Minister Arie Slob in de Tweede Kamer.
Minister Arie Slob in de Tweede Kamer. © ANP

NPO moet van minister Slob weer bezuinigen, budget gaat 60 miljoen omlaag

De publieke omroep moet in 2019 nog eens 60 miljoen euro bezuinigen. Minister Arie Slob (Media) is niet van plan meer geld uit te trekken voor de NPO nu de inkomsten uit Ster-reclames tegen blijken te vallen. In een debat met de Tweede Kamer maandag hield hij voet bij stuk. 'Dit geld komt niet uit mijn begroting. Hier ligt een opgave voor de NPO om alle creativiteit te gebruiken.'

Anderhalve week voor het debat over de mediabegroting stuurde Slob een onaangename verrassing naar de Kamer: in 2019 gaat het budget van de publieke omroep met nog eens 60 miljoen omlaag. De kabinetten Rutte I en II bezuinigden al tientallen miljoenen. In 2018 telt de begroting nog iets meer dan 800 miljoen. Door tegenvallende reclame-inkomsten gaat de 'ondergrens' in 2019 naar 740 miljoen, schreef Slob.

Extra inkomsten

'Nee, dit is niet leuk', zei de minister maandag in de Kamer. Na eerdere miljoenenbezuinigingen van voorgaande jaren zullen de omroepen 'opnieuw met de ogen eroverheen (over de financiën, red.) moeten gaan'. Het budget voor 2019 staat nog niet definitief vast, zei Slob. Hij wil de NPO de komende maanden de tijd geven om te zoeken naar extra inkomsten en kostenbesparingen. 'De bal ligt bij de NPO.' Hij gaat niet elders in zijn begroting geld weghalen, benadrukte hij. De minister is ook verantwoordelijk voor het primair onderwijs, maar weigert het geld daar te halen. 

Het kabinet rekende tot 2022 met Ster-inkomsten van zo'n 200 miljoen euro per jaar. Een rapport van accountantskantoor EY haalde minister Slob uit die droom. De opbrengsten uit de reclameblokken op radio en televisie zullen de komende jaren gestaag dalen naar zo'n 150 miljoen euro in 2022, voorspelt EY. Tegelijkertijd is de bodem van het reservepotje, de 'algemene mediareserve', in zicht omdat met dit geld huidige tegenvallers zijn betaald. Slob neemt daarom het zekere voor het onzekere en stelt het minimumbudget flink naar beneden bij.

Advertentie-inkomsten

Alleen onder linkse partijen in de oppositie leeft de wens voor meer financiering

De oorzaken van de teruglopende advertentie-inkomsten zijn al langer bekend: televisie neemt in populariteit af, consumenten kijken vaker digitaal/online en op hun eigen moment. Steeds minder mensen zitten op vaste tijdstippen op de bank voor de buis en krijgen via die route de Ster-blokken tot zich. Ook de 'lineaire radiomarkt' krimpt. 

Adverteerders verhuizen naar het internet, waar specifieke doelgroepen gerichter kunnen worden bereikt. Daar is de Ster minder actief omdat de publieke omroep is gebonden aan strenge privacywetgeving en omdat het op algoritmen gebaseerde reclameaanbod niet goed zou aansluiten bij het aanbod van de NPO. 

Een ruime Kamermeerderheid steunde Slob in zijn voornemen om niet extra geld uit te trekken. De PVV deed vast een voorzet voor bezuinigingen: televisiezender NPO3 kan geschrapt en meerdere van de 23 publieke radiozenders zouden kunnen worden samengevoegd. Alleen onder linkse partijen in de oppositie leeft de wens voor meer financiering. GroenLinks en SP pleiten ervoor geheel te stoppen met reclame op de publieke zenders. 

Geen extra geld

Als er twijfels leven over het functioneren van publieke media, wil ik die concreet horen. We hechten allemaal aan een eerlijk speelveld

Minister Arie Slob

De linkse partijen vingen bot. Slob bleef herhalen dat hij geen extra geld gaat ophoesten. 2018 wordt een jaar van 'overleg met alle betrokken partijen', zei hij. 'Er moet worden gehandeld. De NPO moet aan de slag. Wij zullen met de omroepen de contacten onderhouden en hen steunen bij die moeilijke opdracht.' De minister gaf nauwelijks voorzetten aan de NPO waar het geld kan worden gevonden. Hij suggereerde dat online meer zou kunnen worden geadverteerd, maar zei er meteen bij dat daar de ruimte beperkt is vanwege strenge regelgeving en concurrentie met commerciële media. 

Zo stipte hij een tweede dilemma aan dat op zijn bord ligt: de online activiteiten van de NPO zijn een doorn in het oog van commerciële media. Die zien de websites van de omroepen als oneerlijke, want gesubsidieerde, concurrentie. Ook commerciële kranten, radio- en tv-zenders en nieuwssites kampen met teruglopende advertentie-inkomsten. Zij hopen op een bescheidener rol van de NPO. 'Verstoor niet met belastinggeld wat de markt prima zelf kan', schreef De Telegraaf maandag in een commentaar. Minister Slob zei het gesprek met commerciële media 'onder vier ogen' te willen voeren. 'Als er twijfels leven over het functioneren van publieke media, wil ik die concreet horen. We hechten allemaal aan een eerlijk speelveld.'