamerlid Ton Elias arriveert bij de presidiumvergadering waarin wordt gesproken over het lekken van een kamerlid.
VVD-kamerlid Ton Elias arriveert bij de presidiumvergadering waarin wordt gesproken over het lekken van een kamerlid. © ANP

Presidium overlegt over lek geheime informatie

Het bestuur van de Tweede Kamer is donderdagochtend bijeengekomen om te overleggen over het lekken van informatie uit de zogeheten Commissie Stiekem. De Rijksrecherche heeft daar onderzoek naar gedaan, maar het Openbaar Ministerie (OM) is niet bevoegd om de kwestie verder te onderzoeken.

Het Binnenhof staat door deze wending plotseling onder hoogspanning. Niemand in Den Haag heeft ooit eerder met iets soortgelijks te maken gehad.

Volgens ChristenUnie-Kamer Joël Voordewind, die het overleg inmiddels heeft verlaten, is er een besluit genomen en zal dat besluit binnenkort worden toegelicht.

Het OM vermoedt dat minstens één fractievoorzitter geheime informatie heeft gelekt uit de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CIVD). Dit maakte het OM woensdagavond bekend via een persbericht. De zaak, die vergaande politieke gevolgen kan hebben, ligt vanaf vandaag in handen van het presidium van de Tweede Kamer, onder leiding van Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg, die woensdagavond sprak van 'een ernstige en unieke zaak'. In de grondwet staat dat alleen het parlement of het kabinet aan de Hoge Raad de opdracht kan geven tot vervolging van (ex-)Kamerleden en (ex-)ministers.

Het Binnenhof staat door deze wending plotseling onder hoogspanning. Niemand in Den Haag heeft ooit eerder met iets soortgelijks te maken gehad. In de CIVD, beter bekend als de 'commissie-Stiekem', zitten alleen fractievoorzitters, cruciale spelers in de Nederlandse politiek. Eén van hen heeft zich nu mogelijk strafbaar gemaakt door geheime informatie door te spelen aan een journalist.

Al ruim anderhalf jaar geleden is aangifte is gedaan wegens het vermoeden van lekken uit de commissie die de inlichtingendiensten moet controleren. Bij meerdere fractievoorzitters leefde het vermoeden dat een journalist van NRC Handelsblad in een artikel van 19 februari 2014 citeerde uit geheime notulen van de commissie.

Hoog oplopende ruzie

Het lek vond plaats na een hoogoplopende ruzie tussen coalitie en oppositie over de positie van minister Ronald Plasterk, die verantwoordelijk is voor inlichtingendienst AIVD. Onder leiding van D66-leider Alexander Pechtold diende de oppositie (alleen ChristenUnie en SGP niet) februari 2014 een motie van wantrouwen in tegen de PvdA'er, omdat hij de Kamer niet goed zou hebben geïnformeerd over het vergaren van 1,8 miljoen belgegevens. 

Vooral PvdA-leider Diederik Samsom reageerde woedend op dat verwijt. Hij suggereerde dat de fractievoorzitters wel waren geïnformeerd in de commissie Stiekem. Ook premier Mark Rutte liet dat doorschemeren. Het bewuste artikel in NRC Handelsblad onderschreef die lezing van de coalitie. In het stuk stonden details, zoals de geheime datum van een CIVD-bijeenkomst en de mededeling van het hoofd van Militaire Inlichtingendienst MIVD, die alleen bij direct betrokkenen bekend konden zijn. 

Pas deze week werd duidelijk dat er een onderzoek door de Rijksrecherche liep. Daarbij zijn enkele fractievoorzitters verhoord. Ook zijn de belgegevens van fractievoorzitters bekeken. Niemand is afgeluisterd.

Volgens het OM is het onderzoek stilgelegd, 'nadat een of meer leden van de CIVD in beeld kwamen ten aanzien van het mogelijk lekken van informatie. Aangezien het hier mogelijk om een ambtsmisdrijf door een lid van de Tweede Kamer gaat, is het OM niet bevoegd om verder onderzoek te doen.' Vanuit de oppositie is eerder gesuggereerd dat het lek bij de coalitie moet liggen, omdat die er bij gebaat was de kritiek op Plasterk te ontkrachten. Bewijzen voor die stelling waren er niet. PvdA-leider Diederik Samsom ontkende dinsdag dat hij heeft gelekt. Ook is hij naar eigen zeggen nooit verhoord door de Rijksrecherche. VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra zwijgt. 

De gegevens van het Rijksrechercheonderzoek worden vandaag door het OM overgedragen aan het presidium. Dat bestuur van de Tweede Kamer, bemand door zeven Kamerleden en de Kamervoorzitter, gaat al tijden gebukt onder interne fricties. Donderdag vindt spoedberaad plaats.